1 00:00:06,184 --> 00:00:08,762 (Jacque Fresco) Yıllar önce, çevremdeki insanlara şu soruyu sordum: 2 00:00:08,903 --> 00:00:11,236 "Sizce hiç Ay'a gidebilecek miyiz?" 3 00:00:11,375 --> 00:00:14,091 "Önümüzdeki bin yıl içinde mümkün değil." cevabını verdiler. 4 00:00:15,085 --> 00:00:19,403 "Peki roketler veya uzay yolculuğu üzerine araştırma yaptınız mı?" dedim. - "Hayır." 5 00:00:19,544 --> 00:00:23,574 "O zaman bu yargıya nasıl ulaştın?" - "Sadece sağduyu." 6 00:00:24,695 --> 00:00:28,792 Gerçekten sağduyulu olsaydık, savaş, açlık, yoksulluk... 7 00:00:28,932 --> 00:00:31,263 ...veya doğa tahribatı olmazdı. 8 00:00:31,765 --> 00:00:34,042 Eğer Ay'a insan gönderebiliyorsak... 9 00:00:34,182 --> 00:00:36,974 ...eminim bu sorunları da çözebiliriz. 10 00:00:39,667 --> 00:00:43,130 [Jeff Hoffman, emekli NASA astronotu] Ben 6 yaşındayken pek çok çocuk gibi... 11 00:00:43,270 --> 00:00:46,584 ...uzayda uçtuğumu hayal ederdim. O kadar yaşlıyım ki... 12 00:00:46,723 --> 00:00:50,686 ...o zamanlar astronot olarak sadece Flash Gordon ve Buck Rogers vardı. 13 00:00:53,847 --> 00:00:56,880 Peşini bırakmadım ve profesyonel bir astronot oldum. 14 00:00:57,020 --> 00:01:01,535 Yolculuğa çıkacak ilk astronot grubuna seçilecek kadar şanslıydım. 15 00:01:02,857 --> 00:01:04,858 Uzun bir süre eğitim aldık. 16 00:01:04,897 --> 00:01:08,308 Tabi ki, pek çok farklı simülatörden geçiyorsunuz. 17 00:01:08,448 --> 00:01:11,564 Ama gerçekten rokette yerinize oturunca fark ediyorsunuz: 18 00:01:11,704 --> 00:01:15,721 "Hey, bu simülatör değil!" 19 00:01:21,972 --> 00:01:25,105 Koca mekik fırlatma rampasında hafif hafif titriyor. 20 00:01:27,144 --> 00:01:30,706 Sonra, altınızdan bir uğultu duyuyorsunuz. 21 00:01:31,046 --> 00:01:33,618 Mekik biraz öne doğru eğiliyor. 22 00:01:33,759 --> 00:01:36,986 Sonra dikey pozisyona gelirken... 23 00:01:37,126 --> 00:01:40,126 ...aniden "Bamm!": Ana iticiler ateşleniyor. 24 00:01:40,266 --> 00:01:43,060 İnanılmaz bir sarsıntı ve gürültü. 25 00:01:43,165 --> 00:01:46,339 Sonraki iki dakika boyunca, çok kuvvetli bir gücün... 26 00:01:46,478 --> 00:01:48,786 ...üstünde oturduğunu hissediyorsun. 27 00:01:56,716 --> 00:01:59,016 O an sımsıkı tutunarak şunu düşünüyordum: 28 00:01:59,150 --> 00:02:01,449 Vay! Umarım bu şey sağlam kalır. 29 00:02:01,588 --> 00:02:03,588 Kaldı da. 30 00:02:04,740 --> 00:02:07,188 O sırada pencereden dışarı bakıyorduk. 31 00:02:07,227 --> 00:02:11,203 Mavi gökyüzü çoktan uzayın karanlığına gömülmüştü. 32 00:02:11,443 --> 00:02:15,893 Uzakta artık Afrika sahil şeridinin belirdiğini görebiliyordum. 33 00:02:16,659 --> 00:02:20,436 İlk defa uçtuğumun farkına vardığım anda hissetiklerimi unutamıyorum. 34 00:02:21,340 --> 00:02:23,673 Vay! Uzaydasın! 35 00:02:29,556 --> 00:02:32,849 Gün doğumu ve gün batımını yörüngeden görüyorsun. 36 00:02:32,990 --> 00:02:36,268 24 saatte 16 defa. 37 00:02:39,187 --> 00:02:41,974 Özellikle gece vakti Dünya üzerinde uçmak... 38 00:02:42,114 --> 00:02:45,341 ...size insan medeniyetine dair gerçek bir anlayış kazandırıyor. 39 00:02:47,608 --> 00:02:51,896 Gün boyunca aşağıya bakıp Dünya'nın renklerini görüyorsun. 40 00:02:52,036 --> 00:02:56,081 Büyük kara parçalarının şekillerini, kıtaları görüyorsun. 41 00:02:58,479 --> 00:03:01,544 Gün boyunca izlenecek çok güzel şeyler var. 42 00:03:01,683 --> 00:03:06,528 Aynı zamanda, insanların gezegenimiz üzerindeki... 43 00:03:06,669 --> 00:03:11,557 ...etkilerinin de görüntüleri var ve bunlar oldukça korkutucu olabiliyor. 44 00:03:11,697 --> 00:03:14,203 11 yıllık uçuşlarım boyunca... 45 00:03:14,342 --> 00:03:20,316 ...Amazon ormanlarının sürekli olarak kıyıma uğradığına şahit oldum. 46 00:03:20,455 --> 00:03:22,526 [Rondônia, Brezilya 2010] [Ağaç katlinin 24 yılı] 47 00:03:22,667 --> 00:03:25,909 Geceleri dünyanın her yerinde... 48 00:03:26,050 --> 00:03:28,276 ...tarımsal yangınları görebilirsiniz. 49 00:03:29,756 --> 00:03:32,605 Limanların nasıl alüvyona boğulduğuna şahit olabilirsiniz. 50 00:03:32,746 --> 00:03:38,246 Afrika'da ağaç kümelerinin nasıl yok olduğuna tanık olabilirsiniz. 51 00:03:42,127 --> 00:03:46,027 Küresel ısınmanın ne olduğunu ve atmosfere neler yaptığımızı biliyoruz. 52 00:03:46,167 --> 00:03:49,415 Diğer bir nokta ise uzaydayken atmosferin... 53 00:03:49,556 --> 00:03:52,584 ...ne kadar ince olduğunun farkına varmak. 54 00:03:56,787 --> 00:04:02,117 Aslında insanların Dünya üzerinde sebep oldukları... 55 00:04:02,965 --> 00:04:06,030 ...bu çevresel hasarı görebiliyoruz, ancak biz... 56 00:04:07,163 --> 00:04:09,848 ...buna kozmik bir perspektiften bakıyoruz... 57 00:04:09,987 --> 00:04:12,566 ...ve bu görmezden gelebileceğimiz bir şey değil. 58 00:04:12,705 --> 00:04:18,000 Gezegenimiz, insanlığın varlığına bir yanıt veriyor. 59 00:04:29,533 --> 00:04:33,812 [Carl Sagan, "Soluk Mavi Nokta", 1994] Dünya, muazzam kozmik alanda... 60 00:04:33,951 --> 00:04:38,639 ...çok küçük bir sahnedir. 61 00:04:41,293 --> 00:04:44,212 Tüm o generaller ve hükümdarlar tarafından... 62 00:04:44,648 --> 00:04:48,026 ...şeref ve zafer içerisinde... 63 00:04:50,706 --> 00:04:53,173 ...dönemlerinin efendileri olmak için... 64 00:04:53,314 --> 00:04:56,183 ...döktükleri kan ırmaklarını düşünün... 65 00:04:56,322 --> 00:05:00,399 ...yalnızca bir noktanın, küçücük bir bölümünde. [6,4 milyar km uzaklıktan Dünya] 66 00:05:00,538 --> 00:05:03,240 Bu küçük pikselin bir köşesinde yaşayan sakinlerin... 67 00:05:04,011 --> 00:05:07,075 ...diğer bir köşenin farkları zorlukla ayırt edilebilen sakinlerine... 68 00:05:07,214 --> 00:05:11,762 ...yaptıkları bitmek bilmeyen zorbalıkları düşünün. 69 00:05:13,040 --> 00:05:15,701 Birbirlerini öldürmeye ne kadar da hevesliydiler... 70 00:05:15,841 --> 00:05:18,300 ...nefretleri ne kadar da ateşliydi. 71 00:05:18,850 --> 00:05:20,860 Afra tafralarımızın... 72 00:05:21,000 --> 00:05:24,214 ...hayali ben merkezciliğimizin... 73 00:05:26,524 --> 00:05:30,471 ...ve evrende ayrıcalıklı olduğumuza dair yanılgımızın... 74 00:05:32,031 --> 00:05:36,468 ...boyunun ölçüsü bu soluk ışıklı nokta tarafından alındı. 75 00:05:37,478 --> 00:05:41,208 Gezegenimiz, onu saran devasa kozmik karanlıkta... 76 00:05:41,512 --> 00:05:44,802 ...yapayalnız bir noktadır. 77 00:05:45,442 --> 00:05:48,230 Tüm bu enginliğin içerisinde, bizi kendimizden korumak için... 78 00:05:48,370 --> 00:05:50,911 ...başka bir yerden... 79 00:05:51,163 --> 00:05:52,927 ...yardım geleceğine dair... 80 00:05:53,382 --> 00:05:55,141 ...hiçbir iz yoktur. 81 00:06:01,000 --> 00:06:05,596 Venüs Projesi sunar 82 00:06:06,309 --> 00:06:09,837 Seçim Bizim 83 00:06:10,511 --> 00:06:14,336 Roxanne Meadows, Joel Holt Belgeseli Orijinal Müzik Kat Epple 84 00:06:14,475 --> 00:06:16,475 Birinci Bölüm 85 00:06:19,168 --> 00:06:23,047 (Anlatıcı) İlk defa hepimizin bolluk içinde yaşayabileceği... 86 00:06:24,182 --> 00:06:29,318 ...küresel bir toplum olabilmek için gerekli bilgi, teknoloji ve yeterliliğe sahibiz. 87 00:06:30,083 --> 00:06:32,170 Şu anda olduğumuz gibi devam edemeyiz... 88 00:06:32,310 --> 00:06:35,521 ...yoksa sonuçlar emin olun ki korkunç olacak. 89 00:06:38,699 --> 00:06:42,314 Birleşmiş Milletlerin 2012 tarihli bir raporuna göre... 90 00:06:42,555 --> 00:06:47,490 ...2040 yılına kadar Dünya nüfusunun 7 milyardan neredeyse 9 milyara çıkması bekleniyor. 91 00:06:47,990 --> 00:06:51,211 Kaynaklara olan talep katlanarak artacak. 92 00:06:51,351 --> 00:06:56,378 2030 yılı itibarıyla gıda gereksiniminin %50... 93 00:06:56,562 --> 00:06:58,778 ...enerji gereksiniminin %45... 94 00:06:58,918 --> 00:07:00,983 ...su gereksiniminin ise %30 oranında artması bekleniyor. 95 00:07:01,291 --> 00:07:03,951 Şu anda doğal kaynaklarımızı, gezegenin yenileyebileceğinden... 96 00:07:04,091 --> 00:07:07,769 ...%50 daha hızlı bir şekilde tüketiyoruz. 97 00:07:07,908 --> 00:07:11,985 Bu hızda devam edersek, kaynak ihtiyacını karşılayabilmek için... 98 00:07:12,086 --> 00:07:15,206 ...üç Dünya'ya daha ihtiyacımız olacak. 99 00:07:16,160 --> 00:07:17,960 Altıncı yok oluş nedir? 100 00:07:18,000 --> 00:07:20,641 Şimdi mi gerçekleşiyor? Sebebi ne? 101 00:07:20,701 --> 00:07:24,071 Bizim, insan olarak, gezegene yaptıklarımız... 102 00:07:24,211 --> 00:07:26,966 ...yaşamın temel koşullarını çok çarpıcı... 103 00:07:27,105 --> 00:07:29,713 ...ve çok hızlı bir şekilde değiştiriyor 104 00:07:30,170 --> 00:07:34,167 (Anlatıcı) Çevresel felaketten savaşa... 105 00:07:34,697 --> 00:07:38,562 ...eski değer sistemlerimiz hala bu çılgınlığı sürdürüyor... 106 00:07:38,670 --> 00:07:41,126 ...ve bizi birçok cepheden tehdit ediyor. 107 00:07:42,927 --> 00:07:48,379 Yapabileceğimiz en iyi şey sadece testi kırıldıktan sonra temizlik yapmak mı? 108 00:07:49,230 --> 00:07:54,581 Politikacılar etrafımızdaki dünyayı yönetecek kadar yetenekli hatta yeterliler mi? 109 00:07:55,420 --> 00:07:57,657 (Gordon Brown) Açıklamama izin verin. 110 00:07:58,016 --> 00:08:00,728 Dikkat! Başbakan huzurunuzda. 111 00:08:01,266 --> 00:08:04,149 (Anlatıcı) Basitçe geleceğimizi öngörmekten... 112 00:08:04,290 --> 00:08:06,668 ...ve planlamaktan aciz miyiz? 113 00:08:07,694 --> 00:08:11,098 Değiştiremeyeceğimiz biçimde doğuştan kusurlu muyuz? 114 00:08:11,242 --> 00:08:13,427 (Gazeteci) Neden sadece idam mangası kullanmıyoruz? -Nişan al! 115 00:08:13,987 --> 00:08:17,105 (Anlatıcı) Genellikle insan doğasının değişmez olduğunu... 116 00:08:17,963 --> 00:08:19,629 Bu sadece insan doğası! 117 00:08:19,971 --> 00:08:22,542 ...ve en kötü özelliklerimizin doğuştan geldiğinizi duyarız. 118 00:08:22,682 --> 00:08:24,958 - İnsanların suç işlemelerini nasıl durduracaklar? - Ah, saçmalık! 119 00:08:25,098 --> 00:08:28,430 Böyle doğmuşlar ve onları değiştirmeye çalışmanın faydası yok. 120 00:08:28,887 --> 00:08:33,196 Davranış Belirleyici Etkenler 121 00:08:33,380 --> 00:08:36,336 [Henry Schlinger Jr., Phd] Bence insan dışı türlerdeki sabit ve tipik davranış kalıplarından... 122 00:08:36,476 --> 00:08:40,485 ...bahsettiğimiz şekilde belirli bir insan doğasından bahsetmek zor. 123 00:08:40,539 --> 00:08:42,982 Ama şüphesiz insanlarda öğrenme büyük rol oynar. 124 00:08:43,123 --> 00:08:45,706 Aslında, insanları 'öğrenebilen hayvan' diye adlandırırım... 125 00:08:45,846 --> 00:08:49,100 ...çünkü diğer tüm hayvanlardan daha çok öğrenirler. 126 00:08:50,278 --> 00:08:54,590 (Anlatıcı) Ve şimdiye dek, saldırganlık tarihimizi düşününce... 127 00:08:54,812 --> 00:08:56,927 ...savaşçı eğilimleri... 128 00:08:57,123 --> 00:08:59,401 ...kıskançlıkları ve nefreti... 129 00:08:59,744 --> 00:09:01,000 (ABD askeri) Ateşe devam 130 00:09:01,404 --> 00:09:04,627 (Anlatıcı) ...hala öğrenmemiz gereken çok şey var. 131 00:09:05,754 --> 00:09:08,540 Basitçe içine battığımız koşulları... 132 00:09:08,591 --> 00:09:11,153 ...gözden kaçırmanın imkansız olduğu düşünülebilir. 133 00:09:12,971 --> 00:09:15,032 Kültür yol yordam bilmez ki. 134 00:09:15,172 --> 00:09:19,367 Hangi kuvvetlerin insan davranışını şekillendirdiğini bilmezler. 135 00:09:19,629 --> 00:09:22,802 Bu yüzden, kendi kavramlarını yaratırlar... 136 00:09:22,942 --> 00:09:26,893 ...ve kendi değer sistemlerini insan davranışına yansıtıp... 137 00:09:27,193 --> 00:09:29,134 ...bunun insan doğası olduğunu söylerler. 138 00:09:29,274 --> 00:09:31,283 Yanıldıkları yer tam da burası. 139 00:09:32,134 --> 00:09:35,563 Şimdi kültürümüzde teknoloji patlaması var. 140 00:09:35,703 --> 00:09:39,230 Bence birçok insan teknolojinin bizi kurtaracağını düşünüyor. 141 00:09:39,370 --> 00:09:42,405 Şüphesiz teknoloji yaşamımızı birçok açıdan kolaylaştırdı. 142 00:09:42,538 --> 00:09:44,673 - Park yeri bul. - Park yeri bulundu. 143 00:09:45,104 --> 00:09:47,115 Bazen bu iyidir, fakat bazen o kadar da değildir. 144 00:09:47,254 --> 00:09:49,381 (Gazeteci) Hellfire füzeleri ile donatılmış insansız hava araçları... 145 00:09:49,522 --> 00:09:52,955 Komşularını gözetlemek için ne kadar para istersin? 146 00:09:53,118 --> 00:09:56,233 Sahip olmadığımız, ancak değişeceksek fena halde... 147 00:09:56,373 --> 00:09:59,546 ...ihtiyacımız olan bir teknoloji var ki bu da davranış teknolojisidir. 148 00:09:59,686 --> 00:10:03,434 Davranış bilimi, fizik, kimya... 149 00:10:03,573 --> 00:10:06,049 ...ve biyoloji bilimleri gibi uygulanmalıdır. 150 00:10:06,716 --> 00:10:11,592 Külütürümüzdeki eksik bileşen bu. 151 00:10:11,847 --> 00:10:14,080 En zor olanı da bu çünkü... 152 00:10:14,221 --> 00:10:18,187 ...insanların kendi hakkındaki düşünceleri ile çelişiyor. 153 00:10:20,491 --> 00:10:23,019 (Anlatıcı) İnsan davranışlarını diğer fiziksel olgulara karşı... 154 00:10:23,158 --> 00:10:25,325 ...takındığımız tavırla incelemek... 155 00:10:25,465 --> 00:10:29,377 ...tutum ve davranışlarımızı şekillendiren... 156 00:10:29,517 --> 00:10:32,414 ...faktörleri anlamamızın önünü açacak. 157 00:10:32,951 --> 00:10:35,568 ...Tüm doğa bilimcileri kendi konularının meşru ve muntazam... 158 00:10:35,708 --> 00:10:39,522 ...olduğunu varsayarlar. Böyle olmasaydı, bilim yapamazlardı. 159 00:10:39,663 --> 00:10:42,188 Davranış bilimciler insan davranışlarının... 160 00:10:42,328 --> 00:10:45,412 ...ve diğer organizmaların davranışlarının da meşru ve muntazam olduğunu varsayarlar. 161 00:10:45,894 --> 00:10:49,227 Bu varsayımı yapmamak insan davranışının... 162 00:10:49,368 --> 00:10:52,456 ...bir şekilde doğadan bağımsız olduğunu kabul etmek anlamına gelir. 163 00:10:52,596 --> 00:10:54,423 Biz bu varsayımı yapmıyoruz; bizim yaptığımız varsayım... 164 00:10:54,563 --> 00:10:56,524 ...insan davranışının doğanın bir parçası olduğudur. 165 00:10:56,663 --> 00:11:00,043 (Anlatıcı) İnsan davranışı diğer her şey gibi yasalara sahiptir. 166 00:11:00,183 --> 00:11:03,833 Ayçiçeği güneşe doğru dönmez. 167 00:11:03,974 --> 00:11:06,039 Dokularını gererek... 168 00:11:06,571 --> 00:11:08,258 ...güneş onu döndürür. 169 00:11:08,514 --> 00:11:11,818 Yelkenli denize açılamaz; rüzgar onu hareket ettirir. 170 00:11:13,181 --> 00:11:15,786 Bitkiler büyüyemez. Güneş ışığı, toprak... 171 00:11:16,364 --> 00:11:20,240 ...sıcaklık ve çeşitli şeyler tarafından tetiklenirler. 172 00:11:21,024 --> 00:11:23,826 Her şey birçok başka şey tarafından tetiklenir. 173 00:11:24,399 --> 00:11:27,956 Bütün insanlar diğer şeylerin etkisi altındadır. 174 00:11:29,072 --> 00:11:32,583 Hatırlarsanız anneniz siz öğrenene dek defalarca... 175 00:11:32,956 --> 00:11:37,106 ..."bardak, masa, lamba, baba, anne" demiştir. 176 00:11:38,169 --> 00:11:40,836 Irkçılık bile öğrenilir. 177 00:11:40,975 --> 00:11:44,522 (Sunucu) ...tıpkı hoşgörüsüzlük ve ırksal üstünlük ideallerinin... 178 00:11:44,662 --> 00:11:47,117 ...sonradan gelen nesillere öğretildiği gibi. 179 00:11:47,256 --> 00:11:49,791 Afro-Amerikalılardan nefret edecek şekilde yetiştirilmiş olabilirsiniz. 180 00:11:49,932 --> 00:11:53,777 Yahudilerden, İsveçlilerden ve her türlü insandan nefret edecek şekilde yetiştirilmiş olabilirsiniz. 181 00:11:54,277 --> 00:11:56,158 Filipinlilerden nefret ediyorum. 182 00:11:56,937 --> 00:11:58,535 Meksikalılardan nefret ediyorum. 183 00:11:59,091 --> 00:12:00,591 Hepsinden nefret ediyorum. 184 00:12:00,854 --> 00:12:03,849 Yahudi bir çocuğu Nazi kültürü içinde yetiştirebilseydik... 185 00:12:03,989 --> 00:12:05,489 ...iyi bir Nazi olurdu. 186 00:12:05,928 --> 00:12:07,048 Başlıca Etken? 187 00:12:07,188 --> 00:12:11,533 (Anlatıcı) Mekanik süreçler birbiriyle etkileşen birçok sisteme dayanır. 188 00:12:12,464 --> 00:12:14,998 - Ne var orada oğlum? - Uçak. 189 00:12:15,138 --> 00:12:17,158 Uçağı uçuran nedir? Pervanesi mi? 190 00:12:17,298 --> 00:12:20,869 - Pervane, motor olmadıkça dönmez, değil mi? 191 00:12:21,009 --> 00:12:24,757 Yani uçağı uçuran motor? - Ama motorun yakıta ihtiyacı var. 192 00:12:25,445 --> 00:12:28,087 O zaman, sanırım uçmasını sağlayan şey yakıt. 193 00:12:28,714 --> 00:12:31,556 - Yaklaştın ama bujiler ve oksijen yoksa... 194 00:12:31,696 --> 00:12:34,336 ...yakıt ateşlenmeyecektir. 195 00:12:34,475 --> 00:12:36,715 O zaman bujiler ve oksijen mi uçurur uçağı? 196 00:12:37,215 --> 00:12:40,764 Öyle düşünebilirsin ama aslında hepsi çalıştığında bile... 197 00:12:41,149 --> 00:12:44,916 ...eğer kanatların ve uçağı kaldıracak kontrol yüzeylerin yoksa... 198 00:12:45,056 --> 00:12:47,076 ...uçak asla yerden kalkamaz. 199 00:12:47,216 --> 00:12:50,084 - O zaman uçağı kaldıran kanatlar ve kontrol yüzeyleri? 200 00:12:50,224 --> 00:12:54,820 Aslında yukarıdakilerin hepsi, evlat. Bu komplike bir makina. 201 00:12:54,960 --> 00:12:58,778 Uçağın uçmak için bütün bunların birlikte çalışmasına ihtiyacı var. 202 00:12:58,918 --> 00:13:02,241 Bu da diğer teknolojiler ve hatta insan davranışı gibidir. 203 00:13:02,381 --> 00:13:06,557 - O zaman bütün bunlar uçmasını sağlıyor. - Aynen, evlat! 204 00:13:08,999 --> 00:13:11,903 (Anlatıcı) Tıpkı mekanik sistemler gibi, bizim davranışlarımızın da... 205 00:13:12,043 --> 00:13:14,146 ...tek bir sebebi yoktur. 206 00:13:14,440 --> 00:13:19,258 Tanrı size iyilik ve kötülük bahşeder ve bunun bir sonu vardır. 207 00:13:19,884 --> 00:13:23,581 (Anlatıcı) Davranışlarımız, karşılaştığımız... 208 00:13:23,721 --> 00:13:25,741 ...birçok değişken tarafından oluşturulur. 209 00:13:26,533 --> 00:13:29,818 Ortam, iki farklı birey için asla aynı olamaz. 210 00:13:31,123 --> 00:13:35,895 Bu durum insanların. "Üç çocuğum var. 211 00:13:35,995 --> 00:13:38,465 Hepsi aynı ortamda yetişti... 212 00:13:38,605 --> 00:13:41,012 ...fakat birbirlerinden çok farklı oldular." demelerini açıklıyor. 213 00:13:41,152 --> 00:13:43,511 Bu ifadede, aynı ortam derken... 214 00:13:43,650 --> 00:13:46,346 ...içinde yaşadıkları ev veya sahip oldukları ebeveynler kastediliyor. 215 00:13:46,638 --> 00:13:49,632 'Aynı ortam'' diye bir şey yok. 216 00:13:49,772 --> 00:13:54,201 Eğer iki çocuğunuz varsa, biri 4 yaşında ve siz onunla oynuyorsanız... 217 00:13:54,341 --> 00:13:58,485 ...7 yaşında olan diğeri orada alt dudağını dışarı sarkıtarak durur. 218 00:13:58,980 --> 00:14:02,049 Siz ''Sorun nedir?'' dersiniz ve çocuk böyle yapar. 219 00:14:03,090 --> 00:14:06,672 Kıskançlık ve imrenme yaratıyorsunuz. İşte bu da buradan geliyor. 220 00:14:06,812 --> 00:14:09,605 (Dr. Schlinger) Fakat bilimsel açıdan, çevreniz gerçekten... 221 00:14:09,655 --> 00:14:12,686 ...davranışlarınız ile içinizde ve çevrenizde olan olaylar arasındaki... 222 00:14:12,826 --> 00:14:15,816 ...anlık etkileşimlerden oluşur. 223 00:14:15,956 --> 00:14:18,379 Yani çevre, sürekli bir değişim içerisindedir. 224 00:14:18,707 --> 00:14:21,523 Küçük ve büyük çocuğunuzu kucağınıza alıyorsunuz. 225 00:14:21,663 --> 00:14:23,315 "İkinizi de seviyorum" diyorsunuz. 226 00:14:23,455 --> 00:14:27,150 Sadece biriyle asla oynamıyorsunuz ya da birini üstün tutmuyorsunuz. 227 00:14:27,289 --> 00:14:28,750 Eğer "Sen sinemaya gidebilirsin ama... 228 00:14:28,889 --> 00:14:30,919 ...sen gidemezsin, çünkü ödevini yapmadın." derseniz... 229 00:14:31,059 --> 00:14:34,619 ...merdivenden düştüğünde, yüzünüzde bir sırıtma olur. 230 00:14:34,759 --> 00:14:38,510 Kötü olduğunuz için değil, fakat kendinize kötü davranıldığını hissettiğiniz için. 231 00:14:39,706 --> 00:14:42,200 (Anlatıcı) Güzellik ve estetik kavramlarımız bile... 232 00:14:42,340 --> 00:14:45,668 ...sıklıkla içsel bir duruma dayandırılır... 233 00:14:45,808 --> 00:14:49,081 ...ama daha derin bir inceleme bu bakış açılarının... 234 00:14:49,221 --> 00:14:52,833 ...mekana ve zamana göre değiştiğini gösterir. 235 00:14:52,974 --> 00:14:56,640 Bence estetik ve güzellik kavramları büyük oranda sonradan öğreniliyor. 236 00:14:56,779 --> 00:14:59,606 Bütün yapmanız gereken farklı kültürlerde... 237 00:14:59,746 --> 00:15:02,380 ...insanların neyi güzel ve çekici bulduğunu araştırmak. 238 00:15:02,520 --> 00:15:05,716 Bunların büyük ölçüde kültürden kültüre değiştiğini göreceksiniz. 239 00:15:05,856 --> 00:15:08,149 Bazen aynı kültürün içerisinde büyük ölçüde değişiklik gösteriyor. 240 00:15:08,289 --> 00:15:11,278 Boyunlarının etrafına pirinç halka takan insanlar var. 241 00:15:11,418 --> 00:15:12,884 Boyunlarını uzatıyorlar. 242 00:15:13,024 --> 00:15:15,812 Eğer o halkaları çıkarırsanız, kafaları düşer... 243 00:15:15,951 --> 00:15:17,514 ...ve onlar buna güzellik diyorlar. 244 00:15:17,653 --> 00:15:19,825 Ziyaret ettiğim bazı adalarda... 245 00:15:19,965 --> 00:15:23,922 ...eğer bir kızın kalçaları sarkmışsa bu onlara göre güzeldi. 246 00:15:24,062 --> 00:15:25,890 Diğer kızların hiç bir değeri yoktur. 247 00:15:26,130 --> 00:15:28,703 (Sunucu) Hatta bir kız ülkesinde evlenebilmek için... 248 00:15:28,744 --> 00:15:32,143 ...120 kg olana kadar... 249 00:15:32,283 --> 00:15:35,254 ...kendisini bir kafese kapatılmış olarak bulabilir. 250 00:15:35,394 --> 00:15:38,188 Biliyorum ki neyi güzel olarak algıladığımızla ilgili... 251 00:15:38,328 --> 00:15:40,601 ...genetik sebepler gösteren öneriler var... 252 00:15:40,642 --> 00:15:44,541 ...fakat bence bir bireyin güzelliği nasıl algıladığına ilişkin... 253 00:15:44,681 --> 00:15:48,634 ...en basite indirgenmiş açıklama... 254 00:15:48,774 --> 00:15:51,477 ...kişinin içinde yetiştirildiği kültür ve çevreden gelmesidir. 255 00:15:51,618 --> 00:15:56,060 Eğer herkesin bir ayak boyu kadar burnu olsaydı, ameliyat olurdunuz. 256 00:15:56,811 --> 00:15:58,912 Güzellik diye bir şey yok. 257 00:16:00,239 --> 00:16:02,375 Hepsi perspektif meselesi. 258 00:16:04,091 --> 00:16:06,399 Dünyadaki en güzel kızla evlenseniz bile... 259 00:16:06,538 --> 00:16:08,903 ...kız bir baş belası çıkarsa... 260 00:16:09,043 --> 00:16:11,428 ...suratı size artık çirkin gelmeye başlar. 261 00:16:12,613 --> 00:16:15,338 (Anlatıcı) Bazı araştırmacılar çocuğun yetişmesine değil de... 262 00:16:15,477 --> 00:16:18,943 ...özellikle genlerine bakıp bu kişinin bir suçlu mu... 263 00:16:19,083 --> 00:16:20,886 ...hatta bir katil mi olacağını belirlemeye çalışıyorlar. 264 00:16:21,389 --> 00:16:24,374 Eğer insanlara onları doktor olmaya, avukat olmaya... 265 00:16:24,514 --> 00:16:26,528 ...veya herhangi bir işe girmeye iten neden nedir diye sorarsanız... 266 00:16:26,668 --> 00:16:29,107 ...çoğu yetiştirmeyle alakalı olduğunu kabul edecektir. 267 00:16:29,248 --> 00:16:32,353 Ebeveynlerin, öğretmenlerin ve diğerlerinin etkisi. 268 00:16:32,493 --> 00:16:36,027 Genler değil. Genler doktor veya avukat olup olmayacağınızı belirlemiyor. 269 00:16:36,477 --> 00:16:38,697 (Anlatıcı) Genler bize bir değer yapısı... 270 00:16:38,836 --> 00:16:41,960 ...veya işlem sırası vermiyor. 271 00:16:42,317 --> 00:16:44,662 Genler davranışlarımızı şekillendirmiyor. Genlerin kendisi... 272 00:16:44,802 --> 00:16:46,901 ...bizim evrimsel tarihimiz tarafından şekillendirildi. 273 00:16:47,041 --> 00:16:49,950 Ama yalnızca davranış şeklimiz maruz kaldığımız... 274 00:16:50,090 --> 00:16:52,759 ...ortam tarafından doğrudan şekillenmiştir. 275 00:16:53,133 --> 00:16:55,826 (Anlatıcı) Davranış bir boşlukta oluşmaz. 276 00:16:55,966 --> 00:16:59,908 Her zaman önemli ölçüde çevresel verilere bağlıdır. 277 00:17:00,048 --> 00:17:04,439 Erkeklerin kadınlara karşı olan tavrı doğal mı... 278 00:17:04,578 --> 00:17:06,761 ...yoksa öğrenilmiş mi bilmek istedim. 279 00:17:06,902 --> 00:17:10,138 Bunun üzerine yıllar önce bir adaya gittim. 280 00:17:11,295 --> 00:17:15,502 Adada yaşayanlarla ilgili ilginç olan şey, hiç kıyafet giymemeleriydi. 281 00:17:16,092 --> 00:17:19,921 Kadın vücuduna gözlerini dikip bakan bir erkek hiç görmedim. 282 00:17:20,298 --> 00:17:22,553 Çocuklar, bebekliklerinden beri çıplak yüzüyorlar. 283 00:17:22,692 --> 00:17:24,449 Erkekler ve kızlar birlikte. 284 00:17:24,872 --> 00:17:27,600 Adada hiç "röntgenci" yoktu. 285 00:17:27,740 --> 00:17:32,249 Kulübelerinin duvarlarında çıplak kadın resimleri yoktu. 286 00:17:32,788 --> 00:17:35,597 Çünkü çıplak olmak normal bir şeydi. 287 00:17:35,738 --> 00:17:37,708 Kıza ''ben hoşlanıyor senden'' dediler. 288 00:17:37,847 --> 00:17:40,855 Başının üstünden en aşağıya kadar sevdiler. 289 00:17:40,996 --> 00:17:43,049 Göğüslerine dokunmadılar. 290 00:17:43,189 --> 00:17:46,187 Bu ülkede erkekler kadınların göğüslerinden hoşlanırlar... 291 00:17:46,326 --> 00:17:49,047 ...çünkü onlara "Hey, şu yavruyu kes!" diye öğretildi. 292 00:17:49,506 --> 00:17:51,442 Suçlama Oyunu 293 00:17:51,776 --> 00:17:55,502 - Peki bu kimin suçu? - Demokratların suçu değil. 294 00:17:55,642 --> 00:17:57,064 - Senin suçun değil. 295 00:17:57,203 --> 00:17:59,913 - Bu medyanın ve Cumhuriyetçilerin suçu. 296 00:18:00,054 --> 00:18:01,865 - Ayrıca sigorta şirketinin de suçu. 297 00:18:02,006 --> 00:18:04,490 - Ve hepsi Obama'nın suçu! 298 00:18:05,305 --> 00:18:08,187 İnsanları davranışlarından dolayı ödüllendiren... 299 00:18:08,326 --> 00:18:11,460 ...ve diğer yandan cezalandıran görüş... 300 00:18:11,599 --> 00:18:14,708 ...bireylere sorumluluk ve özerklik yükleyen... 301 00:18:14,848 --> 00:18:18,214 ...geleneksel görüştür. 302 00:18:18,597 --> 00:18:20,975 Davranışları yüzünden insanları suçlamak... 303 00:18:21,115 --> 00:18:23,500 ...bizim sözde gelişmiş kültürümüzün... 304 00:18:23,641 --> 00:18:26,432 ...en zararlı şeylerinden biridir. 305 00:18:26,571 --> 00:18:29,814 İnsanların davranışı, içinde yetiştikleri kültür tarafından şekillendirilmiştir. 306 00:18:30,256 --> 00:18:33,588 Bu varsayım, bizim özgür olduğumuz... 307 00:18:33,728 --> 00:18:36,426 ...ve özgür seçimler yaptığımız üzerine kurulmuştur. 308 00:18:36,861 --> 00:18:40,563 Ama aslında bilimsel bakış açısı bunun tam tersidir. 309 00:18:40,923 --> 00:18:44,090 Bilimsel bakış açısı nedenseldir ve şunu önerir: 310 00:18:44,230 --> 00:18:47,826 Bizim davranışlarımız kanun ve kurallara uygundur, bizim davranışlarımızın sebebi vardır. 311 00:18:47,965 --> 00:18:50,502 Hiçbir seri katil yoktur ki... 312 00:18:50,643 --> 00:18:52,533 ...kendini bu yola sokan bir geçmişe sahip olmasın. 313 00:18:52,673 --> 00:18:54,851 Her New York gangsteri... 314 00:18:54,990 --> 00:18:58,824 ...kendileri gibi insanlarla etkileşime geçerek bu yola girmiştir. 315 00:18:59,979 --> 00:19:03,735 (Anlatıcı) Bizim sosyal ve hukuk sistemimiz bireyleri suçlar ve cezalandırır. 316 00:19:03,875 --> 00:19:07,559 Ama cezalandırıcı araçlar tarafından, bu davranışı düzeltme girişimleri... 317 00:19:07,700 --> 00:19:10,626 ...kişinin geçmişini ve davranışlarını şekillendiren çevresini... 318 00:19:10,767 --> 00:19:12,871 ...göz ardı eder. 319 00:19:13,147 --> 00:19:15,326 (TV sunucusu) Eski hapishane çetelerinden... 320 00:19:15,848 --> 00:19:17,887 ...yıkıcı sokak çetelerine: 321 00:19:18,028 --> 00:19:21,011 Çalışanlar ve mahkumların benzer olması tehlikeli bir karışımdır. 322 00:19:22,776 --> 00:19:24,749 (Anlatıcı) Araştırma gösteriyor ki... 323 00:19:24,888 --> 00:19:29,016 ...öğrenme, aynı zamanda beynin fiziksel ve kimyasal yapısını değiştirir. 324 00:19:29,156 --> 00:19:32,342 Açıkçası etki eden çok fazla faktör olduğu doğru... 325 00:19:32,482 --> 00:19:36,624 ...fakat genler nasıl öğrendiğimiz üzerinde... 326 00:19:36,763 --> 00:19:40,109 ...genel olarak çevrenin etkisine kıyasla, çok daha küçük bir rol oynar. 327 00:19:41,298 --> 00:19:45,749 Hiçbir Çinli bebek doğuştan Çince konuşamaz. 328 00:19:45,888 --> 00:19:49,261 Bunu biliyor muydunuz? Dili öğrenmek için okula gitmek zorundadırlar. 329 00:19:49,665 --> 00:19:52,869 Hiçbir Fransız bebek doğuştan Fransızca konuşamaz. 330 00:19:53,269 --> 00:19:55,878 Ebeveynlerinin kaç senedir Fransızca konuşuyor olduğu farketmez... 331 00:19:56,019 --> 00:19:57,480 ...öğrenmek zorundadırlar. 332 00:19:57,619 --> 00:20:02,126 Gerçekten beyin zarımız esneklik üzerine kurulmuştur. 333 00:20:02,673 --> 00:20:05,935 Davranışlarımız kolay işlenebilir ve uyum sağlayabilir. 334 00:20:06,076 --> 00:20:08,793 Bizler, gezegende en iyi uyum sağlayabilen canlılarız. 335 00:20:08,932 --> 00:20:10,903 Gezegendeki insanlık tarihine bakarsanız... 336 00:20:11,042 --> 00:20:13,012 ...dünya üzerindeki her bir çevreye... 337 00:20:13,153 --> 00:20:15,113 ...uyum sağlamayı öğrendiğimizi görebilirsiniz. 338 00:20:15,252 --> 00:20:18,672 Bir din adamı ile hırsız arasındaki tek fark... 339 00:20:18,811 --> 00:20:21,080 ...içinde yetiştikleri çevredir. 340 00:20:22,586 --> 00:20:25,159 (Anlatıcı) Dışardan gelen herhangi bir etki olmadan... 341 00:20:25,298 --> 00:20:27,840 ...kendi sonuçlarımıza varmayız. 342 00:20:30,984 --> 00:20:33,636 Fikirlerimizi değiştirmeyiz. 343 00:20:33,777 --> 00:20:36,823 Fikirlerimizi olaylar değiştirir. 344 00:20:39,690 --> 00:20:41,878 -Wright kardeşleri duydun mu? 345 00:20:42,018 --> 00:20:43,143 -Hayır 346 00:20:44,099 --> 00:20:47,082 - Kendilerine uçmak için bir makina yapmak istediklerini söylerler. 347 00:20:47,983 --> 00:20:50,577 - Asla uçan bir makine yapamazlar. 348 00:20:51,567 --> 00:20:54,201 Eğer Tanrı uçmalarını isteseydi, onlara kanat verirdi. 349 00:20:54,525 --> 00:20:57,721 (Kahkahalar) 350 00:20:59,307 --> 00:21:02,188 (Anlatıcı) Olaylar bizim fikirlerimizi değiştirir. 351 00:21:02,596 --> 00:21:04,269 -Fikrimi değiştirdim! 352 00:21:04,410 --> 00:21:06,455 -Evet, ben de! 353 00:21:08,332 --> 00:21:11,543 Eğer ortalama bir beyinden daha etkili... 354 00:21:11,682 --> 00:21:13,929 ...daha hızlı bir beyinle doğarsanız... 355 00:21:14,068 --> 00:21:16,086 ...ve faşist bir çevrede yetiştirilirseniz... 356 00:21:16,226 --> 00:21:19,307 ...daha hızlı faşist olursunuz. 357 00:21:19,857 --> 00:21:24,142 İyi bir beyin, neyin önemli olduğunu tanımlayamaz. 358 00:21:24,281 --> 00:21:27,480 Beyin, ayırım yapma mekanizmasına sahip değildir. 359 00:21:27,906 --> 00:21:31,374 Sadece deneysel kanıtlar bunu belirleyebilir. 360 00:21:32,471 --> 00:21:36,600 Eğer değerlerimizi belirleyen çevre değişmeden kalırsa... 361 00:21:37,157 --> 00:21:41,094 ...şairlerin, din adamlarının ve politikacıların çabalarına rağmen... 362 00:21:41,234 --> 00:21:43,969 ...aynı davranış ve değerler kalıcı olmaya devam eder. 363 00:21:44,409 --> 00:21:48,509 Eğer insalanara belli bir bölgede balık tutamayacaklarını söylerseniz... 364 00:21:49,017 --> 00:21:51,767 ...ve onlara besin ve yaşam araçları sağlamazsanız... 365 00:21:51,906 --> 00:21:55,669 ...o insanlar yasaları çiğneyeceklerdir. 366 00:21:55,998 --> 00:22:00,555 Bütün yasalar fiziksel dünyanın doğası ile uyuşmak zorundadır. 367 00:22:00,945 --> 00:22:03,550 Ama bu suçu önleyen yasa değil... 368 00:22:03,691 --> 00:22:05,872 ...o koşullarla karşılaşmandır. 369 00:22:06,180 --> 00:22:09,265 (Gazeteci) Bu günlerde gergedan avcıları güçlü sakinleştiriciler... 370 00:22:09,404 --> 00:22:13,271 ...ve elektrikli testerelerle silahlanarak helikopterlerle geliyorlar. 371 00:22:14,609 --> 00:22:17,367 Gergadan boynuzu şuan altından daha değerli. 372 00:22:17,508 --> 00:22:19,303 Eğer insanlar işsizse... 373 00:22:19,442 --> 00:22:23,471 ...ailelerini besleyebilmek için ne gerekiyorsa yapacaklardır. 374 00:22:24,021 --> 00:22:27,656 Bir yasa koyup yiyecek çalmamalarını söyleseniz bile... 375 00:22:27,797 --> 00:22:31,714 ...ailelerinin ihtiyacını karşılamak için yiyecek hırsızlığı yapacaklardır. 376 00:22:31,895 --> 00:22:35,184 İnsanlar tarafından yapılan tüm yasalar... 377 00:22:35,325 --> 00:22:39,884 ...gerçeğin şartlarına uymuyorsa çiğnenecektir. 378 00:22:40,967 --> 00:22:44,740 (Anlatıcı) Yoksunluk ve savaş olduğu sürece... 379 00:22:44,880 --> 00:22:48,934 ...insanların umut bağladığı yüksek idealler ve arzular gerçekleşemeyecektir. 380 00:22:50,395 --> 00:22:54,336 [Andrew Bacevich - Boston Üniversitesi] Eğer gidip birini bombalamak istiyorsanız... 381 00:22:54,446 --> 00:22:57,871 ...işin maliyeti hakkında ufak bir tartışma yaşanacaktır. 382 00:22:57,971 --> 00:22:59,971 Ama acı çeken insanlara yardım edilip edilemeyeceği... 383 00:23:00,079 --> 00:23:02,312 ...hakkında tartışma olursa... 384 00:23:02,452 --> 00:23:05,462 ...aniden maliyet bilincine sahip oluruz. 385 00:23:06,199 --> 00:23:09,381 (Anlatıcı) Hiçbir kültür insan davranışını bu şekilde değerlendirmez. 386 00:23:09,520 --> 00:23:14,337 Eğer değerlendirilseydi, insanlar açgözlülüğü, yobazlığı... 387 00:23:14,465 --> 00:23:18,743 ...eşitsizliği ve savaşa neyin sebep olduğunu sorgulardı. 388 00:23:19,140 --> 00:23:22,810 İçinde yetiştirildiğin değerler onları güçlü kılacak şekildedir. 389 00:23:25,286 --> 00:23:27,825 Ne yazık ki, günümüze kadarki bütün toplumlar... 390 00:23:27,964 --> 00:23:33,257 ...güce sahip olanları destekleyen değerleri insanlara aşılamıştır. 391 00:23:35,644 --> 00:23:38,356 Bölüm II 392 00:23:40,039 --> 00:23:42,908 Günümüz kültürünü anlatan bir film yapar da... 393 00:23:43,048 --> 00:23:48,388 ...gelecekte gösterirseniz, bu bir korku filmi olurdu. 394 00:23:49,707 --> 00:23:52,497 (Anlatıcı) Şimdi, insanların ve ulusların hayatlarına hükmeden... 395 00:23:52,636 --> 00:23:56,664 ...başlıca etkenleri inceleyelim. 396 00:23:56,883 --> 00:23:58,103 Para... 397 00:23:58,242 --> 00:24:02,630 ...ve ürettiği değerler, davranışlar... 398 00:24:03,034 --> 00:24:04,622 ...ve sonuçları. 399 00:24:04,761 --> 00:24:07,740 - Buradaki başlık ne? - Borsa yerinden oynamış! 400 00:24:08,849 --> 00:24:11,913 - Kendi kredi puanını bilmiyorsun? - Ben kendi kredi puanımı bilmiyorum. 401 00:24:12,053 --> 00:24:15,777 - Bu çok önemli.... Ev satın almak istemiyor musun? 402 00:24:16,317 --> 00:24:19,161 (Motive edici konuşmacı) Sen kimsin? İstediğini elde etmeden asla pes etmeyen... 403 00:24:19,201 --> 00:24:21,105 ...motive olmuş bir profesyonel misin? 404 00:24:21,246 --> 00:24:24,759 (TV sunucusu) ... ve hepsi de on'dan fazla sahtekarlık sebebiyle suçlu bulundular. 405 00:24:24,960 --> 00:24:26,617 Kâr güdüsü. Rekabet. 406 00:24:26,758 --> 00:24:28,869 Kapitalist sistemin temeli burada. 407 00:24:29,009 --> 00:24:32,534 Cüzdanında ne var? Ne araba sürüyorsun? Ne satın almak istiyorsun? 408 00:24:33,119 --> 00:24:36,703 (Haberci) Askeri müteahhitler, neredeyse tüm zamanların, rekor kârlarını kutlamakta. 409 00:24:36,844 --> 00:24:39,361 ...askeri endüstri kompleksinde. 410 00:24:39,401 --> 00:24:42,493 Yanlış yere konan gücün korkunç yükselişi. 411 00:24:42,633 --> 00:24:44,815 Eğer askeri endüstri kompleksinin bir parçasıysanız... 412 00:24:44,954 --> 00:24:47,366 ...bunun anlamı daha fazla savaş demek olabilir. 413 00:24:47,507 --> 00:24:50,690 ...insansız uçakları konuşalım, bize yardımı mı zararı mı dokunuyor... 414 00:24:50,789 --> 00:24:53,005 ...halktan hiçkimse ölmeyecek ya da yaralanmayacak. 415 00:24:53,145 --> 00:24:53,895 [Patlama] 416 00:24:54,036 --> 00:24:56,018 (TV sesi) Ölenlerin büyük çoğunluğu... 417 00:24:56,157 --> 00:24:58,437 ...yüksek değerli hedefler değildi... 418 00:24:58,577 --> 00:25:00,174 (Ses) ...Ve paranın gücü her zaman ortada... 419 00:25:00,315 --> 00:25:01,602 Bayat Bir Sistem 420 00:25:01,741 --> 00:25:05,406 ...ve kabul görmesi ağır yaralayıcı. 421 00:25:06,114 --> 00:25:08,768 "İlkel yaşam biçimleri için... 422 00:25:08,907 --> 00:25:11,144 ...bir kısmını beraberinde sürüklemeden... 423 00:25:11,284 --> 00:25:13,923 ...ilkel salgılarından dışarı emeklemek zordu." - Jacque Fresco 424 00:25:14,674 --> 00:25:17,067 (Anlatıcı) Antik bir kalıntı gibi... 425 00:25:17,669 --> 00:25:21,697 ...para artık çoğunlukla bir yozlaştırma, mahrum etme, ve... 426 00:25:22,330 --> 00:25:25,884 ...azınlığın elinde bir kontrol mekanizması olarak hizmet ediyor. 427 00:25:26,025 --> 00:25:28,608 [Abby Martin, Gazeteci & Sunucu] Bu herşeyi yozlaştırdı. 428 00:25:28,748 --> 00:25:31,340 İçinde yaşadığımız tüm kurumlar parayla yozlaşmış durumdadır. 429 00:25:31,480 --> 00:25:33,819 Bana çok etkileyici gelen şey ise... 430 00:25:33,960 --> 00:25:37,668 ...kendi üretimimiz olan bir şeye köle olabiliyoruz... 431 00:25:38,693 --> 00:25:41,263 ...fiziksel değil, ama insanlık tarafından... 432 00:25:41,304 --> 00:25:44,238 ...icat edilmiş bu kavrama zihnen köle oluyoruz. 433 00:25:44,586 --> 00:25:49,192 Paranın modası geçmiştir, çünkü paranın yapabildiğinin ötesine yükseldiğimizi düşünüyorum. 434 00:25:50,346 --> 00:25:52,872 "Bir ulusun insanlarının banka ve para sistemini... 435 00:25:52,915 --> 00:25:56,153 ...anlamadıkları açık, çünkü anlasalardı... 436 00:25:56,294 --> 00:25:59,243 ...inanıyorum ki yarın sabaha kalmadan devrim olurdu." 437 00:25:59,383 --> 00:26:03,227 ~Henry Ford, Ford Motor Şirketi 438 00:26:03,788 --> 00:26:08,557 (Anlatıcı) Umutsuzca hayatta kalma çabasıyla, birçoğu birden fazla işte çalışıyor. 439 00:26:10,355 --> 00:26:14,195 Çalıyor, yalan söylüyor, yada zimmete geçiriyor olabilirler. 440 00:26:14,336 --> 00:26:17,322 Ortalama birine o kadar stres verici ki. 441 00:26:17,461 --> 00:26:21,441 Kirayla ilgili dertlenmeler, işini kaybetme, evin parasını ödemiyor. 442 00:26:21,871 --> 00:26:24,009 Daha büyük ölçekte, kar güdüsü... 443 00:26:24,148 --> 00:26:26,949 ...amansız bir harap olma çemberi yaratıyor. 444 00:26:27,089 --> 00:26:31,841 Hastalık, çevre kirliliği, ve savaş normal kabul ediliyor. 445 00:26:32,310 --> 00:26:34,894 Bir çeşit savaş zamanı ekonomisi yürüyor... 446 00:26:34,904 --> 00:26:37,411 ...ve kendi kendini yenileyen bir hal alıyor. 447 00:26:37,421 --> 00:26:42,397 Güçlü insanlar esasında bir güç vakumu içerisindeler... 448 00:26:42,406 --> 00:26:45,634 ...ve bu çatışmayı devam ettirmeyi kendi çıkarlarınaymış gibi görüyorlar. 449 00:26:46,786 --> 00:26:50,375 (Anlatıcı) Fakat bu, parayı kontrol ve manipule ederek en tepede parazit... 450 00:26:50,516 --> 00:26:53,731 ...gibi yaşayan birkaçına fayda sağlıyor. 451 00:26:56,340 --> 00:27:00,760 [Dylan Ratigan, Yazar & Sunucu] Bankacılık sistemi şu anda bireyleri etkili şekilde köleleştirmekte... 452 00:27:00,901 --> 00:27:04,129 ...öğrencileri köleleştirmekte, kurumları köleleştirmekte... 453 00:27:04,269 --> 00:27:06,527 ...ve onların kaynaklarını emmektedir. 454 00:27:06,926 --> 00:27:11,246 [Karen Hudes, Ekonomist & Hukukçu] Öyle bir düzenliyorlar ki, özel merkez bankaları... 455 00:27:11,721 --> 00:27:14,528 ...herkesten faiz alabiliyor... 456 00:27:14,667 --> 00:27:18,884 ...ve hiçbir şey yapmadan zengin olabiliyorlar. 457 00:27:19,726 --> 00:27:23,706 Tüm bunları kim yapmakta? Bunlar bir grup bankacı, 458 00:27:23,846 --> 00:27:26,852 Amerikan Merkez Bankası, bu özel bir sistem. 459 00:27:27,825 --> 00:27:30,567 Fed, özel bir bankadır, sahipleri özel hissedarlardır. 460 00:27:30,708 --> 00:27:32,891 "Federal" ismi sizi yanıltmasın. 461 00:27:33,030 --> 00:27:35,250 [Erin Ade, Haberci & Sunucu] Onlar sadece hükümetin banka ihtiyaçlarına hizmet ediyorlar... 462 00:27:35,351 --> 00:27:36,851 ...özünde yaptıkları budur. 463 00:27:36,951 --> 00:27:41,360 1913'te, Woodrow Wilson'un... 464 00:27:41,500 --> 00:27:44,824 ...Federal Reserv Sistemi yasasının geçmesine müsade ettiği yıl... 465 00:27:45,214 --> 00:27:47,393 ...Meclisin çoğunluğu tası tarağı toplayıp gitmişti. 466 00:27:47,647 --> 00:27:50,326 (Anlatıcı) Bu yasa Birleşik Devletlerin merkez banka sistemini... 467 00:27:50,465 --> 00:27:54,000 ...Federal Reserv Kurulu'na devretmişti... 468 00:27:54,141 --> 00:27:58,002 ...ve onları banknot ve ABD doları basabilen... 469 00:27:58,142 --> 00:28:00,337 ...tek grup haline getirmişti. 470 00:28:01,967 --> 00:28:04,450 Başkan Wilson buna pişman oldu. 471 00:28:04,490 --> 00:28:08,144 Bu ülkeyi sattığını söyledi. 472 00:28:08,344 --> 00:28:12,103 "Büyük bir sanayi ulusu, kendi kredi sistemiyle kontrol edilendir. 473 00:28:12,242 --> 00:28:14,245 Bizim kredi sistemimiz konsantredir. 474 00:28:14,385 --> 00:28:17,153 Ulusun büyümesi, ve bu sebeple tüm aktivitelerimiz... 475 00:28:17,292 --> 00:28:19,065 ...birkaç adamın elindedir. 476 00:28:19,205 --> 00:28:21,573 Uygar dünyanın kötü yönetilen... 477 00:28:21,713 --> 00:28:24,802 ...en çok kontrol altında ve avuç içinde tutulan hükümetlerden... 478 00:28:24,942 --> 00:28:28,503 ...bir tanesi olduk; küçük bir grup insanın fikir ve... 479 00:28:28,644 --> 00:28:31,407 ...baskıları altında bir hükümet." 480 00:28:31,548 --> 00:28:34,538 - Başkan Woodrow Wilson, 1916 481 00:28:34,678 --> 00:28:37,218 Altında çalıştığımız bir buyruk sistemidir. 482 00:28:37,357 --> 00:28:40,046 Aslında birileri, bir yerlerde bilgisayara rakam girip duruyor... 483 00:28:40,155 --> 00:28:42,211 ...bugün parayı bu şekilde üretiyoruz. 484 00:28:42,351 --> 00:28:45,014 Altını dolduran hiçbir şey yok; arkasında bir şey yok. 485 00:28:45,153 --> 00:28:47,429 Paranın arkasında, bireyin ABD hükümetine... 486 00:28:47,568 --> 00:28:50,298 ...duyduğu tam güven var. Bu bir senet. 487 00:28:51,971 --> 00:28:54,781 (Anlatıcı) Hükümet ne zaman topladığı vergiden fazlasını harcar da... 488 00:28:54,883 --> 00:28:57,863 ...daha çok paraya ihtiyacı olursa, kendi parasını bastıramaz... 489 00:28:57,989 --> 00:29:01,626 ...ancak ABD tahvilleri karşılığında federal rezervden borç alır... 490 00:29:01,767 --> 00:29:03,577 ...ki FED buna faiz uygular. 491 00:29:03,718 --> 00:29:07,570 Kurumlardaki insanlar ne zaman para isteseler, onlar da bankalara giderler. 492 00:29:07,710 --> 00:29:11,311 Sistem hileli. Eğer bir banka 100 dolar tahvil alırsa... 493 00:29:11,351 --> 00:29:15,396 ...o banka 10 kat fazlasını ya da 1000 dolar borç verebilir. 494 00:29:15,536 --> 00:29:17,621 Yoktan para yaratırlar: 495 00:29:17,760 --> 00:29:20,533 Para, altın, ya da karşılayacak hiçbir şey olmadan. 496 00:29:20,673 --> 00:29:24,118 Banka ayrıca verdiği parayı faizi ile birlikte geri alır. 497 00:29:24,259 --> 00:29:26,426 Para bu şekilde, geri ödeme sözü veren bir borçlunun... 498 00:29:26,527 --> 00:29:29,048 ...basit bir imzasına dayanarak yaratılır. 499 00:29:29,189 --> 00:29:32,647 Daha da kötüsü, insanlar faizden dolayı sıklıkla miktarın... 500 00:29:32,686 --> 00:29:35,153 ...kat kat fazlasını geri ödüyorlar. 501 00:29:35,993 --> 00:29:37,884 İşte bu süreç bireylerin, şirketlerin... 502 00:29:38,023 --> 00:29:40,600 ...ve hükümetlerin para elde etme şeklidir. 503 00:29:40,740 --> 00:29:44,326 Buna saygıdeğer biçimde 'kısmi reserv kredisi' deniyor... 504 00:29:44,465 --> 00:29:47,387 ...ve dünya çapında birçok banka sistemi tarafından kullanılıyor... 505 00:29:47,528 --> 00:29:52,953 ...insanlar ve koca uluslar ise devamlı borçlu halde tutuluyor. 506 00:29:53,766 --> 00:29:57,942 Şayet hiç bir dayanak olmadan dolar basmaya devam edilirse, bir noktadan sonra... 507 00:29:58,083 --> 00:30:01,874 ...insanlar paraya olan güvenini kaybederler ve bu oldu. 508 00:30:02,063 --> 00:30:06,544 Bankacılık sisteminin şu anda işi... 509 00:30:06,683 --> 00:30:10,118 ...bireyler ve insanlar için borç yaratarak risk üretmektir. 510 00:30:10,259 --> 00:30:14,793 O insanların o borcu ödememe riski vardır... 511 00:30:14,931 --> 00:30:18,144 ...ancak riskin mali sorumluluğu devamlı olarak... 512 00:30:18,284 --> 00:30:21,094 ...ABD vergi mükellefi ve ABD parasına yüklenip durdu. 513 00:30:21,653 --> 00:30:24,139 Şu an öyle bir durumun içindeyiz ki... 514 00:30:24,278 --> 00:30:26,969 ...dünya para birimleri çökmek üzere. 515 00:30:27,108 --> 00:30:31,218 Ne kadar zaman alacağını kimse bilemez, ancak merkez banka sistemi... 516 00:30:31,358 --> 00:30:34,322 ...yarın yokmuş gibi para basıyor. 517 00:30:34,394 --> 00:30:37,145 Ortada olan etkin bir suç örgütüdür... 518 00:30:37,286 --> 00:30:40,351 ...içinden rant sağlamak adına insanların dikkatini... 519 00:30:40,490 --> 00:30:43,212 ...kaynaklarını ve zamanını manipule etmeye dayanır. 520 00:30:43,423 --> 00:30:45,960 Bizden bu şekilde para çalıyorlar. 521 00:30:46,099 --> 00:30:49,998 Bizim çabalarımızın sonuçlarını ve emeklerimizi çalıyorlar. 522 00:30:50,200 --> 00:30:54,778 Bu, toplum üzerinde kanser gibi büyüyen bir yaradır. 523 00:30:55,022 --> 00:30:58,803 Bu bankacıların tümü... 524 00:30:58,903 --> 00:31:01,603 ...Uluslarası Uzlaşmalar Bankası denen sistemin bir parçasıdır. 525 00:31:01,742 --> 00:31:04,447 Çoğu insan hatta işin içinde ve bankalarda olanlar bile... 526 00:31:04,587 --> 00:31:07,148 ...bu bankayı ve rolünü anlamıyorlar, şu UUB'yi. 527 00:31:07,288 --> 00:31:10,618 Bunlar sermaye piyasalarında satılan... 528 00:31:10,759 --> 00:31:14,395 ...43,000 şirketin malvarlığının %40'ının sahipleridir. 529 00:31:14,536 --> 00:31:18,164 Bu banka kendini yönetir. Dünya çapında... 530 00:31:18,305 --> 00:31:21,116 ...15 merkez bankası müdüründen oluşan bir kurulu vardır. 531 00:31:21,257 --> 00:31:24,438 ...ve bunlar yıllık gelirin %60'ını indirirler. 532 00:31:24,478 --> 00:31:29,172 Tüm medyamızı satın aldılar, ve bu medya vatandaşın gözünü boyamaktadır. 533 00:31:29,311 --> 00:31:33,274 Medya sadece, siyasi kuruluşları avucunda oynatan... 534 00:31:33,414 --> 00:31:36,861 ...para babalarının çıkarlarını kollayan bir araca dönüştü. 535 00:31:37,001 --> 00:31:39,774 118 kadar yönetim kurulu mevcuttur... 536 00:31:39,914 --> 00:31:42,493 ...ve bu beş dev medya şirketinin tepesinde bunlar oturur. 537 00:31:42,634 --> 00:31:46,282 Hepsi başka kurullara da hizmet eder, Monsato'dan tutun... 538 00:31:46,323 --> 00:31:48,980 ...silahlara, gıdaya kadar. 539 00:31:49,119 --> 00:31:51,467 Tüm bu çıkarlar içiçe olduğunda... 540 00:31:51,607 --> 00:31:53,471 ...ana akım medyada bize gösterilenlerin... 541 00:31:53,611 --> 00:31:56,480 ...arasından ayırt etmek çok daha zordur. 542 00:31:57,590 --> 00:31:59,751 (TV Spikeri) Adil, dengeli. 543 00:32:00,905 --> 00:32:03,685 Eğer gücü anlamak istiyorsanız, anlamanız gereken... 544 00:32:03,826 --> 00:32:06,189 ...adayları kimin tayin ettiğidir... 545 00:32:06,567 --> 00:32:09,583 ...adaylara kimin oy verdiği değil. 546 00:32:09,643 --> 00:32:11,596 Bizim sistemimiz demokrasi değildir. 547 00:32:11,736 --> 00:32:15,816 Aday atama sürecinde nüfusun katılım oranı... 548 00:32:15,955 --> 00:32:19,899 ...kağıt üstünde %5'ten azdır... 549 00:32:20,423 --> 00:32:24,805 ...gerçekte ise %1'den azdır. 550 00:32:24,952 --> 00:32:31,754 (Dylan Ratigan) Şayet herkesin yediği tüm yiyeceklerin... 551 00:32:31,933 --> 00:32:34,353 ...atama sürecinin kontrolü bende olsaydı... 552 00:32:34,492 --> 00:32:37,641 ...ve ben her seferinde ya çizburger ya kızarmış tavuk atasaydım... 553 00:32:37,781 --> 00:32:41,076 ...ve size bunun demokrasi olduğunu söyleseydim, çizburger ve tavuk... 554 00:32:41,215 --> 00:32:43,560 ...arasından seçtiğiniz sürece ne isterseniz yiyebilirsiniz deseydim... 555 00:32:43,701 --> 00:32:46,130 ...bu demokrasi olur muydu? Size bunu demokrasi diye yutturabilirim... 556 00:32:46,269 --> 00:32:48,785 ...çünkü çizburger mi tavuk mu yiyeceğinize ben karar vermiyorum. 557 00:32:48,924 --> 00:32:53,057 Büyük ve iyi reklam edilmiş bir seçimde oy kullanma hakkımız var... 558 00:32:53,198 --> 00:32:56,186 ...burada kızarmış tavukla mı çizburgerle mi devam edeceğimizi seçiyoruz... 559 00:32:56,326 --> 00:32:59,221 ...ve insanlarımız oldukça kabilesel gruplara bölünüyor... 560 00:32:59,362 --> 00:33:02,958 ...çok anti-kızarmış tavuk ve çok pro-çizburger olanlar... 561 00:33:03,097 --> 00:33:06,184 ...ya da birbirimize çizburgerlerin tam olarak neden dünyanın sonu olacağını... 562 00:33:06,325 --> 00:33:10,221 ...ve kızarmış tavuğun bizi nasıl kurtaracağını anlatmaya çalışıyoruz. 563 00:33:11,076 --> 00:33:12,426 (Anlatıcı) İmkanı olanlar... 564 00:33:12,537 --> 00:33:15,670 ...politikacıları satın almak üzere lobici tutarlar. 565 00:33:15,809 --> 00:33:18,499 Çoğu zaman her iki parti de işlerini görür. 566 00:33:18,638 --> 00:33:21,858 [Profesör James Thurber Host] Amerika Birleşik Devletleri'nde bir lobicinin tanımı şudur: 567 00:33:21,999 --> 00:33:25,993 Para karşılığında bir başkasına yandaşlık eden bir şahıs. 568 00:33:26,567 --> 00:33:29,544 (Anlatıcı) Yürürlükteki yasalar çoğunlukla... 569 00:33:29,683 --> 00:33:32,336 ...şirketlerce kendi çıkarları için yazılır. 570 00:33:32,712 --> 00:33:36,545 (Gazeteci) Professor Gerber gizli lobi patlaması gözlemliyor... 571 00:33:36,684 --> 00:33:41,609 ...ve endüstrinin yılda 9 miyar dolar getirdiğini tahmin ediyor... 572 00:33:41,750 --> 00:33:45,065 ...bu rakam sadece turizm ve hükümet gelirinin altında kalıyor. 573 00:33:45,737 --> 00:33:47,984 Bunu şu anda değiştirmememizin sebebi... 574 00:33:48,044 --> 00:33:52,374 ...bankaların Washington'da ömrümde görmediğim sayıda lobicilerinin olması. 575 00:33:52,663 --> 00:33:55,424 (Anlatıcı) Lobiciler kesin kes erişimi satın almak için oradalar. 576 00:33:55,565 --> 00:33:58,978 Demokratik süreci geliştirmek için orada değiller. 577 00:33:59,117 --> 00:34:02,980 Aileler ve çalışan insanlar, kendi ihtiyaçlarını gözetlemeleri için... 578 00:34:03,119 --> 00:34:06,540 ...bu cins bir temsil gücüne veya etkisine sahip değiller. 579 00:34:07,032 --> 00:34:09,420 Citibank'ın bir lobicisi var... 580 00:34:09,449 --> 00:34:13,689 ...Volcker Kuralı ve Dodd-Frank'ten bahsederken, kendisi Dodd-Frank çıkarına... 581 00:34:13,829 --> 00:34:17,387 ...bir yasa değişikliğini resmen yeniden yazdı. Bunu yazan ne bir politikacı... 582 00:34:17,527 --> 00:34:20,620 ...ne de politikacının ofisindeki bir bürokrat. 583 00:34:20,760 --> 00:34:23,199 Bir Citibank lobicisi tarafından yazıldı! 584 00:34:23,239 --> 00:34:27,535 Onlar sistemi kendilerini güçlendirmek, ve bir anlamda... 585 00:34:27,675 --> 00:34:30,724 ...özel faizler üzerinden kendilerini finanse etmek için tasarlamışlar. 586 00:34:30,864 --> 00:34:33,502 2007-2008'lerde vuku bulan ve... 587 00:34:33,643 --> 00:34:36,250 ...çok korktuğumuz tüm o şeyler, ipoteğe dayalı menkul değerler... 588 00:34:36,289 --> 00:34:38,657 ...kredi borcu takas sözleşmeleri, ve benzeri sermaye araçları: 589 00:34:38,697 --> 00:34:42,297 Halen varlar. Kesinlikle varlar. 590 00:34:42,436 --> 00:34:44,994 Evet, bankaların aşırı kalkınmamaları için... 591 00:34:45,034 --> 00:34:48,840 ...yüksek sermaye gerektiren durumlar vardır, ama bunlar o kadar yüksek değil. 592 00:34:49,376 --> 00:34:52,523 Eğer bize gerçekte bu faturaları... 593 00:34:52,663 --> 00:34:56,001 ...kimin yazdığını ve bu yasaları kimin geçirdiğini... 594 00:34:56,141 --> 00:34:59,449 ...tüm bunların ne için olduğunu kime hizmet ettiğini sunan bir... 595 00:34:59,590 --> 00:35:01,805 ...medyamız yoksa, bir ilüzyon içinde yaşıyoruz demektir. 596 00:35:04,744 --> 00:35:08,795 [Paul Wright, Yazar] Bu ülkedeki kanunlar genel olarak... 597 00:35:08,934 --> 00:35:11,224 ...zengin ve güçlü olanlar tarafından hazırlanmıştır çünkü bana göre... 598 00:35:11,364 --> 00:35:13,491 ...doğası gereği bu ülkedeki güç sisteminin.... 599 00:35:13,632 --> 00:35:18,094 ...yasama ve yürütme organlarını onlar yönetmektedir. 600 00:35:18,233 --> 00:35:20,831 Bu ürkütücü bir gerçek çünkü... 601 00:35:20,971 --> 00:35:24,213 ...böylelikle sana ve şirketine hizmet etmesi gereken kanunların istediğin şekilde... 602 00:35:24,353 --> 00:35:28,085 ...işlemesi için istediğin uygulanan kanunları parayla satın alabilirsin. 603 00:35:28,853 --> 00:35:32,177 Şirketlerin tüm hızıyla işleyip bütün gezegeni kirletmesi için... 604 00:35:32,318 --> 00:35:35,582 ...sahip oldukları tam bir dokunulmazlık... 605 00:35:35,722 --> 00:35:38,147 Muazzam boyutlarda bir zehirli kömür külü salınımı... 606 00:35:38,286 --> 00:35:41,222 ...yine suyun güvenle içilmesi ve devletin sanayiyi görmezden gelen... 607 00:35:41,362 --> 00:35:44,173 ...mevzuatları hakkında soru işaretlerinin oluşmasına sebep oluyor. 608 00:35:44,313 --> 00:35:47,384 Orada burada bir kaç hafif ceza dışında... 609 00:35:47,423 --> 00:35:50,445 ...sıfır sorumluluk söz konusu ve asıl dikkat çekmek istediğim... 610 00:35:50,568 --> 00:35:54,485 ...gezegenin kaynaklarının sömürülmesi için kullanılan köle iş gücü. 611 00:35:55,577 --> 00:35:58,503 (Muhabir) Parçalanmış petrol vagonlarından sızan ham petrolün... 612 00:35:58,643 --> 00:36:01,686 ...yol açtığı devasa yangınlardan gökyüzüne alevler yükseldi. 613 00:36:01,827 --> 00:36:06,014 (Anlatıcı) Ulaştırma Bakanı Anthony Fox bu vagonların hizmete uygun olmadığı... 614 00:36:06,153 --> 00:36:09,637 ...konusunda sanayiye doğru dürüst tavsiyede bulunmadı. 615 00:36:09,777 --> 00:36:12,772 Ancak bu tavsiye de sadece gönüllüydü. 616 00:36:13,262 --> 00:36:17,408 Bu yüzden kirlilik yaratan sanayilerin hafif cezaları, ucuza kaçmaları ve... 617 00:36:17,547 --> 00:36:22,579 ...politikaları ihlal etmeleri kârlı olmaya devam ettiği müddetçe sürecek. 618 00:36:24,010 --> 00:36:26,778 JP Morgan geçen sene 13 milyar dolar ceza ödedi! 619 00:36:26,918 --> 00:36:29,278 Eğer sadece ceza ödemek için o kadar çok paranız varsa... 620 00:36:29,418 --> 00:36:32,458 ...ve ceza ödemek için 19 milyar dolar ayırmışlar! 621 00:36:32,896 --> 00:36:36,070 (Muhabir) JP Morgan devlet tarafından kendisine yapılan suçlamalarda uzlaşmaya varmak için... 622 00:36:36,170 --> 00:36:39,614 ...410 milyon dolar ödeyecek, ancak JP Morgan kanuna aykırı uygulama yaptığını kabul etmiyor. 623 00:36:39,724 --> 00:36:43,664 Goldman Sachs bu davada daha önceden görevi suistimali kabul etmeksizin... 624 00:36:43,764 --> 00:36:45,039 ...550 milyon dolara anlaşmaya vardı. 625 00:36:45,139 --> 00:36:48,139 UBS yaklaşık 50 milyon dolar ödemeyi kabul etti. 626 00:36:48,260 --> 00:36:51,978 Bu anlaşmanın koşulları kapsamında UBS hiçbir görevi kötüye kullanma suçlamasını kabul etmedi. 627 00:36:52,117 --> 00:36:54,117 Bana göre insanlar bulundukları toplumsal pozisyona göre... 628 00:36:54,224 --> 00:36:56,272 ...işleyebilecekleri suçları işlerler. 629 00:36:56,413 --> 00:36:59,021 Sanırım şu soruyu Bertold Brecht sormuştu: "Bir bankayı soymak mı... 630 00:36:59,161 --> 00:37:01,329 ...yoksa banka sahibi olmak mı daha büyük bir suçtur?" 631 00:37:01,469 --> 00:37:05,494 Sanıyorum ki Wall Street'in çöküşü esnasındaki tasarruf ve kredi skandallarında... 632 00:37:05,634 --> 00:37:09,259 ...banka sahiplerinin genellikle kendilerine... 633 00:37:09,398 --> 00:37:12,406 ...istihdam sağlayan kuruluşları yağmaladığını hepimiz iyice gördük. 634 00:37:12,447 --> 00:37:15,300 Her türlü yasadışı eylemde bulunup... 635 00:37:15,440 --> 00:37:17,817 ...yine de bu yaptıkları için çok nadiren yargılanıyorlar. 636 00:37:18,536 --> 00:37:21,945 (Anlatıcı) Sanayi kuruluşları ilişkilerini kurmak için genellikle politikacılarla... 637 00:37:22,085 --> 00:37:25,225 ...anlaşır ve böylece politika ve iş arasında doğrudan sağlanan ilişkiler ve... 638 00:37:25,365 --> 00:37:27,764 ...ilerletilmiş bağlar oluşur. 639 00:37:27,972 --> 00:37:30,650 Wall Street'de Cantor genel başkan olacak ve... 640 00:37:30,730 --> 00:37:33,726 ...iki yılda 3 milyon doların üzerinde kazanan bir... 641 00:37:33,766 --> 00:37:36,675 ...yatırım bankasının idari yöneticisi olacak. 642 00:37:36,815 --> 00:37:40,110 Ben buna "Washington'dan Wall Street'e açılan döner kapı" ve... 643 00:37:40,251 --> 00:37:42,377 ...oradan geçen saçmalıklar demek istiyorum. 644 00:37:42,516 --> 00:37:45,849 (Sunucu) 1998 ve 2004 yılları arasındaki Senato'nun %50'si... 645 00:37:45,989 --> 00:37:48,558 ...lobici oldular ve %42'si de Beyaz Saray'da kaldı. 646 00:37:48,699 --> 00:37:51,744 Bu sayılar sadece arttı. Takip ettikleri kişilerin... 647 00:37:51,855 --> 00:37:57,597 ...maaşlarındaki ortalama artış %1452 idi! 648 00:37:58,282 --> 00:38:02,811 Tarih boyunca devletin zengin kesim için aynı zamanda... 649 00:38:02,951 --> 00:38:08,143 ...bir ajan rolü oynadığına ilişkin çok az yalan söylenmiştir. 650 00:38:08,282 --> 00:38:11,512 Evet, dünyayı değiştirmek için oyuna giren bazı idealist politikacılar... 651 00:38:11,619 --> 00:38:16,205 ...olabilir ancak bu işi biraz biliyorlarsa -yaptıkları işte iyilerse- 652 00:38:16,346 --> 00:38:18,650 ...artık dünyayı değiştirmiyorlardır; onun yerine politika dünyasında yükselmek istiyorlarsa... 653 00:38:18,789 --> 00:38:21,704 ...bağışçılarının isteklerine hizmet ediyorlardır. 654 00:38:21,943 --> 00:38:24,351 "Milletvekilinize yazın" diyorlar. 655 00:38:24,492 --> 00:38:27,063 Yazmanız gereken bu ahmak herif de kim ki? 656 00:38:27,202 --> 00:38:31,367 Teknoloji ve bilgi bakımından öne çıkmış olmalı. 657 00:38:31,507 --> 00:38:32,846 Ona yazmak zorunda değilsiniz. 658 00:38:32,987 --> 00:38:36,012 Eminim bir çoğunuz yolcu uçağıyla uçmuşsunuzdur. 659 00:38:36,152 --> 00:38:39,567 Pilota "Belli bir açıyla uçuyorsun! Pozisyonunu düzelt lanet olasıca!" 660 00:38:39,706 --> 00:38:42,315 ...diyen bir not yazmak zorunda değilsiniz. 661 00:38:42,454 --> 00:38:45,293 O ne yapacağını bilir; zaten bu yüzden o işi almıştır! 662 00:38:45,434 --> 00:38:48,334 Şu anda Washington'da bulunan insanlar ya avukat ya da iş adamı ve... 663 00:38:48,434 --> 00:38:52,072 ...hiç bir problemi çözemiyorlar. 664 00:38:52,949 --> 00:38:56,547 Aşağı yukarı 317 milyon Amerikalı var. 665 00:38:57,286 --> 00:39:02,187 2012 yılında süper PAC parasının %80'i... 666 00:39:02,327 --> 00:39:05,313 ...196 birey tarafından sağlandı. 667 00:39:05,452 --> 00:39:09,096 Sonuçta amaç kâr güdümlü bir dünya yaratmaksa o zaman öncelikle... 668 00:39:09,235 --> 00:39:12,259 ...o çıkarlara hizmet edilecek ve diğer her şey ikinci sırada gelecektir. 669 00:39:12,400 --> 00:39:14,914 Bu durumun acı gerçeği bu. 670 00:39:15,054 --> 00:39:18,704 (Anlatıcı) Parasal sistem içinde tüketiciler satış için... 671 00:39:18,844 --> 00:39:23,259 ...potansiyel olarak var olan bir piyasanın yalnızca bir parçası olarak düşünülürler ve... 672 00:39:23,398 --> 00:39:26,083 ...kendilerine olan saygılarını artırmak için tasarımcı etiketlerini... 673 00:39:26,222 --> 00:39:29,413 ...lüks arabalarını ve diğer markaları gururla gösterirler. 674 00:39:29,554 --> 00:39:32,530 Aslında sadece bir başka reklam panosu haline gelmişlerdir. 675 00:39:32,670 --> 00:39:38,297 Değerler, yıldan yıla sadece kâr maksimizasyonunu oluşturur. 676 00:39:38,436 --> 00:39:42,833 Hayvanların daha hızlı büyümeleri için yapay pompalama kullanıyoruz. 677 00:39:42,972 --> 00:39:47,922 Eğer bir tavuğun içindeki hücreleri hızlı bir şekilde çoğaltırsanız, onu daha çabuk satabilirsiniz. 678 00:39:48,063 --> 00:39:50,492 Peki bunun insan vücudunda bir etkisi var mı? 679 00:39:50,632 --> 00:39:54,214 Bunu düşünmüyorlar ki. Onların tek ilgilendiği tavuk satışları. 680 00:39:54,355 --> 00:39:57,574 Ortada insanlığa fayda sağlayacak herhangi bir... 681 00:39:57,713 --> 00:39:59,693 ...değer sistemi yok çünkü. 682 00:39:59,833 --> 00:40:03,206 Sistem tamamen tüketimcilik ve kâr elde etmeye dayanıyor. 683 00:40:03,864 --> 00:40:08,335 (Anlatıcı) Refah, tarihte hiç olmadığı kadar hızla zenginlerin eline geçiyor. 684 00:40:08,474 --> 00:40:11,469 (Anlatıcı) İnsanlar sürekli en zengin %1'lik kesimin... 685 00:40:11,610 --> 00:40:13,682 ...herkesten daha fazla şeye sahip olduğundan bahsediyor. 686 00:40:13,822 --> 00:40:15,790 Şimdi tüm dünya nüfusunu ele alalım ve... 687 00:40:15,931 --> 00:40:19,335 ...temsilen bunu 100 kişiye düşürelim. 688 00:40:19,474 --> 00:40:23,028 En fakir insanlar solda, en zenginleri de sağa alalım. 689 00:40:23,168 --> 00:40:27,036 Şimdi dünyadaki refah düzeyinin toplamda nasıl dağıtıldığına bakalım. 690 00:40:27,735 --> 00:40:31,836 En zengin %1 dünyamız refah düzeyinin %43'ünden faydalanırken... 691 00:40:32,342 --> 00:40:35,539 ...ezici çoğunluğun temel olarak neredeyse hiçbir şeyi yok. 692 00:40:36,532 --> 00:40:40,360 En alttaki %80'in ise; ki bu her 10 kişiden 8'i demek oluyor... 693 00:40:40,500 --> 00:40:43,041 ...onlarla arasında sadece %6 var. 694 00:40:43,181 --> 00:40:45,375 Dünyadaki en zengin 300 insan, en fakir... 695 00:40:45,514 --> 00:40:49,232 ...üç milyar insanla aynı refah seviyesine sahip. 696 00:40:49,373 --> 00:40:52,893 Yani orta boy bir ticari uçağa sığacak bir insan grubunun refah düzeyi... 697 00:40:53,032 --> 00:40:56,768 ...Hindistan, Çin, Amerika ve Brezilya nüfuslarının birleşiminden... 698 00:40:56,909 --> 00:40:59,718 ...daha yüksek. 699 00:41:00,264 --> 00:41:05,324 Sanayileşen dünyanın başarısı, gelişmekte olan dünyanın... 700 00:41:05,463 --> 00:41:08,121 ...az gelişmişliğine ve başarısızlığına bağlıdır. 701 00:41:08,260 --> 00:41:10,503 Boğazlanıyor olmalarının nedeni, birinci dünyaya... 702 00:41:10,643 --> 00:41:13,528 ...borçlu olmaları; yoksa gelişmekte olan bir ülkede... 703 00:41:13,668 --> 00:41:17,521 ...hala sözleşmeli kölelik ve emek olmasaydı... 704 00:41:17,661 --> 00:41:20,219 ...bizler refah içinde yaşıyor olamazdık. 705 00:41:20,360 --> 00:41:23,425 Dolayısıyla bu bakımdan güç dinamiği asla değişmez... 706 00:41:23,565 --> 00:41:27,132 ...zira varlığı gerçekten de bu şekilde olmasına bağlıdır. 707 00:41:27,273 --> 00:41:30,074 (Muhabir) Çocuklar tarafından yapılan kirli ve tehlikeli bir iş. 708 00:41:30,213 --> 00:41:33,195 Çukurların dibindeki işler, maden duvarlarına yalnızca... 709 00:41:33,335 --> 00:41:36,195 ...üç uzuvlarıyla tutunan ergen çocuklara ayrılmış. 710 00:41:36,335 --> 00:41:38,702 Gerçek bir risk olduğu ortada. 711 00:41:39,385 --> 00:41:42,635 Zengin hükümetler fakir ülkelerin gelişmesine yardım ettiklerini söylüyorlar... 712 00:41:42,775 --> 00:41:45,132 ...ama burada kim kimi geliştiriyor? 713 00:41:45,273 --> 00:41:48,218 Fakir ülkeler her yıl zengin ülkelere yaklaşık 600 milyar dolar... 714 00:41:48,358 --> 00:41:50,211 ...hizmet karşılığı borç ödüyorlar ki bu... 715 00:41:50,351 --> 00:41:53,519 ...zaten çok önceden defalarca ödenmiş bir borç. 716 00:41:53,659 --> 00:41:56,580 Bir de zengin ülkeler tarafından dayatılan ticaret kuralları yüzünden... 717 00:41:56,721 --> 00:41:58,996 ...kaybettikleri paralar var. 718 00:41:59,135 --> 00:42:03,773 Hepsi toplamda her yıl 2 Trilyon Dolar'dan fazla. 719 00:42:06,949 --> 00:42:09,500 (Anlatıcı) Parasal sistem yüzyıllardan beri var... 720 00:42:09,639 --> 00:42:13,159 ...ve biz farketmeksek de çoğunluğun alım gücünü kısıtlayarak... 721 00:42:13,300 --> 00:42:16,619 ...davranış kontrolü aracı olarak kullanılıyor. 722 00:42:17,012 --> 00:42:20,355 Buna bir örnek de ceza muhakemesi sistemidir. 723 00:42:21,862 --> 00:42:25,623 Bence bir çok kişi bizim ceza muhakemesi sistemimizi bir ırkçılık komplosu olarak... 724 00:42:25,762 --> 00:42:27,958 ...görüyor, zira hapiste inanılmaz derecede... 725 00:42:28,097 --> 00:42:31,717 ...orantısız olarak siyahi mahkum sayısı... 726 00:42:31,840 --> 00:42:36,009 ...fazlalığı var. 727 00:42:36,150 --> 00:42:38,742 Ceza muhakemesi sistemimizdeki insanların... 728 00:42:38,882 --> 00:42:41,927 ...%40 ila 50'si siyahidir. 729 00:42:42,068 --> 00:42:45,331 Siyahiler ulusun %5'ini oluşturmaktadır. 730 00:42:46,032 --> 00:42:49,362 İnsanlar problemin sebebini düşünüp tartışabilir; 731 00:42:49,501 --> 00:42:53,894 Bu kurumsal ırkçılıktan, polis uygulamalarına kadar her şey için geçerlidir. 732 00:42:54,034 --> 00:42:57,080 Aslında sanıyorum ki iş dönüp dolaşıp yine sınıf konusuna gelmektedir... 733 00:42:57,221 --> 00:43:00,606 ...çünkü ırksal azınlıkların çoğunlukla hapsediliyor olmalarının sebebi... 734 00:43:00,746 --> 00:43:03,345 ...yine çoğunlukla fakirlikleri yüzündendir. 735 00:43:03,485 --> 00:43:07,102 Durum iki katmanlı adalet sistemini tanımlıyor gibi. 736 00:43:07,242 --> 00:43:10,840 Bu zengin adamın son derece yetenekli avukatı... 737 00:43:10,980 --> 00:43:13,519 ...sistemi onun için işine geldiği şekilde işleterek... 738 00:43:13,659 --> 00:43:16,179 ...ona, çoğu kişinin sahip olamayacağı bir adalet sağlıyor. 739 00:43:16,320 --> 00:43:19,994 Hiç kimse zengin siyahi insanların... 740 00:43:20,134 --> 00:43:23,324 ...topluca hapsedildiklerini iddia etmiyor. 741 00:43:23,463 --> 00:43:26,532 Zengin siyahiler de zengin beyazlarla aynı muameleyi görüyor... 742 00:43:26,672 --> 00:43:29,708 ...yani ikisi de hapse gitmiyor. 743 00:43:29,847 --> 00:43:34,943 Çevre, değerleri şekillendirir. Bireyler üzerinde çalışmazsınız. 744 00:43:35,083 --> 00:43:38,105 Duygusal sorunları olan bir kişi üzerinde çalışmazsınız. 745 00:43:38,244 --> 00:43:42,192 Asgari ücretle çalıştıkları için duygusal sorunları olabilir. 746 00:43:42,818 --> 00:43:45,719 Psikologlar sizi bu sisteme uyarlamak için çalışır... 747 00:43:45,858 --> 00:43:47,829 ...o yüzden aptal olmaları gerekir. 748 00:43:48,827 --> 00:43:51,510 (Anlatıcı) Hapishanelerdeki yeniden suç işleme eğilimi yüksektir; bu sebeple... 749 00:43:51,650 --> 00:43:54,780 ...çoğu kişi hapishanelerin işe yaramadığını iddia eder. 750 00:43:54,920 --> 00:43:58,240 Fakat nihayetinde hapishaneler; yerleşik siyasi ve... 751 00:43:58,380 --> 00:44:01,255 ...ekonomik sistemi sosyal anlamda... 752 00:44:01,394 --> 00:44:04,862 ...korumak için başarılı bir araç olmuşlardır. 753 00:44:05,297 --> 00:44:08,175 Eğer uzmanlık alanları insanların sosyal sorunlarını çözmeye çalışmak için... 754 00:44:08,315 --> 00:44:10,915 ...onları kafeslemek olan kişileri işe alırsanız... 755 00:44:11,047 --> 00:44:13,085 ...iyi bir çözüm elde edemezsiniz. 756 00:44:13,186 --> 00:44:15,938 Ancak ben insanları kafeslemekte çok iyi olduklarını düşünüyorum ve... 757 00:44:16,079 --> 00:44:19,284 ...bence toplu hapsetmeler bu ülkenin yönetici sınıfı için... 758 00:44:19,423 --> 00:44:23,413 ...büyük bir başarı haline gelmiştir. 759 00:44:24,150 --> 00:44:26,836 (Anlatıcı) Dünya Sağlık Organizasyonu'na göre... 760 00:44:26,976 --> 00:44:29,716 ...bir toplumda ekonomik eşitsizliğin artması... 761 00:44:29,856 --> 00:44:34,427 ...şiddet, suç ve savaş oranının da artması anlamına gelir. 762 00:44:34,567 --> 00:44:38,932 Ve ABD gelişmiş ülkeler arasındaki en yüksek cinayet oranına sahiptir. 763 00:44:39,072 --> 00:44:41,458 Birleşik Devletler çoğu şeyde bir numara... 764 00:44:41,599 --> 00:44:44,346 ...ve bir numara olduğumuz en büyük şey ise... 765 00:44:44,485 --> 00:44:46,177 ...ne kadar insanı kilit altına aldığımızdır. 766 00:44:46,318 --> 00:44:49,797 Birleşik Devletler dünya nüfusunun aşağı yukarı %5'ini oluşturmaktadır... 767 00:44:49,936 --> 00:44:52,599 ...ancak dünyadaki mahkum sayısının %25'i bizdedir. 768 00:44:52,867 --> 00:44:56,067 Çin'de Birleşik Devletler'in 4 katı insan ve... 769 00:44:56,168 --> 00:44:57,686 ...yarısı kadar mahkum vardır. 770 00:44:57,826 --> 00:45:01,041 Birleşik Devletler'in şu an 1930'larda Sovyetler Birliği'nin tasfiye ve... 771 00:45:01,181 --> 00:45:03,729 ...ortakçılığın zirvesinde olduğu ve kötü şöhretli... 772 00:45:03,869 --> 00:45:06,980 ...çalışma kamplarından bile daha fazla mahkumu var. 773 00:45:07,273 --> 00:45:10,190 Yoksulluğun Sonuçları 774 00:45:11,661 --> 00:45:15,894 (Anlatıcı) Fakirlik, yoksulların içinden nadiren çıkabildiği kısır bir döngüdür. 775 00:45:16,253 --> 00:45:20,051 Araştırmalara göre kıtlık zihinsel kapasiteyi ve... 776 00:45:20,192 --> 00:45:22,144 ...algı performansını azaltır. 777 00:45:22,400 --> 00:45:26,103 Çocuklarda bu durum beyin gelişimini ve hafızayı etkiler. 778 00:45:26,420 --> 00:45:29,769 Yoksulluk, akıl hastalıklarını tetiklemede... 779 00:45:29,909 --> 00:45:32,594 ...savaşa maruz kalmaktan dahi daha büyük bir risk faktörüdür. 780 00:45:38,195 --> 00:45:40,208 (Anlatıcı) Sosyoekonomik dışlanma... 781 00:45:40,349 --> 00:45:42,873 ...insanların sağlıklı gıdaları satın almalarını da engellemektedir 782 00:45:43,012 --> 00:45:46,761 Çünkü şeker ve tuz oranı yüksek, işlenmiş paket gıdalar... 783 00:45:46,902 --> 00:45:50,186 ...besleyici taze gıdalardan çok daha ucuzdur. 784 00:45:50,646 --> 00:45:53,000 Manavlara Hayır 785 00:45:53,356 --> 00:45:55,911 Son yıllarda rahatsız edici bir trend belirmeye başladı. 786 00:45:56,050 --> 00:45:58,945 İşletmesel bir karar olarak manavlara olan yatırımın... 787 00:45:59,085 --> 00:46:01,589 ...kasten azaltılarak düşük gelirli toplulukların dışına taşınmasının... 788 00:46:01,699 --> 00:46:03,699 ...muazzam bir tarihçesi vardır. 789 00:46:03,811 --> 00:46:05,411 Sağlık Problemleri 790 00:46:05,541 --> 00:46:09,321 (Anlatıcı) Yoksulluğun stresi aynı zamanda sağlık problemleriyle de ilişkilidir... 791 00:46:09,460 --> 00:46:11,922 ...yüksek kan basıncı ve kolesterol... 792 00:46:12,063 --> 00:46:15,439 ...yüksek oranda obezite ve diyabet gibi. 793 00:46:15,836 --> 00:46:19,248 İstatistiksel olarak sigaraya daha yatkındırlar. 794 00:46:19,802 --> 00:46:22,201 Buna ek olarak yoksullar sıklıkla, hava kalitesinin... 795 00:46:22,342 --> 00:46:24,972 ...düşük olduğu yerlerde yaşamaya itilmiştir. 796 00:46:26,592 --> 00:46:29,592 Sadece fakir kesim için problem olmanın ötesinde... 797 00:46:30,121 --> 00:46:32,932 ...havamız, gıda ve suyumuz fosil yakıtların yayılımı ve... 798 00:46:33,072 --> 00:46:37,197 ...nükleer kazalardan kaynaklanan radyasyonla kirlendiğinde... 799 00:46:37,583 --> 00:46:40,435 ...sosyoekonomik sınıfların tamamı zarar görür. 800 00:46:42,206 --> 00:46:46,267 (Muhabir) Fukushima santralindeki nükleer kazadan dolayı... 801 00:46:46,407 --> 00:46:49,510 ...tüm bölge şu an radyoaktif bir çöplüktür... 802 00:46:50,032 --> 00:46:53,601 ...ve orada yaşayan insanlar bir daha eve dönebilecekler mi bilmiyorlar. 803 00:46:54,224 --> 00:46:56,892 Kirlilik Kaynaklı Ölümler 804 00:46:57,688 --> 00:47:02,601 [Profesör Mark Jacobson, Mühendis] Günümüz enerji altyapısı dünyada yılda 2.5 ila 4 milyon... 805 00:47:02,742 --> 00:47:06,627 ...ölüme sebep olmaktadır ve ölümler kalp, damar... 806 00:47:06,766 --> 00:47:09,985 ...ve solunum hastalıkları ile astım komplikasyonlarından kaynaklanmaktadır. 807 00:47:10,126 --> 00:47:12,575 Pekin şehir merkezindeyiz ve kirlilik oranları... 808 00:47:12,715 --> 00:47:14,667 ...bir kez daha ölçülebilir düzeyin üzerine çıkmış durumda. 809 00:47:14,806 --> 00:47:19,217 İncelemeler, Dünya Sağlık Örgütü standartlarının 25 kat fazlasını gösteriyor. 810 00:47:19,358 --> 00:47:23,191 ...buna ABD'de yılda 50-100 bin ölüm ile... 811 00:47:23,331 --> 00:47:25,657 ...sadece Kaliforniya'daki 16 bin ölüm dahil. 812 00:47:26,068 --> 00:47:28,732 "Kendimizi birkaç ekonomik yalana inandırdık... 813 00:47:28,871 --> 00:47:30,643 ...ve bu yalanların içinde yaşadık: 814 00:47:30,782 --> 00:47:34,143 Piyasa tarafından belirlenmemişse hiçbir şeyin değeri yoktur... 815 00:47:34,284 --> 00:47:36,690 ...ve büyük şirketlere güvenle teslim edilebilecek olan... 816 00:47:36,829 --> 00:47:39,058 ...toplumlarımızın ekonomik hayatı budur." - Wendell Berry 817 00:47:42,699 --> 00:47:45,588 Bugün içinde yaşadığımız ekonomik sistem gezegeni yok ediyor... 818 00:47:45,728 --> 00:47:48,692 ...çünkü sürdürülebilir bir model değil. 819 00:47:48,831 --> 00:47:50,949 Bunun ispatını şu anda görüyoruz. 820 00:47:51,090 --> 00:47:55,338 Uzun süredir kullanılan, bugünün enerji altyapısı... 821 00:47:55,478 --> 00:47:59,542 ...Dünya ikliminin ısınmasına neden olan parçacıkların... 822 00:47:59,682 --> 00:48:04,108 ...ve sera gazlarının birikmesiyle sonuçlanmıştır. 823 00:48:04,248 --> 00:48:07,480 Dünya iklimi, son buzul çağdaki erimeden bu yana... 824 00:48:07,619 --> 00:48:10,224 ...hiç olmadığı kadar hızlı ısınıyor. 825 00:48:10,364 --> 00:48:15,106 Gerçek Maliyet nedir? 826 00:48:15,246 --> 00:48:18,855 Savaşın ve kirliliğin maliyetine... 827 00:48:18,996 --> 00:48:22,807 ...çevresel bozulmanın maliyetini katıyor olsaydık... 828 00:48:22,947 --> 00:48:27,368 ...bir galon benzinin fiyatı 15 ile 20 dolar arasında olurdu. 829 00:48:27,509 --> 00:48:30,864 ABD vergi mükellefleri benzine mali destek sağlıyor ve bunu... 830 00:48:31,003 --> 00:48:34,807 ...kirliliğin maliyetlerini absorbe ederek, etrafa saçılanların temizlik maliyetini absorbe ederek... 831 00:48:34,947 --> 00:48:37,871 ...küresel vahşi bir ordunun maliyetini absorbe ederek... 832 00:48:38,012 --> 00:48:40,865 ...kaynakları güvence altına almak için... 833 00:48:41,005 --> 00:48:44,303 ...özel enerji şirketleri adına yapıyorlar... 834 00:48:44,443 --> 00:48:47,820 ...ve sonra bu yakıtın galonunu 3-5 dolar civarına satıyorlar... 835 00:48:47,960 --> 00:48:50,358 ...bu da sistemin devam etmesini sağlıyor. 836 00:48:50,498 --> 00:48:51,817 Gezegensel Etki 837 00:48:51,956 --> 00:48:54,616 Buna ek olarak, daha yüksek CO2 seviyeleri: 838 00:48:54,757 --> 00:48:58,835 CO2 bir asittir... Suda çözülür ve karbonik aside dönüşür... 839 00:48:58,974 --> 00:49:01,636 ...ve okyanusların asitlenmesine sebep olur. 840 00:49:01,777 --> 00:49:04,106 Bu, mercan resiflerini yok ediyor. 841 00:49:08,572 --> 00:49:12,375 Gezegenimizin belirli bir miktarda yenilenme gücü olduğunu anlamak zorundayız... 842 00:49:12,514 --> 00:49:16,310 ...ve hiç şüphesiz... 843 00:49:16,451 --> 00:49:20,661 ...dünya çapında defalarca nesil tükenmesine şahit olduk. 844 00:49:20,802 --> 00:49:24,861 Bununla ilgili fosil kayıtlarımız var ve Dünya bunların üstesinden gelmiştir. 845 00:49:25,001 --> 00:49:27,707 Fakat sınırlı bir taşıma kapasitesi var. 846 00:49:28,130 --> 00:49:32,682 Bunun yanında, kontrol edilemeyen yangın olaylarını ve orman yangınlarını arttırırsanız... 847 00:49:32,822 --> 00:49:37,112 ...bu durum, yüksek ısılarla birlikte hava kirliliğini de arttırır. 848 00:49:40,201 --> 00:49:45,134 Bir gün birden fazla gezegene sahip olan bir tür olacağımızı düşünmek isterim... 849 00:49:45,277 --> 00:49:48,861 ...fakat hala esas evimiz olan bu gezegene iyi bakmak zorundayız. 850 00:49:49,001 --> 00:49:51,349 Yükselen Deniz Seviyeleri 851 00:49:51,626 --> 00:49:54,453 Küresel ısınmanın daha birçok yan etkileri vardır. 852 00:49:54,592 --> 00:49:58,248 Deniz seviyesinin yükselmesi çok büyük bir sıkıntıdır, örneğin: 853 00:49:58,389 --> 00:50:02,938 Şu anda buzun içerisinde yaklaşık 65 ila 70 metre gizli deniz seviyesi vardır. 854 00:50:03,077 --> 00:50:06,407 Bunun çoğunluğu Antartika'da ve Grönland buzullarında iken... 855 00:50:06,547 --> 00:50:09,744 ...Kuzey Kutbu ve başka yerlerde de deniz buzu bulunmaktadır. 856 00:50:09,884 --> 00:50:12,652 Eğer sıcaklık bütün bu buzu eritmeye yetecek kadar artarsa... 857 00:50:12,791 --> 00:50:15,463 ...bu deniz seviyesinin 65-70 metre yükselmesi anlamına gelir... 858 00:50:15,603 --> 00:50:20,308 ...bu da Dünya'daki kara alanlarının %7'sine denk gelir... 859 00:50:21,108 --> 00:50:24,117 ...ve Dünya nüfunun büyük çoğunluğu sahillerde yaşadığı için... 860 00:50:24,257 --> 00:50:26,474 ...çok büyük bir felakete sebep olacaktır. 861 00:50:27,144 --> 00:50:31,025 Dünya'nın yenilenme gücünün belli sınırlarının olduğu neredeyse kesindir. 862 00:50:31,164 --> 00:50:35,175 Eğer bu yaptıklarımızı daha da ileriye götürmeye kalkarsak... 863 00:50:35,315 --> 00:50:38,610 ...Venüs'te olduğu gibi Dünya'da da sera etkisinin raydan çıkmayacağını... 864 00:50:38,751 --> 00:50:40,940 ...nerden biliyoruz? 865 00:50:41,039 --> 00:50:43,295 Şiddetli Fırtınalar 866 00:50:43,416 --> 00:50:48,728 Ayrıca, artan fırtınalar, daha yoğun kasırgalar... 867 00:50:48,867 --> 00:50:52,980 ...ve küresel ısınmayla alakalı olağanüstü hava durumları görüyoruz. 868 00:50:53,121 --> 00:50:57,273 Bununla bağlantılı önemli sorunlar var ve bütün bunlar... 869 00:50:57,413 --> 00:51:00,844 ...1700'lerin ortalarında başlayıp sonuna uzanan... 870 00:51:00,983 --> 00:51:04,237 ...sanayi devriminden bu yana vuku bulan... 871 00:51:04,376 --> 00:51:07,668 ...kömür, petrol ve gaz salınımına bağlıdır. 872 00:51:08,597 --> 00:51:13,329 Tıpkı uzay gemilerimizde yaptığımız gibi sınırlı bir sisteme sahibiz. 873 00:51:13,469 --> 00:51:17,476 Tabi ki orada çevresel limitleri... 874 00:51:17,617 --> 00:51:20,952 ...Dünya gezegeninden daha çok biliyoruz. Çünkü Dünya gezegeni... 875 00:51:21,092 --> 00:51:24,373 ...uzay gemisinin içindeki çevre kontrol sisteminden çok daha karmaşıktır. 876 00:51:24,514 --> 00:51:27,175 Ama yine de sınırlıdır, Dünya'nın bir limiti vardır... 877 00:51:27,315 --> 00:51:32,103 ...ve milyarlarca yıldır hayatı üzerinde barındırmaktadır. 878 00:51:32,242 --> 00:51:35,315 Umarım buna devam edecek ama... 879 00:51:35,456 --> 00:51:40,925 ...Kendini iyileştiremeyeceği noktaya gelecek kadar Dünya'yı zora sokmayalım. 880 00:51:41,722 --> 00:51:47,094 "Dünya, evrenin akıl hastanesi midir?" - Albert Einstein 881 00:51:48,092 --> 00:51:52,048 (Anlatıcı) Bırakın çevreyi... 882 00:51:52,188 --> 00:51:54,870 ...savaş başlı başına bizim sonumuzu getirecek şey olabilir. 883 00:51:55,010 --> 00:51:57,730 (Megafon sesi) Amerika'ya bir mesaj göndermek istiyoruz! 884 00:51:57,871 --> 00:52:01,110 Ne kadar çok insansız hava aracı saldırısı düzenlerseniz, insanları o kadar fazla kızdıracaksınız! 885 00:52:01,251 --> 00:52:04,718 İnsansız hava araçları, intihar bombacıları yaratır. 886 00:52:11,159 --> 00:52:15,619 (Anlatıcı) Bizim acımasız rekabetçi davranışlarımız insan doğası değildir... 887 00:52:15,759 --> 00:52:20,826 ...basitçe yokluğun sonucudur ve hayatta kalmak adına... 888 00:52:20,965 --> 00:52:25,672 ...ihtiyacımız olan şeylere ulaşmak için verilen kavgada birbirimize rakip haline getirilmemizdir. 889 00:52:29,422 --> 00:52:33,211 Kıtlık doğal bir şekilde meydana gelirken... 890 00:52:33,351 --> 00:52:38,010 ...bu ayrıca, ulusal çıkarlar, hükümetler ve endüstrilerin karları için... 891 00:52:38,150 --> 00:52:40,408 ...kasıtlı olarak yapılır. 892 00:52:41,639 --> 00:52:44,711 Uluslar kıtlıkla yüzleştiği sürece... 893 00:52:44,851 --> 00:52:48,923 ...insanlar arasında çatışmalar yaşamaya devam edeceğiz. 894 00:52:49,521 --> 00:52:51,737 Suç, cinayet... 895 00:52:52,628 --> 00:52:54,885 ...ve her türlü şiddet... 896 00:52:55,925 --> 00:52:58,323 ...ve hatta top yekun savaşlar... 897 00:52:58,463 --> 00:53:02,494 ...insan aptallığının en büyük dışa vurumudur. 898 00:53:03,990 --> 00:53:05,490 - Hepsini bombalayın! 899 00:53:05,958 --> 00:53:09,516 Hayatta kalmak istiyorsak bu davranışları aşmalıyız. 900 00:53:09,657 --> 00:53:13,172 - Onları bombalayın! - El Kaide için en iyi asker toplama yolu. 901 00:53:13,311 --> 00:53:16,684 Bu, şiddet döngüsünün devam edeceğini garantiler. 902 00:53:16,824 --> 00:53:20,300 (Anlatıcı) Herkesin ihtiyaçlarını karşılayabilecek teknolojik becerimizle... 903 00:53:20,440 --> 00:53:23,679 ...farklı bir yaklaşıma doğru adım atmalıyız. 904 00:53:24,221 --> 00:53:27,097 Yoksa patlamaların, yıkımların ve savaşın... 905 00:53:27,237 --> 00:53:30,069 ...sonsuz döngüsü devam edecek. 906 00:53:32,291 --> 00:53:35,990 - (alaycı) Ah, hayır! Bizim zamanımızda barış. Ay yay yaa! 907 00:53:36,963 --> 00:53:43,355 'Biz savaşa son vermezsek, savaş bize son verecek.'' - H. G. Wells, 1936 908 00:53:44,449 --> 00:53:47,195 Özellikle Amerika Birleşik devletleri dahil... 909 00:53:47,335 --> 00:53:50,555 ...hiç kimse özgürleştirmek veya demokrasiyi yaymak için savaşa girmez. 910 00:53:50,704 --> 00:53:53,635 Gerçek anlamda savaşa girmek için var olan tek neden... 911 00:53:53,775 --> 00:53:56,427 ...kaynakları ele geçirmektir. 912 00:53:56,728 --> 00:54:01,211 Amerika Birleşik Devletleri'nin durumunda bu sıklıkla ya enerji kaynakları... 913 00:54:01,710 --> 00:54:04,545 ...ya da aslında enerji kaynaklarına erişimi... 914 00:54:04,686 --> 00:54:07,584 ...elinde tutmak için politik ittifakları desteklemek mi deseydim. 915 00:54:08,681 --> 00:54:12,166 (Anlatıcı) Öldüğünde zamanının en çok madalyaya kazanmış Tümgeneral'i olan... 916 00:54:12,306 --> 00:54:15,375 ...Smedley Butler, ABD Deniz Kuvvetleri'nde hizmet vermiş... 917 00:54:15,514 --> 00:54:18,543 ...ve bu durumu yazısında çok güzel ifade etmişti: 918 00:54:18,684 --> 00:54:22,734 "33 yıl 4 ayımı aktif ordu hizmeti ile geçirdim ve... 919 00:54:22,873 --> 00:54:25,369 ...bu süre boyunca zamanımın çoğunu... 920 00:54:25,510 --> 00:54:28,481 ...Wall Street ve bankacıların Büyük İşleri için... 921 00:54:28,621 --> 00:54:30,974 ...üst düzey bir kas kütlesi olarak harcadım. 922 00:54:31,465 --> 00:54:33,983 Kısacası ben bir mafya adamıydım... 923 00:54:34,527 --> 00:54:36,735 ...kapitalizm için çalışan bir gangster. 924 00:54:37,166 --> 00:54:40,601 Meksika'nın Amerikan petrol yatırımları için güvenli bir yer haline getirilmesine yardımcı oldum. 925 00:54:41,146 --> 00:54:44,192 National City Bank'lı elemanların gelirleri toplayabilmeleri için... 926 00:54:44,333 --> 00:54:47,943 ...Haiti ve Küba'yı uygun bir yer haline getirdim. 927 00:54:48,505 --> 00:54:51,992 Wall Street'in çıkarı için yarım düzine Orta Amerika Cumhuriyeti'nin... 928 00:54:52,132 --> 00:54:54,608 ...yağmalanmasına yardım ettim. 929 00:54:55,148 --> 00:54:57,239 International Banking House of Brown Brothers için... 930 00:54:57,378 --> 00:54:59,777 ...Nikaragua'nın temizlenmesine yardımcı oldum. 931 00:54:59,916 --> 00:55:03,964 Amerika'nın şeker çıkarları için Dominik Cumhuriyeti'ni meydana çıkardım. 932 00:55:04,105 --> 00:55:07,896 Honduras'ın Amerikalı meyve şirketleri için uygun haline getirilmesine katkı sağladım. 933 00:55:08,036 --> 00:55:12,951 Çin'de, Standard Oil'in rahatça yola devam etmesine göz kulak oldum. 934 00:55:14,518 --> 00:55:18,137 Dönüp baktığımda aslında, Al Capone'a bir kaç tavsiye verebilirdim. 935 00:55:18,277 --> 00:55:22,287 Yapabildiği en iyi şey, üç mahallede dümen çevirmekti. 936 00:55:22,878 --> 00:55:25,186 Ben üç kıtada çalıştım. 937 00:55:26,155 --> 00:55:29,372 Savaş bir düzenbazlık işidir. Her zaman öyle olmuştur. 938 00:55:29,512 --> 00:55:33,577 Azınlık kâr eder çoğunluk öder. Fakat bunu durdurmanın bir yolu var. 939 00:55:33,717 --> 00:55:36,341 Savaşı silahsızlanma konferanslarıyla sonlandıramazsınız. 940 00:55:36,481 --> 00:55:41,554 Buna etkili olarak son vermek, yalnızca savaşın içinden kâr kavramını çıkarmakla mümkündür." 941 00:55:45,751 --> 00:55:50,365 Günümüzde üniversitelerimiz her zamankinden daha donanımlı: 942 00:55:50,505 --> 00:55:54,347 En iyi mikroskoplar, en iyi bilimsel ekipmanlar... Ve bombalar gitgide daha da kötüleşiyor. 943 00:55:54,487 --> 00:55:57,818 Savaşlar gitgide daha kötüleşiyor. Katliamlar daha kötü bir hal alıyor. 944 00:55:57,958 --> 00:56:01,365 İnsanları öldürüp şehirleri bombalamak zorunda değilsiniz. 945 00:56:01,505 --> 00:56:04,242 Kültürlerimizde son derece yanlış olan bir şeyler var. 946 00:56:04,998 --> 00:56:07,471 (Abby) Bu yüzden bizler bu sistemin içinde hayatta kalamayız. 947 00:56:07,612 --> 00:56:10,188 Bence tekerleği yeniden keşfetmenin ve sadece tür olarak değil... 948 00:56:10,327 --> 00:56:13,615 ...gezegen olarak nasıl hayatta kalabileceğimizi bulmanın vakti geldi... 949 00:56:13,755 --> 00:56:16,946 ...çünkü zamanımız azalıyor. 950 00:56:17,590 --> 00:56:20,019 (Anlatıcı) Herhangi bir kişiyi ya da kurumu suçlamak... 951 00:56:20,159 --> 00:56:24,359 ...bizi problemlerin temel nedenlerine götürmez. 952 00:56:24,500 --> 00:56:28,521 Sosyo ekonomik sistemimizin yapısı, herkesin... 953 00:56:28,661 --> 00:56:31,260 ...kendi ihtiyaçlarını karşılamaya teşvik ediyor ve bu... 954 00:56:31,400 --> 00:56:34,896 ...yok edici bir rekabet ortamı oluşturuyor. 955 00:56:35,971 --> 00:56:38,949 Günümüz toplumu içinde devasa sorunlara... 956 00:56:39,090 --> 00:56:43,380 ...çözüm bulma girişimi, hızla köhneleşen ve kullanılmaz hale gelen bir sistemi... 957 00:56:43,519 --> 00:56:48,389 ...uzatan geçici yamalardan başka bir şey olmayacaktır. 958 00:56:53,873 --> 00:56:57,945 (Anlatıcı) Bir sonraki bölümümüzde otomasyon... 959 00:56:58,085 --> 00:57:01,666 ...bilim ve sürdürülebilir enerji... 960 00:57:01,806 --> 00:57:04,085 ...üzerine farklı bakış açılarını keşfedeceğiz. 961 00:57:05,518 --> 00:57:09,804 Venüs Projesi yenilikçi bir toplum tasarımı tanıtacak. 962 00:57:10,635 --> 00:57:14,110 Tasarımın temel odak noktası, insanların refahı ve aynı zamanda... 963 00:57:14,251 --> 00:57:18,011 ...herkese yüksek bir yaşam standardına sahip olma olanağı tanırken... 964 00:57:18,150 --> 00:57:21,865 ...gezegenin ekosistemini de korumasıdır. 965 00:57:23,001 --> 00:57:26,367 Bir çok tasarımızı açıklayacak ve resimlendireceğiz. Bunların arasında: 966 00:57:26,507 --> 00:57:29,569 genel şehir sistemleri... 967 00:57:31,507 --> 00:57:34,044 ...yükselen deniz suyunu deniz seviyesinin... 968 00:57:34,184 --> 00:57:36,315 ...altındaki çöllere indiren kanallar... 969 00:57:37,889 --> 00:57:41,934 ...okyanus ortamımızın iyileştirilmesi için deniz şehirleri... 970 00:57:43,065 --> 00:57:46,691 ...ve küresel yeniden tasarım için hazırlanan diğer heyecan verici senaryolar bulunmakta. 971 00:57:52,291 --> 00:57:55,891 Devam Edecek... 972 00:57:57,000 --> 00:58:10,000 Çeviren: Uluslararası Çeviri Ekibi http://forum.linguisticteam.org