1 00:00:06,184 --> 00:00:08,762 (Žak Fresko) Pre mnogo godina pitao sam ljude 2 00:00:08,903 --> 00:00:11,236 da li misle da ćemo ikad stići do Meseca. 3 00:00:11,375 --> 00:00:14,091 Odgovarali su: "Ni za hiljadu godina." 4 00:00:15,085 --> 00:00:19,403 Pitao sam ih da li su proučavali rakete ili putovanje u svemir? Nisu. 5 00:00:19,544 --> 00:00:23,574 Kako ste to onda zaključili? Na osnovu zdravog razuma. 6 00:00:24,695 --> 00:00:28,792 Da imamo zdrav razum, ne bi bilo ratova, siromaštva, gladi, 7 00:00:28,932 --> 00:00:31,263 ni uništavanja okoline. 8 00:00:31,765 --> 00:00:34,042 Ako možemo da pošaljemo čoveka na Mesec, 9 00:00:34,182 --> 00:00:36,974 sigurno možemo da rešimo i ove probleme. 10 00:00:39,667 --> 00:00:43,130 [Džef Hofman, penzionisani astronaut] Kad sam imao šest godina 11 00:00:43,270 --> 00:00:46,584 sanjao sam da odletim u svemir. 12 00:00:46,723 --> 00:00:50,686 U to vreme su jedini astronauti bili Fleš Gordon i Bak Rodžers. 13 00:00:53,847 --> 00:00:56,880 Istrajao sam i postao profesionalni astronom. 14 00:00:57,020 --> 00:01:01,535 Imao sam sreće da uđem u prvi tim koji je odleteo u svemir. 15 00:01:02,857 --> 00:01:04,858 Dugo smo trenirali, 16 00:01:04,897 --> 00:01:08,308 prolazili kroz najrazličitije simulatore, 17 00:01:08,448 --> 00:01:11,564 ali kada sednete u raketu, 18 00:01:11,704 --> 00:01:15,721 shvatite da to nije simulator. 19 00:01:21,972 --> 00:01:25,105 Cela letelica je blago podrhtavala, 20 00:01:27,144 --> 00:01:30,706 a onda se iz podnožja začula tutnjava. 21 00:01:31,046 --> 00:01:33,618 Ceo šatl se malo nagnuo napred, 22 00:01:33,759 --> 00:01:36,986 a kada se ponovo ispravio 23 00:01:37,126 --> 00:01:40,126 iznenada su se upalili moćni motori 24 00:01:40,266 --> 00:01:43,060 i buka i vibracije postale su neverovatne. 25 00:01:43,165 --> 00:01:46,339 Sledeća dva minuta osećao sam samo ogromnu snagu 26 00:01:46,478 --> 00:01:48,786 ispod sebe. 27 00:01:56,716 --> 00:01:59,016 Držao sam se čvrsto i nadao se 28 00:01:59,150 --> 00:02:01,449 da se neće raspasti. 29 00:02:01,588 --> 00:02:03,588 Naravno da nije. 30 00:02:04,740 --> 00:02:07,188 Gledali smo kroz prozor. 31 00:02:07,227 --> 00:02:11,203 Plavo nebo brzo je zamenila tama svemira 32 00:02:11,443 --> 00:02:15,893 i u daljini sam ugledao obalu Afrike. 33 00:02:16,659 --> 00:02:20,436 Uvek ću pamtiti osećaj kad sam shvatio 34 00:02:21,340 --> 00:02:23,673 da sam u svemiru. 35 00:02:29,556 --> 00:02:32,849 Izlazak i zalazak sunca se iz orbite 36 00:02:32,990 --> 00:02:36,268 vide 16 puta za 24 sata. 37 00:02:39,187 --> 00:02:41,974 Let iznad Zemlje noću daje 38 00:02:42,114 --> 00:02:45,341 najbolji uvid u ljudsku civilizaciju. 39 00:02:47,608 --> 00:02:51,896 Danju vidite boje Zemlje, 40 00:02:52,036 --> 00:02:56,081 reljef i kontinente. 41 00:02:58,479 --> 00:03:01,544 Tokom dana vidite mnoge divne stvari. 42 00:03:01,683 --> 00:03:06,528 Takođe možete da vidite kako je čovek uticao 43 00:03:06,669 --> 00:03:11,557 na planetu, što ume da bude prilično zastrašujuće. 44 00:03:11,697 --> 00:03:14,203 Jedanaest godina sam gledao 45 00:03:14,342 --> 00:03:20,316 kako neprestano krče Amazoniju. [Brazil, 1986] 46 00:03:20,455 --> 00:03:22,526 [Rondonija, 2010, posle 24 godine krčenja] 47 00:03:22,667 --> 00:03:25,909 Noću se vidi paljenje strnjike 48 00:03:26,050 --> 00:03:28,276 po celom svetu. 49 00:03:29,756 --> 00:03:32,605 Vidite kako luke prekriva mulj 50 00:03:32,746 --> 00:03:38,246 i kako se šumski pojas u Africi stalno podiže. 51 00:03:42,127 --> 00:03:46,027 Svesni smo globalnog zagrevanja i toga šta radimo atmosferi. 52 00:03:46,167 --> 00:03:49,415 U svemiru vam postane jasno 53 00:03:49,556 --> 00:03:52,584 koliko je ona u stvari tanka. 54 00:03:56,787 --> 00:04:02,117 Iz kosmičke perspektive mnogo je jasnije 55 00:04:02,965 --> 00:04:06,030 koliku štetu ljudi nanose Zemlji. 56 00:04:07,163 --> 00:04:09,848 To što je ovo očigledno i iz svemira 57 00:04:09,987 --> 00:04:12,566 ne znači da možemo da ignorišemo problem. 58 00:04:12,705 --> 00:04:18,000 Planeta reaguje na prisustvo ljudskog roda. 59 00:04:29,533 --> 00:04:33,812 "Zemlja je vrlo mala pozornica 60 00:04:33,951 --> 00:04:38,639 u ogromnoj kosmičkoj areni. [Karl Sagan, "Bleda plava tačka", 1994] 61 00:04:41,293 --> 00:04:44,212 Setite se reka krvi, 62 00:04:44,648 --> 00:04:48,026 koje su prolili svi generali i carevi 63 00:04:50,706 --> 00:04:53,173 da bi u slavi i trijumfu 64 00:04:53,314 --> 00:04:56,183 postali privremeni gospodari 65 00:04:56,322 --> 00:05:00,399 delića tačke. [Zemlja sa 6 milijardi kilometara] 66 00:05:00,538 --> 00:05:03,240 Setite se nebrojenih svireposti 67 00:05:04,011 --> 00:05:07,075 koje su stanovnici jednog ugla ovog piksela 68 00:05:07,214 --> 00:05:11,762 počinili nad stanovnicima drugog ćoška. 69 00:05:13,040 --> 00:05:15,701 Kako su željni da se međusobno poubijaju 70 00:05:15,841 --> 00:05:18,300 i kako je vatrena njihova mržnja. 71 00:05:18,850 --> 00:05:20,860 Naši stavovi, 72 00:05:21,000 --> 00:05:24,214 umišljena važnost koju sebi dajemo, 73 00:05:26,524 --> 00:05:30,471 zabluda da imamo privilegovano mesto u univerzumu 74 00:05:32,031 --> 00:05:36,468 ova tačka blede svetlosti dovodi u pitanje. 75 00:05:37,478 --> 00:05:41,208 Naša planeta je usamljena čestica 76 00:05:41,512 --> 00:05:44,802 u beskrajnoj tami svemira. 77 00:05:45,442 --> 00:05:48,230 U tom ogromnom prostranstvu 78 00:05:48,370 --> 00:05:50,911 teško da će neko doći 79 00:05:51,163 --> 00:05:52,927 da nas spase 80 00:05:53,382 --> 00:05:55,141 od nas samih." 81 00:06:01,000 --> 00:06:05,596 Venus projekat predstavlja: 82 00:06:06,309 --> 00:06:09,837 IZBOR JE NAŠ 83 00:06:10,511 --> 00:06:14,336 Dokumentarni film Roksen Medouz i Džoela Holta Muzika: Ket Epl 84 00:06:14,475 --> 00:06:16,475 PRVI DEO 85 00:06:19,168 --> 00:06:23,047 (Narator) Po prvi put imamo sposobnost, tehnologiju 86 00:06:24,182 --> 00:06:29,318 i znanje da napravimo globalno društvo izobilja za sve. 87 00:06:30,083 --> 00:06:32,170 Ne možemo da nastavimo ovako 88 00:06:32,310 --> 00:06:35,521 jer će posledice biti kobne. 89 00:06:38,699 --> 00:06:42,314 Izveštaj Ujedinjenih nacija iz 2012. tvrdi 90 00:06:42,555 --> 00:06:47,490 da će populacija porasti sa 7 na 9 milijardi do 2040. 91 00:06:47,990 --> 00:06:51,211 Potreba za resursima će eksponencijalno rasti. 92 00:06:51,351 --> 00:06:56,378 Predviđa se da će do 2030. potrebe za hranom porasti za 50%, 93 00:06:56,562 --> 00:06:58,778 za energijom 45% 94 00:06:58,918 --> 00:07:00,983 i za vodom 30%. 95 00:07:01,291 --> 00:07:03,951 Trenutno iscrpljujemo prirodne resurse 96 00:07:04,091 --> 00:07:07,769 duplo brže nego što mogu da se obnove. 97 00:07:07,908 --> 00:07:11,985 Ako nastavimo ovim tempom, biće potrebne još tri Zemlje 98 00:07:12,086 --> 00:07:15,206 da bi se obezbedili potrebni resursi. 99 00:07:16,160 --> 00:07:17,960 Šta je šesto istrebljenje? 100 00:07:18,000 --> 00:07:20,641 Da li se dešava sada? Šta je uzrok toga? 101 00:07:20,701 --> 00:07:24,071 Ono što ljudska bića rade planeti 102 00:07:24,211 --> 00:07:26,966 je da menjaju osnovne životne uslove 103 00:07:27,105 --> 00:07:29,713 vrlo dramatično i veoma brzo. 104 00:07:30,170 --> 00:07:34,167 (Narator)A ipak, od prirodnih katastrofa do ratova, 105 00:07:34,697 --> 00:07:38,562 naši zastareli sistemi vrednosti održavaju ludilo 106 00:07:38,670 --> 00:07:41,126 i prete nam na mnogo frontova. 107 00:07:42,927 --> 00:07:48,379 Zar je najbolje što znamo da čistimo nered? 108 00:07:49,230 --> 00:07:54,581 Da li su političari sposobni i kompetentni da upravljaju svetom? 109 00:07:55,420 --> 00:07:57,657 (Gordon Braun) Dozvolite da objasnim. 110 00:07:58,016 --> 00:08:00,728 Mir! Nastavite. 111 00:08:01,266 --> 00:08:04,149 (Narator) Zar nismo sposobni da predvidimo 112 00:08:04,290 --> 00:08:06,668 i planiramo budućnost? 113 00:08:07,694 --> 00:08:11,098 Zar imamo urođene mane koje su nepromenljive? 114 00:08:11,242 --> 00:08:13,427 (Novinar) Zašto ih ne bismo streljali? 115 00:08:13,987 --> 00:08:17,105 (Narator) Često čujemo da je ljudska priroda nepromenljiva. 116 00:08:17,963 --> 00:08:19,629 To je ljudska priroda! 117 00:08:19,971 --> 00:08:22,542 I da su naše najveće mane urođene. 118 00:08:22,682 --> 00:08:24,958 Mogu li kriminalci da se poprave? -Gluposti. 119 00:08:25,098 --> 00:08:28,430 Rođeni su takvi i neće se promeniti. 120 00:08:28,887 --> 00:08:33,196 FAKTORI KOJI ODREĐUJU PONAŠANJE 121 00:08:33,380 --> 00:08:36,336 [Dr Henri Šlinger] Ne možemo da pričamo o ljudskoj prirodi 122 00:08:36,476 --> 00:08:40,485 onako kako pričamo o nepromenljivim obrascima ponašanja kod drugih vrsta. 123 00:08:40,539 --> 00:08:42,982 Kod ljudi učenje igra glavnu ulogu. 124 00:08:43,123 --> 00:08:45,706 Ja ih zovem "životinje koje uče", 125 00:08:45,846 --> 00:08:49,100 jer uče više od bilo koje druge vrste. 126 00:08:50,278 --> 00:08:54,590 (Narator) A ipak, uzevši u obzir našu prošlost ispunjenu agresijom, 127 00:08:54,812 --> 00:08:56,927 ratobornim sklonostima, 128 00:08:57,123 --> 00:08:59,401 ljubomorom i mržnjom... 129 00:08:59,744 --> 00:09:01,000 (Vojnik) Pucaj! 130 00:09:01,404 --> 00:09:04,627 (Narator) ...imamo još mnogo da učimo. 131 00:09:05,754 --> 00:09:08,540 Nemoguće je ne uzeti u obzir 132 00:09:08,591 --> 00:09:11,153 uslove u kojima živimo. 133 00:09:12,971 --> 00:09:15,032 Kultura ne zna za bolje. 134 00:09:15,172 --> 00:09:19,367 Ne znaju šta oblikuje ljudsko ponašanje. 135 00:09:19,629 --> 00:09:22,802 Zato izmisle sopstveni koncept 136 00:09:22,942 --> 00:09:26,893 i projektuju svoje vrednosti na ljudsko ponašanje, 137 00:09:27,193 --> 00:09:29,134 a onda kažu da je to ljudska priroda. 138 00:09:29,274 --> 00:09:31,283 Tu greše. 139 00:09:32,134 --> 00:09:35,563 Trenutno se u našoj kulturi dešava procvat tehnologije. 140 00:09:35,703 --> 00:09:39,230 Mnogi veruju da će nas ona spasti. 141 00:09:39,370 --> 00:09:42,405 Olakšala nam je život na razne načine. 142 00:09:42,538 --> 00:09:44,673 Nađi parking mesto. -Mesto pronađeno. 143 00:09:45,104 --> 00:09:47,115 Nekad je dobra, nekad ne toliko. 144 00:09:47,254 --> 00:09:49,381 (Novinar) Bespilotne letelice naoružane raketama... 145 00:09:49,522 --> 00:09:52,955 Svidelo bi ti se da budeš plaćen da špijuniraš komšije? 146 00:09:53,118 --> 00:09:56,233 Tehnologija koju nemamo, a veoma nam je potrebna 147 00:09:56,373 --> 00:09:59,546 ako hoćemo da se promenimo, je tehnologija ponašanja. 148 00:09:59,686 --> 00:10:03,434 Nauka o ponašanju treba da se primeni kao fizika, 149 00:10:03,573 --> 00:10:06,049 hemija ili biologija. 150 00:10:06,716 --> 00:10:11,592 To je ono što nedostaje u našoj kulturi 151 00:10:11,847 --> 00:10:14,080 i što je najteže promeniti 152 00:10:14,221 --> 00:10:18,187 jer se protivi načinu na koji većina ljudi razmišlja o sebi. 153 00:10:20,491 --> 00:10:23,019 (Narator) Ispitivanje ljudskog ponašanja onako kako 154 00:10:23,158 --> 00:10:25,325 ispitujemo druge fizičke fenomene 155 00:10:25,465 --> 00:10:29,377 pomaže nam da razumemo faktore koji utiču na oblikovanje 156 00:10:29,517 --> 00:10:32,414 naših stavova i ponašanja. 157 00:10:32,951 --> 00:10:35,568 Prirodnjaci podrazumevaju da su stvari kojima se bave 158 00:10:35,708 --> 00:10:39,522 zakonite i uređene. Ako nisu, ne mogu da se istražuju. 159 00:10:39,663 --> 00:10:42,188 Bihejvioristi veruju da je ponašanje čoveka 160 00:10:42,328 --> 00:10:45,412 i drugih ogranizama zakonito i uređeno. 161 00:10:45,894 --> 00:10:49,227 Ako ne verujete u to, znači da prihvatate 162 00:10:49,368 --> 00:10:52,456 da je ljudsko ponašanje odvojeno od ostatka prirode. 163 00:10:52,596 --> 00:10:54,423 Mi ne mislimo da je tako, već verujemo 164 00:10:54,563 --> 00:10:56,524 da je ono deo prirode. 165 00:10:56,663 --> 00:11:00,043 (Narator) Ljudsko ponašanje je zakonito kao i sve ostalo. 166 00:11:00,183 --> 00:11:03,833 Suncokret se ne okreće prema suncu. 167 00:11:03,974 --> 00:11:06,039 Sunce ga tera da se okreće 168 00:11:06,571 --> 00:11:08,258 tako što mu povlači membrane. 169 00:11:08,514 --> 00:11:11,818 Jedrilica ne plovi, pokreće je vetar. 170 00:11:13,181 --> 00:11:15,786 Biljke ne mogu da rastu, njih pokreću 171 00:11:16,364 --> 00:11:20,240 sunce, zemlja, temperatura - razne stvari. 172 00:11:21,024 --> 00:11:23,826 Sve stvari pokreće nešto drugo. 173 00:11:24,399 --> 00:11:27,956 Svi ljudi su pod uticajem drugih stvari. 174 00:11:29,072 --> 00:11:32,583 Sećate se kako vam je majka govorila "šolja, sto, svetlost 175 00:11:32,956 --> 00:11:37,106 tata, mama" dok niste počeli to da ponavljate. 176 00:11:38,169 --> 00:11:40,836 Čak je i rasna mržnja naučena. 177 00:11:40,975 --> 00:11:44,522 (Spiker) Ideali netolerancije i rasne superiornosti 178 00:11:44,662 --> 00:11:47,117 prenose se na nove generacije. 179 00:11:47,256 --> 00:11:49,791 Možete da budete vaspitani da mrzite 180 00:11:49,932 --> 00:11:53,777 Afroamerikance, Jevreje, Šveđane ili bilo koje druge ljude. 181 00:11:54,277 --> 00:11:56,158 Mrzim Filipince. 182 00:11:56,937 --> 00:11:58,535 Mrzim Meksikance. 183 00:11:59,091 --> 00:12:00,591 Sve ih mrzim! 184 00:12:00,854 --> 00:12:03,849 Kad bi jevrejski dečak odrastao u nacističkoj kulturi, 185 00:12:03,989 --> 00:12:05,489 postao bi dobar nacista. 186 00:12:05,928 --> 00:12:07,048 OSNOVNI UZROK? 187 00:12:07,188 --> 00:12:11,533 Mehaničke procese čini mnogo međusobno povezanih sistema. 188 00:12:12,464 --> 00:12:14,998 Šta je to, sine? -Avion. 189 00:12:15,138 --> 00:12:17,158 Da li leti pomoću propelera? 190 00:12:17,298 --> 00:12:20,869 Propeler se neće okretati ako nema motor, zar ne? 191 00:12:21,009 --> 00:12:24,757 Dakle, pokreće ga motor? -Ali, motoru je potrebno gorivo. 192 00:12:25,445 --> 00:12:28,087 Znači da leti zahvaljujući gorivu. 193 00:12:28,714 --> 00:12:31,556 Da, ali ako nemaš svećice 194 00:12:31,696 --> 00:12:34,336 i kiseonik, ono neće sagorevati. 195 00:12:34,475 --> 00:12:36,715 Znači, u pitanju su svećice i kiseonik? 196 00:12:37,215 --> 00:12:40,764 Čini se da je tako, ali čak i ako sve to radi, 197 00:12:41,149 --> 00:12:44,916 ako ne postoje krila i zakrilca 198 00:12:45,056 --> 00:12:47,076 nikada se neće podići sa zemlje. 199 00:12:47,216 --> 00:12:50,084 Onda krila i zakrilca omogućuju da leti? 200 00:12:50,224 --> 00:12:54,820 U stvari, sve to zajedno. To je komplikovana mašina. 201 00:12:54,960 --> 00:12:58,778 Potrebno je da sve te stvari rade zajedno kako bi avion poleteo. 202 00:12:58,918 --> 00:13:02,241 Takve su i druge tehnologije, pa čak i ljudsko ponašanje. 203 00:13:02,381 --> 00:13:06,557 Znači, sve te stvari čine da avion poleti. -Tako je, sine. 204 00:13:08,999 --> 00:13:11,903 (Narator) Kao i mehanički sistemi, naše ponašanje 205 00:13:12,043 --> 00:13:14,146 nema samo jedan uzrok. 206 00:13:14,440 --> 00:13:19,258 Bog ljudima daje dobru ili lošu krv, i to je to. 207 00:13:19,884 --> 00:13:23,581 (Narator) Na naše ponašanje utiču mnogi međusobno povezani činioci 208 00:13:23,721 --> 00:13:25,741 s kojima se susrećemo. 209 00:13:26,533 --> 00:13:29,818 Okruženje nikad nije isto za dvoje ljudi. 210 00:13:31,123 --> 00:13:35,895 To je u suprotnosti sa izjavama ljudi koji kažu: 211 00:13:35,995 --> 00:13:38,465 "Imam troje dece. Svi su odrasli 212 00:13:38,605 --> 00:13:41,012 u istom okruženju, ali su potpuno različiti." 213 00:13:41,152 --> 00:13:43,511 U ovom slučaju, isto okruženje se odnosi 214 00:13:43,650 --> 00:13:46,346 na kuću u kojoj su živeli i roditelje. 215 00:13:46,638 --> 00:13:49,632 Isto okruženje ne postoji. 216 00:13:49,772 --> 00:13:54,201 Zamislite da imate dvoje dece i igrate se s mlađim, 217 00:13:54,341 --> 00:13:58,485 dok vas starije posmatra na ivici suza. 218 00:13:58,980 --> 00:14:02,049 Pitate ga šta mu je, a ono slegne ramenima. 219 00:14:03,090 --> 00:14:06,672 Na taj način stvarate ljubomoru i zavist. 220 00:14:06,812 --> 00:14:09,605 (Dr Šlinger) Iz naučne perspektive, sredina se sastoji 221 00:14:09,655 --> 00:14:12,686 iz stalnih interakcija između vašeg ponašanja 222 00:14:12,826 --> 00:14:15,816 i dešavanja u vama i izvan vas. 223 00:14:15,956 --> 00:14:18,379 Dakle, okruženje je u stalnom kretanju. 224 00:14:18,707 --> 00:14:21,523 Stavite i mlađe i starije dete na krilo 225 00:14:21,663 --> 00:14:23,315 i oboma recite da ih volite. 226 00:14:23,455 --> 00:14:27,150 Ne treba da se igrate samo s jednim detetom, ni da imate mezimce. 227 00:14:27,289 --> 00:14:28,750 Ako kažete: "Ti možeš u bioskiop, 228 00:14:28,889 --> 00:14:30,919 a ti ne možeš jer nisi uradio domaći", 229 00:14:31,059 --> 00:14:34,619 ako prvo dete padne niz stepenice, drugo će se tome smejati. 230 00:14:34,759 --> 00:14:38,510 Ono nije loše, ali se oseća zapostavljeno. 231 00:14:39,706 --> 00:14:42,200 (Narator) Čak se i naše shvatanje estetike i lepote 232 00:14:42,340 --> 00:14:45,668 najčeće smatra unutrašnjim kvalitetom, 233 00:14:45,808 --> 00:14:49,081 ali detaljnije proučavanje pokazuje da se ovi pojmovi 234 00:14:49,221 --> 00:14:52,833 veoma razlikuju od mesta do mesta i kroz istoriju. 235 00:14:52,974 --> 00:14:56,640 Predstave o estetici i lepoti su najvećim delom naučene. 236 00:14:56,779 --> 00:14:59,606 Uporedite šta ljudi u pojedinim kulturama 237 00:14:59,746 --> 00:15:02,380 smatraju privlačnim i lepim, 238 00:15:02,520 --> 00:15:05,716 i otkrićete da se to veoma razlikuje od kulture do kulture, 239 00:15:05,856 --> 00:15:08,149 a ponekad čak i u okviru iste kulture. 240 00:15:08,289 --> 00:15:11,278 Ima ljudi koji nose metalno prstenje oko vrata 241 00:15:11,418 --> 00:15:12,884 i tako ga istežu. 242 00:15:13,024 --> 00:15:15,812 Kad bi ga skinuli, glava bi im pala, 243 00:15:15,951 --> 00:15:17,514 ali oni to smatraju lepim. 244 00:15:17,653 --> 00:15:19,825 Na nekim ostrvima na kojima sam bio, 245 00:15:19,965 --> 00:15:23,922 smatraju da su devojke lepe ako imaju veliku zadnjicu, 246 00:15:24,062 --> 00:15:25,890 a ostale su nikakve. 247 00:15:26,130 --> 00:15:28,703 (Spiker) Često ih zatvaraju u kaveze 248 00:15:28,744 --> 00:15:32,143 dok ne dobiju 120 kilograma, 249 00:15:32,283 --> 00:15:35,254 što je jedva dovoljno da postanu podobne za udaju. 250 00:15:35,394 --> 00:15:38,188 Neke teorije tvrde da genetika određuje 251 00:15:38,328 --> 00:15:40,601 šta smatramo lepim, 252 00:15:40,642 --> 00:15:44,541 ali mislim da je tačnije objašnjenje 253 00:15:44,681 --> 00:15:48,634 da je to šta neko smatra lepim uslovljeno 254 00:15:48,774 --> 00:15:51,477 pre svega njegovom sredinom i kulturom u kojoj je odrastao. 255 00:15:51,618 --> 00:15:56,060 Kad bi svi imali dugačak nos, operisali bi ga. 256 00:15:56,811 --> 00:15:58,912 Lepota ne postoji, 257 00:16:00,239 --> 00:16:02,375 sve je to projekcija. 258 00:16:04,091 --> 00:16:06,399 Ako se oženite najlepšom devojkom na svetu, 259 00:16:06,538 --> 00:16:08,903 ali se posle ispostavi da je davež, 260 00:16:09,043 --> 00:16:11,428 postaće vam ružna. 261 00:16:12,613 --> 00:16:15,338 (Narator) Neki istraživači tvrde da geni, 262 00:16:15,477 --> 00:16:18,943 a ne vaspitanje, određuju da li će neko postati kriminalac 263 00:16:19,083 --> 00:16:20,886 ili ubica. 264 00:16:21,389 --> 00:16:24,374 Pitajte ljude šta određuje da li će neko postati 265 00:16:24,514 --> 00:16:26,528 doktor, advokat ili nešto drugo. 266 00:16:26,668 --> 00:16:29,107 Većina se slaže da to ima veze s vaspitanjem 267 00:16:29,248 --> 00:16:32,353 i uticajem roditelja, učitelja i drugih. 268 00:16:32,493 --> 00:16:36,027 Geni ne određuju da li ćete postati advokat ili doktor. 269 00:16:36,477 --> 00:16:38,697 (Narator) Geni nam ne daju sistem vrednosti 270 00:16:38,836 --> 00:16:41,960 niti određuju način na koji funkcionišemo. 271 00:16:42,317 --> 00:16:44,662 Geni ne oblikuju naše ponašanje, 272 00:16:44,802 --> 00:16:46,901 oni su oblikovani našom evolucijom, 273 00:16:47,041 --> 00:16:49,950 a naše ponašanje je uslovljeno 274 00:16:50,090 --> 00:16:52,759 sredinom kojoj smo izloženi. 275 00:16:53,133 --> 00:16:55,826 (Narator) Ponašanje ne nastaje u vakuumu, 276 00:16:55,966 --> 00:16:59,908 ono u najvećoj meri zavisi od sredinskih uticaja. 277 00:17:00,048 --> 00:17:04,439 Hteo sam da znam da li je stav muškaraca prema ženama 278 00:17:04,578 --> 00:17:06,761 urođen ili naučen, 279 00:17:06,902 --> 00:17:10,138 pa sam pre mnogo godina otišao na jedno ostrvo. 280 00:17:11,295 --> 00:17:15,502 Zanimljivo je da njegovi stanovnici ne nose odeću, 281 00:17:16,092 --> 00:17:19,921 ali da nikad nisam video da muškarac bulji u neku ženu. 282 00:17:20,298 --> 00:17:22,553 Deca su gola od rođenja, 283 00:17:22,692 --> 00:17:24,449 i dečaci i devojčice, 284 00:17:24,872 --> 00:17:27,600 i tamo nema voajera. 285 00:17:27,740 --> 00:17:32,249 Nema slika golih žena na zidovima njihovih koliba 286 00:17:32,788 --> 00:17:35,597 zato što je tamo normalno biti go. 287 00:17:35,738 --> 00:17:37,708 Oni devojci kažu: "Ti meni sviđati" 288 00:17:37,847 --> 00:17:40,855 i miluju je od glave do pete. 289 00:17:40,996 --> 00:17:43,049 Ne navale samo na grudi. 290 00:17:43,189 --> 00:17:46,187 Muškarci u ovoj zemlji navaljuju na ženske grudi 291 00:17:46,326 --> 00:17:49,047 zato što su tako naučeni. 292 00:17:49,506 --> 00:17:51,442 PREBACIVANJE KRIVICE 293 00:17:51,776 --> 00:17:55,502 Čija je to greška? -Nije greška demokrata. 294 00:17:55,642 --> 00:17:57,064 Nisi ti kriv. 295 00:17:57,203 --> 00:17:59,913 Krivi su mediji i republikanci, 296 00:18:00,054 --> 00:18:01,865 a i osiguravajuće društvo. 297 00:18:02,006 --> 00:18:04,490 Obama je za sve kriv! 298 00:18:05,305 --> 00:18:08,187 Tradicionalno shvatanje je 299 00:18:08,326 --> 00:18:11,460 da je pojedinac odgovoran i autonoman, 300 00:18:11,599 --> 00:18:14,708 pa se on nagrađuje za svoje ponašanje 301 00:18:14,848 --> 00:18:18,214 ili se zbog njega osuđuje. 302 00:18:18,597 --> 00:18:20,975 To što krivimo ljude za njihovo ponašanje 303 00:18:21,115 --> 00:18:23,500 je jedna od najštetnijih stvari 304 00:18:23,641 --> 00:18:26,432 u našoj navodno naprednoj kulturi. 305 00:18:26,571 --> 00:18:29,814 Ponašanje je uslovljeno kulturom u kojoj ljudi rastu. 306 00:18:30,256 --> 00:18:33,588 To se zasniva na pretpostavci 307 00:18:33,728 --> 00:18:36,426 da smo slobodni da biramo kako se ponašamo. 308 00:18:36,861 --> 00:18:40,563 Naučna perspektiva je potpuno suprotna. 309 00:18:40,923 --> 00:18:44,090 Ona je deterministička, što znači da se 310 00:18:44,230 --> 00:18:47,826 naše ponašanje odvija po zakonima i da ima uzrok. 311 00:18:47,965 --> 00:18:50,502 Nema serijskog ubice koga okruženje 312 00:18:50,643 --> 00:18:52,533 nije napravilo takvim. 313 00:18:52,673 --> 00:18:54,851 Svaki gangster u Njujorku 314 00:18:54,990 --> 00:18:58,824 je postao takav jer se povezivao s takvim ljudima. 315 00:18:59,979 --> 00:19:03,735 (Narator) Naši društveni i pravni sistemi krive i kažnjavaju pojedinca. 316 00:19:03,875 --> 00:19:07,559 Međutim, pokušaji modifikovanja ponašanja kaznenim sredstvima 317 00:19:07,700 --> 00:19:10,626 zanemaruju poreklo i okruženje osobe 318 00:19:10,767 --> 00:19:12,871 koji oblikuju njegovo ponašanje. 319 00:19:13,147 --> 00:19:15,326 (TV spiker) Od iskusnih zatvorenika, 320 00:19:15,848 --> 00:19:17,887 do opasnih uličnih bandi, 321 00:19:18,028 --> 00:19:21,011 to je opasan miks i za osoblje i za zatvorenike. 322 00:19:22,776 --> 00:19:24,749 (Narator) Istraživanja pokazuju da učenje 323 00:19:24,888 --> 00:19:29,016 menja fizičku i hemijsku strukturu mozga. 324 00:19:29,156 --> 00:19:32,342 Očigledno je da mnogi faktori utiču na to, 325 00:19:32,482 --> 00:19:36,624 ali geni igraju mnogo manju ulogu u odnosu 326 00:19:36,763 --> 00:19:40,109 na sredinu u načinu na koji učimo. 327 00:19:41,298 --> 00:19:45,749 Nijedna kineska beba ne govori kineski kad se rodi. 328 00:19:45,888 --> 00:19:49,261 Deca idu u školu da bi naučila jezik. 329 00:19:49,665 --> 00:19:52,869 Nijedna francuska beba ne govori francuski kad se rodi. 330 00:19:53,269 --> 00:19:55,878 Iako ga roditelji govore, 331 00:19:56,019 --> 00:19:57,480 dete mora da ga nauči. 332 00:19:57,619 --> 00:20:02,126 Naš cerebralni korteks je vrlo prilagodljiv, 333 00:20:02,673 --> 00:20:05,935 a naše ponašanje je savitljivo. 334 00:20:06,076 --> 00:20:08,793 Mi smo najprilagodljivija stvorenja na planeti. 335 00:20:08,932 --> 00:20:10,903 Ako pogledate istoriju čovečanstva 336 00:20:11,042 --> 00:20:13,012 videćete da smo naučili da se prilagodimo 337 00:20:13,153 --> 00:20:15,113 svakom okruženju. 338 00:20:15,252 --> 00:20:18,672 Jedina razlika između propovednika i lopova 339 00:20:18,811 --> 00:20:21,080 je okruženje u kom su rasli. 340 00:20:22,586 --> 00:20:25,159 (Narator) Zaključke koje donosimo, donosimo 341 00:20:25,298 --> 00:20:27,840 na osnovu spoljašnjih uticaja. 342 00:20:30,984 --> 00:20:33,636 Ne menjamo mi svoje mišljenje, 343 00:20:33,777 --> 00:20:36,823 već ga menjaju događaji oko nas. 344 00:20:39,690 --> 00:20:41,878 Čuo si za braću Rajt? 345 00:20:42,018 --> 00:20:43,143 Nisam. 346 00:20:44,099 --> 00:20:47,082 Hoće da naprave leteću mašinu. 347 00:20:47,983 --> 00:20:50,577 Nikad neće uspeti u tome. 348 00:20:51,567 --> 00:20:54,201 Da je Bog hteo da lete, dao bi ima krila. 349 00:20:54,525 --> 00:20:57,721 (smeh) 350 00:20:59,307 --> 00:21:02,188 (Narator) Događaji menjanju naše razmišljanje. 351 00:21:02,596 --> 00:21:04,269 Promenio sam mišljenje! 352 00:21:04,410 --> 00:21:06,455 Da, i ja. 353 00:21:08,332 --> 00:21:11,543 Ako ste rođeni sa efikasnijim mozgom, 354 00:21:11,682 --> 00:21:13,929 bržim od prosečnog, 355 00:21:14,068 --> 00:21:16,086 brže ćete postati fašista 356 00:21:16,226 --> 00:21:19,307 ako odrastate u fašističkom okruženju. 357 00:21:19,857 --> 00:21:24,142 Dobar mozak ne zna šta je važno, 358 00:21:24,281 --> 00:21:27,480 on ne poseduje mehanizme diskriminacije, 359 00:21:27,906 --> 00:21:31,374 to određuju eksperimentalni dokazi. 360 00:21:32,471 --> 00:21:36,600 Ako okruženje koje određuje naše vrednosti ostane nepromenjeno, 361 00:21:37,157 --> 00:21:41,094 uprkos predlozima pesnika, sveštenika i političara, 362 00:21:41,234 --> 00:21:43,969 ponašanja i vrednosti će ostati iste. 363 00:21:44,409 --> 00:21:48,509 Ako kažete ljudima da ne smeju da pecaju na nekom mestu, 364 00:21:49,017 --> 00:21:51,767 a ne obezbedite im hranu 365 00:21:51,906 --> 00:21:55,669 i sredstva za život, oni će prekršiti taj zakon. 366 00:21:55,998 --> 00:22:00,555 Zakoni moraju da se poklapaju sa prirodom fizičkog sveta. 367 00:22:00,945 --> 00:22:03,550 Kriminal nećete eliminisati zakonima, 368 00:22:03,691 --> 00:22:05,872 već promenom okruženja. 369 00:22:06,180 --> 00:22:09,265 (Novinar) Lovokradce sve češće dolaze helikopterom, 370 00:22:09,404 --> 00:22:13,271 naoružani moćnim sredstvima za smirenje i motornim testerama. 371 00:22:14,609 --> 00:22:17,367 Rog nosoroga je danas vredniji od zlata. 372 00:22:17,508 --> 00:22:19,303 Ako su ljudi nezaposleni, 373 00:22:19,442 --> 00:22:23,471 učiniće sve što moraju da prehrane porodicu. 374 00:22:24,021 --> 00:22:27,656 Ako napravite zakon i zabranite krađu hrane, 375 00:22:27,797 --> 00:22:31,714 ljudi će je ipak krasti ako tako zadovoljavaju potrebe porodice. 376 00:22:31,895 --> 00:22:35,184 Svaki zakon koji čovek donese, 377 00:22:35,325 --> 00:22:39,884 a ne odgovara stvarnosti, biće prekršen. 378 00:22:40,967 --> 00:22:44,740 (Narator) Viši ideali kojima ljudi teže ne mogu 379 00:22:44,880 --> 00:22:48,934 da se realizuju tamo gde postoje siromaštvo i rat. 380 00:22:50,395 --> 00:22:54,336 [Endru Bačević - Bostonski univerzitet] Ako želite da bombardujete nekoga 381 00:22:54,446 --> 00:22:57,871 malo se raspravlja o tome koliko to košta. 382 00:22:57,971 --> 00:22:59,971 Ali kada diskutujemo da li možemo 383 00:23:00,079 --> 00:23:02,312 da pomognemo ljudima koji pate, 384 00:23:02,452 --> 00:23:05,462 odjednom postajemo veoma svesni troškova. 385 00:23:06,199 --> 00:23:09,381 (Narator) Nijedna kultura ne procenjuje ljudsko ponašanje na ovaj način. 386 00:23:09,520 --> 00:23:14,337 Da to rade, zapitali bi se šta izaziva pohlepu, 387 00:23:14,465 --> 00:23:18,743 netrpeljivost, nejednakost i rat. 388 00:23:19,140 --> 00:23:22,810 Uče vas vrednostima koje njima daju moć. 389 00:23:25,286 --> 00:23:27,825 (Narator) Nažalost, sva dosadašnja društva 390 00:23:27,964 --> 00:23:33,257 indoktrinirala su ljude vrednostima koje pomažu moćnima da ostanu na vlasti. 391 00:23:35,644 --> 00:23:38,356 DRUGI DEO 392 00:23:40,039 --> 00:23:42,908 Ako bismo snimili film o savremenoj kulturi 393 00:23:43,048 --> 00:23:48,388 i prikazali ga u budućnosti, bio bi to horor film. 394 00:23:49,707 --> 00:23:52,497 (Narator) Hajde da utvrdimo ključne faktore 395 00:23:52,636 --> 00:23:56,664 koji upravljaju životima ljudi i naroda. 396 00:23:56,883 --> 00:23:58,103 Novac 397 00:23:58,242 --> 00:24:02,630 i vrednosti, ponašanja i posledice 398 00:24:03,034 --> 00:24:04,622 koje on stvara. 399 00:24:04,761 --> 00:24:07,740 Šta je najvažnije? -Berza je nameštena! 400 00:24:08,849 --> 00:24:11,913 Ne znam da li sam kreditno sposobna. -Ne znaš? 401 00:24:12,053 --> 00:24:15,777 To je važno, zar ne želiš da kupiš kuću? 402 00:24:16,317 --> 00:24:19,161 (Motivacioni govornik) Da li ste motivisani profesionalac 403 00:24:19,201 --> 00:24:21,105 koji ne staje dok ne dobije šta želi? 404 00:24:21,246 --> 00:24:24,759 (TV spiker) Svi su proglašeni krivim za preko deset slučajeva prevare. 405 00:24:24,960 --> 00:24:26,617 Profit i takmičenje, 406 00:24:26,758 --> 00:24:28,869 to su osnove kapitalističkog sistema. 407 00:24:29,009 --> 00:24:32,534 Koliko imaš u džepu? -Šta voziš? -Šta želiš da kupiš? 408 00:24:33,119 --> 00:24:36,703 (Reporter) Firme koje rade za vojsku ostvaruju rekordne profite. 409 00:24:36,844 --> 00:24:39,361 Vojno-industrijski kompleks 410 00:24:39,401 --> 00:24:42,493 postaje neverovatno moćan. 411 00:24:42,633 --> 00:24:44,815 Ako ste deo vojno-industrijskog kompleksa, 412 00:24:44,954 --> 00:24:47,366 odgovara vam da bude što više ratova. 413 00:24:47,507 --> 00:24:50,690 Da li su dronovi korisni ili ne? 414 00:24:50,789 --> 00:24:53,005 Nijedan civil neće biti ubijen ni povređen. 415 00:24:53,145 --> 00:24:53,895 [Eksplozija] 416 00:24:54,036 --> 00:24:56,018 (Spiker) Većina stradalih 417 00:24:56,157 --> 00:24:58,437 nisu bili važne mete. 418 00:24:58,577 --> 00:25:00,174 (Glas) Moć novca je sveprisutna... 419 00:25:00,315 --> 00:25:01,602 ZASTARELI SISTEM 420 00:25:01,741 --> 00:25:05,406 ...i treba ga ozbiljno razmotriti. 421 00:25:06,114 --> 00:25:08,768 "Rani oblici života nisu mogli 422 00:25:08,907 --> 00:25:11,144 da ispuze iz prvobitnog mulja 423 00:25:11,284 --> 00:25:13,923 a da ne ponesu deo sa sobom." ~ Žak Fresko 424 00:25:14,674 --> 00:25:17,067 (Narator) Ostatak iz prošlih vremena, 425 00:25:17,669 --> 00:25:21,697 novac je danas uglavnom sredstvo korupcije, 426 00:25:22,330 --> 00:25:25,884 siromaštva i kontrole u rukama manjine. 427 00:25:26,025 --> 00:25:28,608 [Ebi Martin, novinar] Novac je korumpirao sve. 428 00:25:28,748 --> 00:25:31,340 Sve savremene institucije su korumpirane. 429 00:25:31,480 --> 00:25:33,819 Fascinira me to što smo 430 00:25:33,960 --> 00:25:37,668 postali robovi nečega što smo sami stvorili. 431 00:25:38,693 --> 00:25:41,263 Ne fizički, nego psihički robovi 432 00:25:41,304 --> 00:25:44,238 naše sopstvene kreacije. 433 00:25:44,586 --> 00:25:49,192 Zastareo je, prevazišli smo to što se njime može postići. 434 00:25:50,346 --> 00:25:52,872 "Dobro je što ljudi ne razumeju 435 00:25:52,915 --> 00:25:56,153 naš bankarski i monetarni sistem, jer da ga razumeju, 436 00:25:56,294 --> 00:25:59,243 pre jutra bi izbila revolucija." 437 00:25:59,383 --> 00:26:03,227 ~ Henri Ford, Ford automobili 438 00:26:03,788 --> 00:26:08,557 (Narator) U očajničkom pokušaju da prežive, mnogi rade više poslova. 439 00:26:10,355 --> 00:26:14,195 Kradu, lažu i proneveravaju. 440 00:26:14,336 --> 00:26:17,322 Prosečan čovek je izložen velikom stresu. 441 00:26:17,461 --> 00:26:21,441 Kako da plati kiriju, zadrži posao ili otplati kuću. 442 00:26:21,871 --> 00:26:24,009 Na širem planu, profit kao motiv 443 00:26:24,148 --> 00:26:26,949 nemilosrdno ostavlja pustoš za sobom. 444 00:26:27,089 --> 00:26:31,841 Bolest, zagađenje i rat se prihvataju kao normalne pojave. 445 00:26:32,310 --> 00:26:34,894 To je ratna ekonomija 446 00:26:34,904 --> 00:26:37,411 koja je neprestano na snazi. 447 00:26:37,421 --> 00:26:42,397 Postoje moćni ljudi unutar vakuuma vlasti 448 00:26:42,406 --> 00:26:45,634 u čijem je interesu da se konflikti nastavljaju. 449 00:26:46,786 --> 00:26:50,375 (Narator) Od toga korist ima samo nekolicina na vrhu 450 00:26:50,516 --> 00:26:53,731 koja živi parazitski manipulišući novcem i kontrolišući ga. 451 00:26:56,340 --> 00:27:00,760 [Dilan Retigen, pisac] Savremeni bankarski sistem efikasno porobljava pojedince, 452 00:27:00,901 --> 00:27:04,129 studente i institucije 453 00:27:04,269 --> 00:27:06,527 i crpi njihove resurse. 454 00:27:06,926 --> 00:27:11,246 [Karen Hads, ekonomista i advokat] Postoje privatne centralne banke 455 00:27:11,721 --> 00:27:14,528 koje svima naplaćuju kamatu, 456 00:27:14,667 --> 00:27:18,884 što pojedincima omogućava da se bogate ne radeći ništa. 457 00:27:19,726 --> 00:27:23,706 Ko to radi? Grupa bankara 458 00:27:23,846 --> 00:27:26,852 iz sistema Saveznih rezervi, koji je privatan. 459 00:27:27,825 --> 00:27:30,567 FED je privatna banka privatnih akcionara. 460 00:27:30,708 --> 00:27:32,891 Ne dozvoli da te reč "savezna" prevari. 461 00:27:33,030 --> 00:27:35,250 [Erin Ejd, novinar] Oni služe isključivo 462 00:27:35,351 --> 00:27:36,851 interesima vlade. 463 00:27:36,951 --> 00:27:41,360 1913. godine, kada je Vudro Vilson 464 00:27:41,500 --> 00:27:44,824 odobrio Zakon o saveznim rezervama, 465 00:27:45,214 --> 00:27:47,393 većina kongresmena je otišla kući. 466 00:27:47,647 --> 00:27:50,326 (Narator) Tim zakonom predao je centralni bankarski sistem 467 00:27:50,465 --> 00:27:54,000 Sjedinjenih Država odboru Saveznih rezervi, 468 00:27:54,141 --> 00:27:58,002 načinivši ih jedinom grupom koja može da izdaje menice 469 00:27:58,142 --> 00:28:00,337 i američke dolare. 470 00:28:01,967 --> 00:28:04,450 Predsednik Vilson je zažalio zbog te odluke 471 00:28:04,490 --> 00:28:08,144 i priznao da je prodao svoju zemlju. 472 00:28:08,344 --> 00:28:12,103 "Veliku industrijsku naciju kontroliše kreditni sistem. 473 00:28:12,242 --> 00:28:14,245 Taj sistem je koncetrisan. 474 00:28:14,385 --> 00:28:17,153 Razvoj nacije i sve naše aktivnosti 475 00:28:17,292 --> 00:28:19,065 su u rukama nekolicine. 476 00:28:19,205 --> 00:28:21,573 Postali smo jedna od najgore vođenih vlada 477 00:28:21,713 --> 00:28:24,802 civilizovanog sveta, koju skoro u potpunosti 478 00:28:24,942 --> 00:28:28,503 kontroliše i drži u šaci 479 00:28:28,644 --> 00:28:31,407 mala grupa dominantnih ljudi." 480 00:28:31,548 --> 00:28:34,538 ~ Predsednik Vudro Vilson, 1916 481 00:28:34,678 --> 00:28:37,218 U našem sistemu novac nema pokriće, 482 00:28:37,357 --> 00:28:40,046 to su samo brojke u kompjuterima. 483 00:28:40,155 --> 00:28:42,211 Novac se danas proizvodi. 484 00:28:42,351 --> 00:28:45,014 Novac nema nikakvo pokriće. 485 00:28:45,153 --> 00:28:47,429 Jedino pokriće je poverenje ljudi 486 00:28:47,568 --> 00:28:50,298 u vladu. To se zove veresija. 487 00:28:51,971 --> 00:28:54,781 (Narator) Kad vlada troši više nego što ima 488 00:28:54,883 --> 00:28:57,863 i treba joj novac, ona ne može da ga odštampa, 489 00:28:57,989 --> 00:29:01,626 već ga pozajmljuje od Saveznih rezervi u zamenu za američke obveznice 490 00:29:01,767 --> 00:29:03,577 koje FED-u obezbeđuju interes. 491 00:29:03,718 --> 00:29:07,570 Kada korporacijama treba novac i oni idu u banku. 492 00:29:07,710 --> 00:29:11,311 Sistem je lažiran. Kad banka kupi obveznicu od 100 dolara, 493 00:29:11,351 --> 00:29:15,396 na osnovu nje može da pozajmi 10 puta više - 1000 dolara. 494 00:29:15,536 --> 00:29:17,621 Stvorili su novac ni iz čega. 495 00:29:17,760 --> 00:29:20,533 Taj novac nema nikakvo pokriće. 496 00:29:20,673 --> 00:29:24,118 Banka dobija i kamatu za svaku pozajmicu. 497 00:29:24,259 --> 00:29:26,426 Novac nastaje na osnovu potpisa, 498 00:29:26,527 --> 00:29:29,048 obećanja dužnika da će ga vratiti. 499 00:29:29,189 --> 00:29:32,647 I što je najgore, ljudi često zbog kamate 500 00:29:32,686 --> 00:29:35,153 vrate nekoliko puta više nego što su pozajmili. 501 00:29:35,993 --> 00:29:37,884 To je proces kojim pojedinci, 502 00:29:38,023 --> 00:29:40,600 firme i vlade stiču novac. 503 00:29:40,740 --> 00:29:44,326 Fini naziv za to je "frakciono pozajmljivanje rezervi" 504 00:29:44,465 --> 00:29:47,387 i globalno se koristi u većini bankarskih sistema 505 00:29:47,528 --> 00:29:52,953 da se ljudi i narodi drže u večnom dužništvu. 506 00:29:53,766 --> 00:29:57,942 Ako štampate novac bez pokrića, u jednom trenutku 507 00:29:58,083 --> 00:30:01,874 ljudi gube poverenje u valutu i upravo to se i dogodilo. 508 00:30:02,063 --> 00:30:06,544 Bankarski sistem trenutno posluje s proizvodnim rizikom 509 00:30:06,683 --> 00:30:10,118 stvarajući dužnike od pojedinaca i naroda. 510 00:30:10,259 --> 00:30:14,793 Postoji rizik da ti ljudi neće vratiti dug, 511 00:30:14,931 --> 00:30:18,144 ali se odgovornost za taj rizik usmerava 512 00:30:18,284 --> 00:30:21,094 na poreske obveznike i američku valutu. 513 00:30:21,653 --> 00:30:24,139 Nalazimo se u situaciji 514 00:30:24,278 --> 00:30:26,969 u kojoj će se sve svetske valute srušiti. 515 00:30:27,108 --> 00:30:31,218 Ne zna se kada, ali Savezne rezerve 516 00:30:31,358 --> 00:30:34,322 štampaju dolare kao da sutra ne postoji. 517 00:30:34,394 --> 00:30:37,145 To je kriminalno preduzeće 518 00:30:37,286 --> 00:30:40,351 zasnovano na manipulaciji ljudskom pažnjom, resursima 519 00:30:40,490 --> 00:30:43,212 i vremenu da bi se iz njih izvukla vrednost. 520 00:30:43,423 --> 00:30:45,960 Tako kradu novac od nas. 521 00:30:46,099 --> 00:30:49,998 Kradu rezultate našeg truda i rada. 522 00:30:50,200 --> 00:30:54,778 To je postalo rak-rana našeg društva. 523 00:30:55,022 --> 00:30:58,803 Svi ti bankari su deo sistema 524 00:30:58,903 --> 00:31:01,603 koji se zove Banka međunarodnih poravnanja. 525 00:31:01,742 --> 00:31:04,447 Ni većina biznismena i bankara ne razume 526 00:31:04,587 --> 00:31:07,148 ulogu te banke. 527 00:31:07,288 --> 00:31:10,618 Oni poseduju 40% od 43.000 528 00:31:10,759 --> 00:31:14,395 kompanija kojima se trguje na tržištu kapitala. 529 00:31:14,536 --> 00:31:18,164 Banka sama radi. Odbor čini petnaest guvernera 530 00:31:18,305 --> 00:31:21,116 centralnih banaka iz celog sveta. 531 00:31:21,257 --> 00:31:24,438 Oni uzimaju 60% godišnje zarade. 532 00:31:24,478 --> 00:31:29,172 Kupili su sve medije i pomoću njih obmanjuju ljude. 533 00:31:29,311 --> 00:31:33,274 Mediji služe samo da zastupaju korporativne interese 534 00:31:33,414 --> 00:31:36,861 gospodara novca koji kontrolišu politiku. 535 00:31:37,001 --> 00:31:39,774 Oko sto dvadeset odbora direktora sedi 536 00:31:39,914 --> 00:31:42,493 u pet gigantskih medijskih korporacija. 537 00:31:42,634 --> 00:31:46,282 Svi su i u drugim odborima, od Monsanta, 538 00:31:46,323 --> 00:31:48,980 preko oružja, pa do hrane. 539 00:31:49,119 --> 00:31:51,467 Kad se ti interesi udruže 540 00:31:51,607 --> 00:31:53,471 mnogo je teže razumeti 541 00:31:53,611 --> 00:31:56,480 čije interese zastupaju vodeći mediji. 542 00:31:57,590 --> 00:31:59,751 (Voditelj) Pošteno, izbalansirano. 543 00:32:00,905 --> 00:32:03,685 (Dilan Ratigan) Ako hoćete da shvatite moć, morate da razumete 544 00:32:03,826 --> 00:32:06,189 ko nominuje kandidate, 545 00:32:06,567 --> 00:32:09,583 a ne ko za njih glasa. 546 00:32:09,643 --> 00:32:11,596 Naš sistem nije demokratija. 547 00:32:11,736 --> 00:32:15,816 Procenat stanovništva koji učestvuje 548 00:32:15,955 --> 00:32:19,899 u procesu nominacija manji je od 5%. 549 00:32:20,423 --> 00:32:24,805 Realno, 1% populacije ima udela u tome. 550 00:32:24,952 --> 00:32:31,754 Da ja kontrolišem proces izbora 551 00:32:31,933 --> 00:32:34,353 onoga što ljudi jedu, 552 00:32:34,492 --> 00:32:37,641 i da uvek predlažem čizburgere i pohovanu piletinu, 553 00:32:37,781 --> 00:32:41,076 a vama kažem da je demokratija to što možete 554 00:32:41,215 --> 00:32:43,560 da jedete bilo šta od ta dva, 555 00:32:43,701 --> 00:32:46,130 da li bi to bila demokratija? Prodajem vam to kao demokratiju 556 00:32:46,269 --> 00:32:48,785 jer ne odlučujem šta jedete. 557 00:32:48,924 --> 00:32:53,057 Na velikim i medijski dobro pokrivenim izborima 558 00:32:53,198 --> 00:32:56,186 birate između pohovane piletine i čizburgera 559 00:32:56,326 --> 00:32:59,221 i okupljate se u plemenske grupe koje su 560 00:32:59,362 --> 00:33:02,958 ili protiv pohovane piletine, a podržavaju čizburgere, 561 00:33:03,097 --> 00:33:06,184 ili tvrde da čizburgeri vode ka kraju sveta, 562 00:33:06,325 --> 00:33:10,221 a da će nas pohovana piletina spasti. 563 00:33:11,076 --> 00:33:12,426 (Narator) Oni koji to mogu da priušte 564 00:33:12,537 --> 00:33:15,670 unajmljuju lobiste koji kupuju političare 565 00:33:15,809 --> 00:33:18,499 koji onda rade u njihovom interesu. 566 00:33:18,638 --> 00:33:21,858 [Profesor Džejms Turber] Lobista je u Americi 567 00:33:21,999 --> 00:33:25,993 neko ko zastupa nekog drugog i za to je plaćen. 568 00:33:26,567 --> 00:33:29,544 (Narator) Zakone tako najčešće pišu 569 00:33:29,683 --> 00:33:32,336 korporacije da bi od toga imale koristi. 570 00:33:32,712 --> 00:33:36,545 (Novinar) Profesor Gerber koji istražuje procvat lobiranja 571 00:33:36,684 --> 00:33:41,609 procenjuje da ta industrija donosi više od 9 milijardi dolara godišnje, 572 00:33:41,750 --> 00:33:45,065 što premašuju jedino turizam i vlada. 573 00:33:45,737 --> 00:33:47,984 Ništa se ne menja 574 00:33:48,044 --> 00:33:52,374 jer banke imaju ogroman broj lobista u Vašingtonu. 575 00:33:52,663 --> 00:33:55,424 (Narator) Njihov jedini posao je da kupuju pristup. 576 00:33:55,565 --> 00:33:58,978 Nisu tu da unapređuju demokratski proces. 577 00:33:59,117 --> 00:34:02,980 Porodice i radnici nemaju takve zastupnike, 578 00:34:03,119 --> 00:34:06,540 moć i uticaj da bi zadovoljili svoje potrebe. 579 00:34:07,032 --> 00:34:09,420 Postoji jedan lobista Citibanka, 580 00:34:09,449 --> 00:34:13,689 koji je doslovno prepravio jedan amandman 581 00:34:13,829 --> 00:34:17,387 u Dod-Frenkov zakon. Nije ga pisao političar, 582 00:34:17,527 --> 00:34:20,620 niti neki njegov pomoćnik. 583 00:34:20,760 --> 00:34:23,199 Napisao ga je lobista Citibanka! 584 00:34:23,239 --> 00:34:27,535 Stvorili su sistem kako bi ojačali i finansirali sebe 585 00:34:27,675 --> 00:34:30,724 s posebnim pogodnostima. 586 00:34:30,864 --> 00:34:33,502 Sve čega smo se 2007. 587 00:34:33,643 --> 00:34:36,250 i 2008. toliko plašili 588 00:34:36,289 --> 00:34:38,657 za vreme trajanja krize, 589 00:34:38,697 --> 00:34:42,297 i dalje postoji. 590 00:34:42,436 --> 00:34:44,994 Da, kapitalni zahtevi su veći za banke 591 00:34:45,034 --> 00:34:48,840 da ne bi bile previše moćne, ali nisu toliko visoki. 592 00:34:49,376 --> 00:34:52,523 Ako nemamo medije iz kojih možemo da saznamo 593 00:34:52,663 --> 00:34:56,001 ko zaista piše i sprovodi zakone, 594 00:34:56,141 --> 00:34:59,449 čemu i kome oni služe, 595 00:34:59,590 --> 00:35:01,805 živimo u iluziji. 596 00:35:04,744 --> 00:35:08,795 [Pol Rajt, pisac] U ovoj zemlji zakone obično pišu 597 00:35:08,934 --> 00:35:11,224 bogati i uticajni koji po definiciji 598 00:35:11,364 --> 00:35:13,491 kontrolišu zakonodavnu vlast 599 00:35:13,632 --> 00:35:18,094 i imaju najveću moć u zemlji. 600 00:35:18,233 --> 00:35:20,831 To je zastrašujuće zato što 601 00:35:20,971 --> 00:35:24,213 možete da platite da se uvedu zakoni 602 00:35:24,353 --> 00:35:28,085 koji služe vama i vašoj korporaciji. 603 00:35:28,853 --> 00:35:32,177 Korporacije imaju potpuni imunitet 604 00:35:32,318 --> 00:35:35,582 da neometano posluju i zagađuju čitavu planetu. 605 00:35:35,722 --> 00:35:38,147 Ogromno rasipanje otrovnog ugljenog pepela 606 00:35:38,286 --> 00:35:41,222 ponovo pokreće pitanje bezbednosti vode 607 00:35:41,362 --> 00:35:44,173 i to kako vlada kontroliše industriju. 608 00:35:44,313 --> 00:35:47,384 Niko ne preuzima odgovornost, sem što povremeno 609 00:35:47,423 --> 00:35:50,445 neko plati kaznu. Koriste robove 610 00:35:50,568 --> 00:35:54,485 da bi eksploatisali resurse Zemlje. 611 00:35:55,577 --> 00:35:58,503 (Novinar) Do ogromnog požara je došlo 612 00:35:58,643 --> 00:36:01,686 kad su se cisterne s naftom sudarile... 613 00:36:01,827 --> 00:36:06,014 (Narator) Ministar saobraćaja Entoni Foks kaže 614 00:36:06,153 --> 00:36:09,637 da ovi vozovi nisu podesni za takve stvari, 615 00:36:09,777 --> 00:36:12,772 ali taj savet nikoga ne obavezuje. 616 00:36:13,262 --> 00:36:17,408 I tako će se blago kažnjavanje industrija koje zagađuju okolinu 617 00:36:17,547 --> 00:36:22,579 i krše pravila nastaviti sve dok to donosi profit. 618 00:36:24,010 --> 00:36:26,778 Dž. P. Morgan godišnje troši 13 milijardi na kazne. 619 00:36:26,918 --> 00:36:29,278 Najgore od svega je što su 620 00:36:29,418 --> 00:36:32,458 za to odvojili 19 milijardi! 621 00:36:32,896 --> 00:36:36,070 (Novinar) Dž. P. Morgan godišnje troši 410 miliona dolara na parnice 622 00:36:36,170 --> 00:36:39,614 s državom, ali ne priznaje da radi išta loše. 623 00:36:39,724 --> 00:36:43,664 Goldman Saks se nagodio da plati 550 miliona dolara, 624 00:36:43,764 --> 00:36:45,039 ali ne priznaje krivicu. 625 00:36:45,139 --> 00:36:48,139 UBS se složio da plati 50 miliona dolara 626 00:36:48,260 --> 00:36:51,978 pod uslovom da ne mora da prizna krivicu. 627 00:36:52,117 --> 00:36:54,117 Ljudii čine one zločine koje im 628 00:36:54,224 --> 00:36:56,272 omogućava njihova pozicija u društvu. 629 00:36:56,413 --> 00:36:59,021 Bertolt Breht je pitao: "Šta je veći zločin: 630 00:36:59,161 --> 00:37:01,329 opljačkati banku ili je posedovati?" 631 00:37:01,469 --> 00:37:05,494 Na osnovu svega što smo videli, od skandala sa štednjom i kreditima, 632 00:37:05,634 --> 00:37:09,259 do kraha Volstrira, možemo da zaključimo da vlasnici banaka 633 00:37:09,398 --> 00:37:12,406 često pljačkaju ustanove koje ih zapošljavaju 634 00:37:12,447 --> 00:37:15,300 i čine razne prekršaje 635 00:37:15,440 --> 00:37:17,817 zbog kojih im se retko sudi. 636 00:37:18,536 --> 00:37:21,945 (Narator) Da bi učvrstile položaj, kompanije često angažuju političare 637 00:37:22,085 --> 00:37:25,225 i tako stvaraju direktne veze i unapređuju odnose 638 00:37:25,365 --> 00:37:27,764 između politike i biznisa. 639 00:37:27,972 --> 00:37:30,650 Erik Kantor s Volstrita je potpredsednik 640 00:37:30,730 --> 00:37:33,726 i izvršni direktor investicione banke u kojoj je 641 00:37:33,766 --> 00:37:36,675 za dve godine zaradio preko 3 miliona dolara. 642 00:37:36,815 --> 00:37:40,110 To su Vašington-Volstrit vrata koja se okreću 643 00:37:40,251 --> 00:37:42,377 i iza njih nas varaju. 644 00:37:42,516 --> 00:37:45,849 (Spiker) 50% senatora je između 1998. i 2004. 645 00:37:45,989 --> 00:37:48,558 prešlo u lobiste i ti brojevi 646 00:37:48,699 --> 00:37:51,744 stalno rastu. Prosečno povećanje plate 647 00:37:51,855 --> 00:37:57,597 onih koji su praćeni iznosilo je 1452%! 648 00:37:58,282 --> 00:38:02,811 Kroz čitavu istoriju nije se mnogo krilo 649 00:38:02,951 --> 00:38:08,143 da vlade najvećim delom zastupaju interese bogatih. 650 00:38:08,282 --> 00:38:11,512 Ima idealista koji ulaze u igru 651 00:38:11,619 --> 00:38:16,205 da bi menjali svet, ali ako su dobri u svom poslu, 652 00:38:16,346 --> 00:38:18,650 ne menjaju svet, već zastupaju interese 653 00:38:18,789 --> 00:38:21,704 finansijera da bi napredovali u politici. 654 00:38:21,943 --> 00:38:24,351 Kažu: "Pišite svom kongresmenu." 655 00:38:24,492 --> 00:38:27,063 Ko je dođavola taj magarac? 656 00:38:27,202 --> 00:38:31,367 Da dobro poznaje tehnologiju i nauku, 657 00:38:31,507 --> 00:38:32,846 ne biste mu pisali. 658 00:38:32,987 --> 00:38:36,012 Većina vas je letela avionom. 659 00:38:36,152 --> 00:38:39,567 Pilotu ne morate da pišete: "Nakrivio si se! 660 00:38:39,706 --> 00:38:42,315 Ispravi avion, majku mu!" 661 00:38:42,454 --> 00:38:45,293 On zna svoj posao, tako ga je i dobio. 662 00:38:45,434 --> 00:38:48,334 Ljudi u Vašingtonu su uglavnom advokati i biznismeni 663 00:38:48,434 --> 00:38:52,072 koji ne znaju da rešavaju probleme. 664 00:38:52,949 --> 00:38:56,547 Amerikanaca ima oko 317 miliona. 665 00:38:57,286 --> 00:39:02,187 2012. godine, 80% novca Komiteta za političke akcije 666 00:39:02,327 --> 00:39:05,313 obezbedilo je 196 pojedinaca. 667 00:39:05,452 --> 00:39:09,096 Ako je suština profit, onda se prvo zadovoljavaju 668 00:39:09,235 --> 00:39:12,259 ti interesi, a sve ostalo je manje važno. 669 00:39:12,400 --> 00:39:14,914 To je tužna istina. 670 00:39:15,054 --> 00:39:18,704 (Narator) U monetarnom sistemu na potrošače se gleda 671 00:39:18,844 --> 00:39:23,259 samo kao na deo tržišta i potencijalnu zaradu, 672 00:39:23,398 --> 00:39:26,083 pa mu se nude markirane stvari, automobili 673 00:39:26,222 --> 00:39:29,413 i druge stvari za povećavanje samopoštovanja. 674 00:39:29,554 --> 00:39:32,530 Ljudi su postali samo još jedan bilbord. 675 00:39:32,670 --> 00:39:38,297 Vrednost je jedino sve veći i veći profit. 676 00:39:38,436 --> 00:39:42,833 Životinjama daju razne aditive da bi brže rasle. 677 00:39:42,972 --> 00:39:47,922 Ako ubrzate deobu ćelija kod pilića, pre ćete ih prodati. 678 00:39:48,063 --> 00:39:50,492 Da li to utiče na ljudsko telo? 679 00:39:50,632 --> 00:39:54,214 Oni ne binu o tome, već o prodaji pilića. 680 00:39:54,355 --> 00:39:57,574 Ne postoji sistem vrednosti 681 00:39:57,713 --> 00:39:59,693 koji je koristan za čovečanstvo, 682 00:39:59,833 --> 00:40:03,206 jer je sve zasnovano na potrošnji i profitu. 683 00:40:03,864 --> 00:40:08,335 (Narator) Bogatstvo ide bogatima brže nego ikad u istoriji. 684 00:40:08,474 --> 00:40:11,469 Ljudi govore o činjenici da 1% najbogatijih 685 00:40:11,610 --> 00:40:13,682 poseduje znatno više od ostalih. 686 00:40:13,822 --> 00:40:15,790 Uzmimo čitavu svetsku populaciju 687 00:40:15,931 --> 00:40:19,335 i svedimo je na 100 reprezentativnih pojedinaca. 688 00:40:19,474 --> 00:40:23,028 Najsiromašniji levo, najbogatiji desno. 689 00:40:23,168 --> 00:40:27,036 Da vidimo kako je čitavo svetsko bogatstvo raspoređeno. 690 00:40:27,735 --> 00:40:31,836 Velika većina praktično nema ništa, dok 1% najbogatijih 691 00:40:32,342 --> 00:40:35,539 poseduje 43% svetskog bogatstva. 692 00:40:36,532 --> 00:40:40,360 Najsiromašnijih 80%, što je 8 od 10 ljudi, 693 00:40:40,500 --> 00:40:43,041 deli samo 6%. 694 00:40:43,181 --> 00:40:45,375 Trista najbogatijih ljudi na Zemlji 695 00:40:45,514 --> 00:40:49,232 ima isto onoliko koliko i najsiromašnije tri milijarde. 696 00:40:49,373 --> 00:40:52,893 Broj ljudi koji staje u avion srednje veličine 697 00:40:53,032 --> 00:40:56,768 poseduje veće bogatsvo nego stanovništvo Indije, Kine, 698 00:40:56,909 --> 00:40:59,718 Sjedinjenih Država i Brazila zajedno. 699 00:41:00,264 --> 00:41:05,324 Uspeh industrijalizovanog sveta zavisi od neuspeha 700 00:41:05,463 --> 00:41:08,121 i nerazvijenosti zemalja u razvoju. 701 00:41:08,260 --> 00:41:10,503 One su paralizovane jer duguju 702 00:41:10,643 --> 00:41:13,528 velikim silama. Ne bismo napredovali 703 00:41:13,668 --> 00:41:17,521 da ljudi u tim zemljama ne rade za nas, 704 00:41:17,661 --> 00:41:20,219 da nisu naši robovi. 705 00:41:20,360 --> 00:41:23,425 Takva dinamika moći se nikad neće promeniti 706 00:41:23,565 --> 00:41:27,132 jer zavisi od ovakvog stanja. 707 00:41:27,273 --> 00:41:30,074 (Reporter) Prljav i opasan posao obavljaju deca. 708 00:41:30,213 --> 00:41:33,195 Tinejdžeri najčešće rade u jamama 709 00:41:33,335 --> 00:41:36,195 čije zidove podupiru samo grane. 710 00:41:36,335 --> 00:41:38,702 Taj rizik je stvaran. 711 00:41:39,385 --> 00:41:42,635 Bogate vlade tvrde da pomažu siromašnim zemljama da se razviju, 712 00:41:42,775 --> 00:41:45,132 ali ko tu kome u stvari pomaže? 713 00:41:45,273 --> 00:41:48,218 Svake godine siromašne zemlje daju oko 600 milijardi 714 00:41:48,358 --> 00:41:50,211 na ime otplate dugova bogatim zemljama 715 00:41:50,351 --> 00:41:53,519 za kredite koje su već više puta isplatili. 716 00:41:53,659 --> 00:41:56,580 Tu je onda i novac koji siromašne zemlje gube zbog pravila trgovine 717 00:41:56,721 --> 00:41:58,996 koje nameću bogate zemlje. 718 00:41:59,135 --> 00:42:03,773 To je zajedno više od 2 biliona dolara godišnje. 719 00:42:06,949 --> 00:42:09,500 (Narator) Novac postoji vekovima 720 00:42:09,639 --> 00:42:13,159 i uvek je bio korišćen za kontrolu ponašanja 721 00:42:13,300 --> 00:42:16,619 ograničavanjem kupovne moći većine ljudi. 722 00:42:17,012 --> 00:42:20,355 Jedan od primera je krivično-pravni sistem. 723 00:42:21,862 --> 00:42:25,623 Mnogi ljudi gledaju na naš krivično-pravni sistem 724 00:42:25,762 --> 00:42:27,958 kao na rasističku zaveru zbog činjenice 725 00:42:28,097 --> 00:42:31,717 da su brojevi toliko neproropcionalni 726 00:42:31,840 --> 00:42:36,009 i da u našim zatvorima ima najviše crnaca. 727 00:42:36,150 --> 00:42:38,742 40-50% ljudi 728 00:42:38,882 --> 00:42:41,927 u našem krivično-pravnom sistemu su crnci, 729 00:42:42,068 --> 00:42:45,331 a oni čine 5% populacije. 730 00:42:46,032 --> 00:42:49,362 Ljudi mogu da raspravljaju o uzrocima toga 731 00:42:49,501 --> 00:42:53,894 i da krive institucionalni rasizam ili policiju, 732 00:42:54,034 --> 00:42:57,080 ali su u stvari u pitanju klasne razlike. 733 00:42:57,221 --> 00:43:00,606 Rasne manjine su zastupljenije u zatvorima 734 00:43:00,746 --> 00:43:03,345 zato što su mnogo siromašnije od ostalih. 735 00:43:03,485 --> 00:43:07,102 Čini se da pravosudni sistem ima dvostruke standarde. 736 00:43:07,242 --> 00:43:10,840 Bogataši imaju vešte advokate 737 00:43:10,980 --> 00:43:13,519 koji manipulišu sistemom za njih, 738 00:43:13,659 --> 00:43:16,179 dok većina ne dobija takvu pravdu. 739 00:43:16,320 --> 00:43:19,994 Činjenica je da se ni bogati crnci 740 00:43:20,134 --> 00:43:23,324 ne zatvaraju u velikom broju. 741 00:43:23,463 --> 00:43:26,532 Oni dobijaju isti tretman 742 00:43:26,672 --> 00:43:29,708 kao i bogati belci i zato ne idu u zatvor. 743 00:43:29,847 --> 00:43:34,943 Sredina oblikuje vrednosti. Ne treba raditi s pojedincima. 744 00:43:35,083 --> 00:43:38,105 Ne treba raditi sa osobama koje imaju emotivne probleme. 745 00:43:38,244 --> 00:43:42,192 Ljudi ih imaju jer zarađuju minimalnu platu. 746 00:43:42,818 --> 00:43:45,719 Psiholozi pokušavaju da prilagode ljude sistemu, 747 00:43:45,858 --> 00:43:47,829 mora da su glupi. 748 00:43:48,827 --> 00:43:51,510 (Narator) Ponavljanje istih prestupa je često, 749 00:43:51,650 --> 00:43:54,780 pa mnogi tvrde da zatvori ne funkcionišu. 750 00:43:54,920 --> 00:43:58,240 Međutim, zatvori su vrlo uspešno sredstvo 751 00:43:58,380 --> 00:44:01,255 društvene kontrole kojom se štite 752 00:44:01,394 --> 00:44:04,862 ustanovljeni politički i ekonomski sistemi. 753 00:44:05,297 --> 00:44:08,175 Ako angažuješ ljude koji znaju samo da zatvaraju 754 00:44:08,315 --> 00:44:10,915 druge i daš im da reše socijalne probleme, 755 00:44:11,047 --> 00:44:13,085 nećeš dobiti dobro rešenje. 756 00:44:13,186 --> 00:44:15,938 Ali, mislim da su oni veoma dobri u zatvaranju ljudi 757 00:44:16,079 --> 00:44:19,284 i da je zbog toga masovno zatvaranje bilo 758 00:44:19,423 --> 00:44:23,413 ogroman uspeh za vladajuću klasu u ovoj zemlji. 759 00:44:24,150 --> 00:44:26,836 (Narator) Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije, 760 00:44:26,976 --> 00:44:29,716 što je veća ekonomska nejednakost u društvu, 761 00:44:29,856 --> 00:44:34,427 i stope nasilja su veće, od ubistava do rata. 762 00:44:34,567 --> 00:44:38,932 U SAD-u ima mnogo više ubistava nego u drugim razvijenim zemljama. 763 00:44:39,072 --> 00:44:41,458 SAD je prva u mnogim stvarima, 764 00:44:41,599 --> 00:44:44,346 naročito u tome koliko ljudi 765 00:44:44,485 --> 00:44:46,177 šaljemo u zatvor. 766 00:44:46,318 --> 00:44:49,797 U SAD-u živi oko 5% svetskog stanovništva, 767 00:44:49,936 --> 00:44:52,599 ali i 25% svetskih zatvorenika. 768 00:44:52,867 --> 00:44:56,067 U Kini živi četiri puta više ljudi 769 00:44:56,168 --> 00:44:57,686 i upola manje zatvorenika. 770 00:44:57,826 --> 00:45:01,041 SAD ima više zatvorenika od Sovjetskog Saveza 771 00:45:01,181 --> 00:45:03,729 u vreme velikih čistki 772 00:45:03,869 --> 00:45:06,980 tridesetih godina i zloglasnog gulaga. 773 00:45:07,273 --> 00:45:10,190 POSLEDICE SIROMAŠTVA 774 00:45:11,661 --> 00:45:15,894 (Narator) Siromaštvo je začarani krug iz kog se teško izlazi. 775 00:45:16,253 --> 00:45:20,051 Istraživanja pokazuju da oskudica smanjuje mentalni kapacitet 776 00:45:20,192 --> 00:45:22,144 i kognitivni učinak. 777 00:45:22,400 --> 00:45:26,103 Kod dece utiče na razvoj mozga i pamćenje. 778 00:45:26,420 --> 00:45:29,769 Siromaštvo češće izaziva mentalne bolesti 779 00:45:29,909 --> 00:45:32,594 nego izloženost ratu. 780 00:45:38,195 --> 00:45:40,208 (Narator) Društveno-ekonomsko isključivanje 781 00:45:40,349 --> 00:45:42,873 sprečava ljude da kupuju zdravu hranu 782 00:45:43,012 --> 00:45:46,761 jer je prerađena hrana sa visokim sadržajem šećera i natrijuma 783 00:45:46,902 --> 00:45:50,186 mnogo jeftinija od sveže hrane. 784 00:45:50,646 --> 00:45:53,000 ZATVARANJE PRODAVNICA 785 00:45:53,356 --> 00:45:55,911 Poslednjih godina dešava se nešto zabrinjavajuće. 786 00:45:56,050 --> 00:45:58,945 Ne investiraju više u prodavnice 787 00:45:59,085 --> 00:46:01,589 i izmeštaju ih iz zajednica s nižim prihodima 788 00:46:01,699 --> 00:46:03,699 da bi poboljšali poslovanje. 789 00:46:03,811 --> 00:46:05,411 ZDRAVSTVENI PROBLEMI 790 00:46:05,541 --> 00:46:09,321 (Narator) Stres zbog siromaštva je povezan sa zdravstvenim problemima 791 00:46:09,460 --> 00:46:11,922 kao što su visoki krvni pritisak i holesterol, 792 00:46:12,063 --> 00:46:15,439 ekstremna gojaznosti i dijabetes. 793 00:46:15,836 --> 00:46:19,248 Statistički, siromašni više puše. 794 00:46:19,802 --> 00:46:22,201 Sem toga, često su primorani da žive 795 00:46:22,342 --> 00:46:24,972 tamo gde je vazduh niskog kvaliteta.. 796 00:46:26,592 --> 00:46:29,592 Ovo nije problem samo siromašnih. 797 00:46:30,121 --> 00:46:32,932 Svi društveno-ekonomske strukure trpe kad su 798 00:46:33,072 --> 00:46:37,197 vazduh, hrana i voda zagađeni zbog sagorevanja fosilnih goriva 799 00:46:37,583 --> 00:46:40,435 i radijacije izazvane nuklearnim katastrofama. 800 00:46:42,206 --> 00:46:46,267 (Reporter) Zbog nuklearne katastrofe u Fukušimi 801 00:46:46,407 --> 00:46:49,510 celo područje je radioaktivna pustoš, 802 00:46:50,032 --> 00:46:53,601 a ljudi ne znaju da li će se ikad vratiti kući. 803 00:46:54,224 --> 00:46:56,892 SMRT IZAZVANA ZAGAĐENJEM 804 00:46:57,688 --> 00:47:02,601 [Mark Džejkobson, inženjer] Zbog trenutne energetske infrastrukture, 2.5-4 miliona 805 00:47:02,742 --> 00:47:06,627 svetske populacije godišnje umre od bolesti respiratornih organa, 806 00:47:06,766 --> 00:47:09,985 kardiovaskularnih oboljenja i astme. 807 00:47:10,126 --> 00:47:12,575 U centru Pekinga nivo zagađenja 808 00:47:12,715 --> 00:47:14,667 ponovo dostiže zabrinjavajuće razmere. 809 00:47:14,806 --> 00:47:19,217 Očitavanja su 25 puta veća od propisa Svetske zdravstvene organizacije. 810 00:47:19,358 --> 00:47:23,191 Od toga 50 do 100 hiljada u Sjedinjenim Državama, 811 00:47:23,331 --> 00:47:25,657 a 16.000 samo u Kaliforniji. 812 00:47:26,068 --> 00:47:28,732 "Dozvolili smo sebi da poverujemo 813 00:47:28,871 --> 00:47:30,643 u dve lepo upakovane ekonomske laži: 814 00:47:30,782 --> 00:47:34,143 da ništa nema vrednost ako je nema na tržištu 815 00:47:34,284 --> 00:47:36,690 i da se upravljanje ekonomijom može bezbedno 816 00:47:36,829 --> 00:47:39,058 prepustiti velikim korporacijama." ~ Vendel Beri 817 00:47:42,699 --> 00:47:45,588 Naš ekonomski sistem uništava planetu 818 00:47:45,728 --> 00:47:48,692 jer je zasnovan na neodrživom modelu. 819 00:47:48,831 --> 00:47:50,949 Upravo vidimo dokaze za to. 820 00:47:51,090 --> 00:47:55,338 Trenutni energetski sistem, koji se dugo koristi, 821 00:47:55,478 --> 00:47:59,542 rezultira akumulacijom otrovnih gasova 822 00:47:59,682 --> 00:48:04,108 i čestica koje prouzrokuju zagrevanje zemljine klime. 823 00:48:04,248 --> 00:48:07,480 Ovo se dešava brže nego ikad 824 00:48:07,619 --> 00:48:10,224 od zadnjeg ledenog doba. 825 00:48:10,364 --> 00:48:15,106 KOJA JE PRAVA CENA? 826 00:48:15,246 --> 00:48:18,855 Kad bismo uračunali troškove rata, 827 00:48:18,996 --> 00:48:22,807 zagađenja i remećenja životne sredine, 828 00:48:22,947 --> 00:48:27,368 litar goriva bi koštao oko pet dolara. 829 00:48:27,509 --> 00:48:30,864 Poreski obveznici u SAD-u subvencionišu gorivo 830 00:48:31,003 --> 00:48:34,807 smanjenjem troškove zagađenja, čišćenja onoga što je prosuto 831 00:48:34,947 --> 00:48:37,871 i globalne predatorske vojske, 832 00:48:38,012 --> 00:48:40,865 da bi sačuvali te resurse 833 00:48:41,005 --> 00:48:44,303 za privatne kompanije 834 00:48:44,443 --> 00:48:47,820 koji onda litar goriva prodaju za dolar 835 00:48:47,960 --> 00:48:50,358 i tako održavaju sistem. 836 00:48:50,498 --> 00:48:51,817 UTICAJ NA PLANETU 837 00:48:51,956 --> 00:48:54,616 Nivo ugljen-dioksida je visok. 838 00:48:54,757 --> 00:48:58,835 On u dodiru s vodom postaje ugljena kiselina 839 00:48:58,974 --> 00:49:01,636 što dovodi do kiselosti okeana, 840 00:49:01,777 --> 00:49:04,106 koja uništava koralne grebene. 841 00:49:08,572 --> 00:49:12,375 Moramo da shvatimo da planeta ima izvesnu sposobnost 842 00:49:12,514 --> 00:49:16,310 regeneracije i da nema sumnje da su 843 00:49:16,451 --> 00:49:20,661 se dešavala masovna istrebljenja širom sveta. 844 00:49:20,802 --> 00:49:24,861 Fosilni ostaci su dokaz za to, ali i da se Zemlja oporavila. 845 00:49:25,001 --> 00:49:27,707 Međutim, ona ima ograničene kapacitete. 846 00:49:28,130 --> 00:49:32,682 Sem toga, broj požara je sve veći, 847 00:49:32,822 --> 00:49:37,112 a oni takođe zagađuju vazduh i podižu temperaturu. 848 00:49:40,201 --> 00:49:45,134 Voleo bih da mislim da ćemo jednom nastaniti i mnoge druge planete, 849 00:49:45,277 --> 00:49:48,861 ali za sad moramo da brinemo o ovoj jednoj. 850 00:49:49,001 --> 00:49:51,349 PODIZANJE NIVOA MORA 851 00:49:51,626 --> 00:49:54,453 Globalno zagrevanje utiče na mnoge stvari. 852 00:49:54,592 --> 00:49:58,248 Podizanje nivoa mora je ozbiljan problem. 853 00:49:58,389 --> 00:50:02,938 U ledu je trenutno uskladišteno 65-70 metara vode, 854 00:50:03,077 --> 00:50:06,407 uglavnom na Antarktiku, ali i na Grenlandu, 855 00:50:06,547 --> 00:50:09,744 Arktiku i drugim mestima. 856 00:50:09,884 --> 00:50:12,652 Kad bi se sav taj led otopio, 857 00:50:12,791 --> 00:50:15,463 nivo mora bi se podigao za 65-70 metara 858 00:50:15,603 --> 00:50:20,308 i potopio bi 7% svetskog kopna 859 00:50:21,108 --> 00:50:24,117 i to baš obale na kojima živi većina ljudi. 860 00:50:24,257 --> 00:50:26,474 To bi bila katastrofa. 861 00:50:27,144 --> 00:50:31,025 Skoro je sigurno da je regenerativna moć Zemlje 862 00:50:31,164 --> 00:50:35,175 ograničena. Ako budemo gurali preko granice, 863 00:50:35,315 --> 00:50:38,610 ko može da tvrdi da na Zemlji neće nastati 864 00:50:38,751 --> 00:50:40,940 isti uslovi kao na Veneri? 865 00:50:41,039 --> 00:50:43,295 RAZARAJUĆE OLUJE 866 00:50:43,416 --> 00:50:48,728 Svedoci smo i sve žešćih oluja i uragana i velikih 867 00:50:48,867 --> 00:50:52,980 klimatskih promena povezanih s globalnim zagrevanjem. 868 00:50:53,121 --> 00:50:57,273 Veliki broj problema je povezan s tim i svi su povezani 869 00:50:57,413 --> 00:51:00,844 s gasovima koji nastaju sagorevanjem uglja, nafte i naftnih prerađevina, 870 00:51:00,983 --> 00:51:04,237 a to se dešava još od industrijske revolucije 871 00:51:04,376 --> 00:51:07,668 koja počinje polovinom osamnaestog veka. 872 00:51:08,597 --> 00:51:13,329 Naš sistem je ograničen, baš kao i onaj u kosmičkom brodu. 873 00:51:13,469 --> 00:51:17,476 Naravno, mnogo su nam jasnija ograničenja u letelici 874 00:51:17,617 --> 00:51:20,952 nego na planeti, jer je to mnogo složeniji sistem 875 00:51:21,092 --> 00:51:24,373 od onoga koji kontroliše klimu u svemirskom brodu, 876 00:51:24,514 --> 00:51:27,175 ali je ograničen, Zemlja je ograničena, 877 00:51:27,315 --> 00:51:32,103 a održava život milijardama godina. 878 00:51:32,242 --> 00:51:35,315 Nadamo se da će tako i nastaviti, 879 00:51:35,456 --> 00:51:40,925 ali ne smemo da guramo preko granice iza koje nema oporavka. 880 00:51:41,722 --> 00:51:47,094 "Da li je Zemlja ludnica univerzuma?" ~ Albert Ajnštajn 881 00:51:48,092 --> 00:51:52,048 (Narator) Verovatno je da će nas rat uništiti 882 00:51:52,188 --> 00:51:54,870 nezavisno od životne sredine. 883 00:51:55,010 --> 00:51:57,730 (Glas sa zvučnika) Poruka koju šaljemo Americi: 884 00:51:57,871 --> 00:52:01,110 Posle svakog napada sve više je onih koji vas mrze! 885 00:52:01,251 --> 00:52:04,718 Ovi napadi stvaraju armiju pilota samoubica. 886 00:52:11,159 --> 00:52:15,619 (Narator) Brutalna takmičarska ponašanja nisu deo ljudske prirode, 887 00:52:15,759 --> 00:52:20,826 već jednostavno rezultat oskudice, koja od nas pravi suparnike 888 00:52:20,965 --> 00:52:25,672 u borbi da postignemo ono što nam treba da preživimo. 889 00:52:29,422 --> 00:52:33,211 Oskudica je normalna pojava u prirodi, 890 00:52:33,351 --> 00:52:38,010 ali je industrije i vlade namerno stvaraju zbog profita 891 00:52:38,150 --> 00:52:40,408 i nacionalnih interesa. 892 00:52:41,639 --> 00:52:44,711 Sve dok su nacije uronjene u oskudicu, 893 00:52:44,851 --> 00:52:48,923 postojaće sukobi među ljudima. 894 00:52:49,521 --> 00:52:51,737 Kriminal, ubistva, 895 00:52:52,628 --> 00:52:54,885 druge vrste nasilja 896 00:52:55,925 --> 00:52:58,323 i sveopšti rat 897 00:52:58,463 --> 00:53:02,494 koji je vrhunac ljudske gluposti. 898 00:53:03,990 --> 00:53:05,490 Sravnite ih sa zemljom! 899 00:53:05,958 --> 00:53:09,516 Ovo moramo da prevaziđemo ako hoćemo da preživimo. 900 00:53:09,657 --> 00:53:13,172 Bombardujte ih! -To je najbolje sredstvo za regrutovanje Al Kaide 901 00:53:13,311 --> 00:53:16,684 i garancija da će se ciklus nasilja nastaviti. 902 00:53:16,824 --> 00:53:20,300 (Narator) Imamo tehnologiju da obezbedimo dovoljno za sve, 903 00:53:20,440 --> 00:53:23,679 ali moramo prvo da promenimo pristup. 904 00:53:24,221 --> 00:53:27,097 U suprotnom, začarani krug uspona, 905 00:53:27,237 --> 00:53:30,069 padova i ratova će se nastaviti. 906 00:53:32,291 --> 00:53:35,990 Mir u naše vreme? Ne zasmejavajte me. 907 00:53:36,963 --> 00:53:43,355 "Ako ne okončamo ratove, oni će nas uništiti." ~ H. G. Vells, 1936 908 00:53:44,449 --> 00:53:47,195 Niko, a pogotovo Sjedinjene Države, 909 00:53:47,335 --> 00:53:50,555 ne ide u rat da oslobađa i širi demokratiju. 910 00:53:50,704 --> 00:53:53,635 Jedini praktičan motiv da se ratuje 911 00:53:53,775 --> 00:53:56,427 je sticanje resursa. 912 00:53:56,728 --> 00:54:01,211 U slučaju SAD-a, to su obično energetski resursi, 913 00:54:01,710 --> 00:54:04,545 ili pak podržavaju političke saveznike 914 00:54:04,686 --> 00:54:07,584 da zadrže pristup energetskim resursima. 915 00:54:08,681 --> 00:54:12,166 (Narator) Smedli Batler, general major američkih marinaca, 916 00:54:12,306 --> 00:54:15,375 koji je u to vreme imao najviše odlikovanja u mornarici, 917 00:54:15,514 --> 00:54:18,543 dobro je to formulisao: 918 00:54:18,684 --> 00:54:22,734 "Proveo sam 33 godine i četiri meseca u aktivnoj vojnoj službi 919 00:54:22,873 --> 00:54:25,369 i tokom tog perioda najveći deo vremena proveo sam 920 00:54:25,510 --> 00:54:28,481 kao telohranitelj velikih biznismena 921 00:54:28,621 --> 00:54:30,974 sa Volstrita i bankara. 922 00:54:31,465 --> 00:54:33,983 Ukratko, bio sam reketaš, 923 00:54:34,527 --> 00:54:36,735 kapitalistički gangster. 924 00:54:37,166 --> 00:54:40,601 Pomogao sam da se Meksiko oslobodi zbog naftnih interesa Amerike. 925 00:54:41,146 --> 00:54:44,192 Pomogao sam da Haiti i Kuba postanu pristojna mesta 926 00:54:44,333 --> 00:54:47,943 da bi National City banka mogla da skuplja prihode. 927 00:54:48,505 --> 00:54:51,992 Pomogao sam u silovanju centralnoameričkih republika 928 00:54:52,132 --> 00:54:54,608 zbog dobrobiti Volstrita. 929 00:54:55,148 --> 00:54:57,239 Pomogao sam da se Nikaragva očisti 930 00:54:57,378 --> 00:54:59,777 za međunarodnu banku braće Braun. 931 00:54:59,916 --> 00:55:03,964 Doveo sam struju u Dominikansku Republiku zbog američkog interesa u prodaji šećera. 932 00:55:04,105 --> 00:55:07,896 Pomogao sam da se Honduras sredi za američke firme koje uzgajaju voće. 933 00:55:08,036 --> 00:55:12,951 U Kini sam pomogao da Standard oil neometano preuzme tržište. 934 00:55:14,518 --> 00:55:18,137 Mogao sam i Al Kaponeu da dam neki savet. 935 00:55:18,277 --> 00:55:22,287 On je uspeo da reketira samo tri okruga, 936 00:55:22,878 --> 00:55:25,186 a ja sam to radio na tri kontinenta. 937 00:55:26,155 --> 00:55:29,372 Rat je reketiranje, uvek je i bio. 938 00:55:29,512 --> 00:55:33,577 Nekolicina profitira, a većina plaća. Ali, postoji način da se on zaustavi. 939 00:55:33,717 --> 00:55:36,341 Ne može se okončati konferencijama o razoružanju, 940 00:55:36,481 --> 00:55:41,554 može se uništiti samo ako prestane da donosi profit." 941 00:55:45,751 --> 00:55:50,365 Savremeni univerziteti imaju bolju opremu nego ikad. 942 00:55:50,505 --> 00:55:54,347 Najbolje mikroskope i naučnu opremu, pa i bombe postaju sve gore. 943 00:55:54,487 --> 00:55:57,818 Ratovi su sve gori. Ubijanja su sve gora. 944 00:55:57,958 --> 00:56:01,365 Ne treba ubijati ljude i bombardovati gradove. 945 00:56:01,505 --> 00:56:04,242 Nešto ozbiljno nije u redu sa našom kulturom. 946 00:56:04,998 --> 00:56:07,471 Ne možemo da preživimo u ovom sistemu 947 00:56:07,612 --> 00:56:10,188 i vreme je da opet otkrijemo točak i razmislimo 948 00:56:10,327 --> 00:56:13,615 kako ćemo da preživimo, ne samo mi, 949 00:56:13,755 --> 00:56:16,946 nego i planeta, jer nam ponestaje vremena. 950 00:56:17,590 --> 00:56:20,019 (Narator) Kriviti bilo kog pojedinca ili korporaciju 951 00:56:20,159 --> 00:56:24,359 ne rešava osnovne uzroke problema. 952 00:56:24,500 --> 00:56:28,521 Struktura našeg društveno-ekonomskog sistema je takva da svako 953 00:56:28,661 --> 00:56:31,260 zadovoljava sopstvene potrebe, 954 00:56:31,400 --> 00:56:34,896 čime se stvara grabljivo, takmičarsko okruženje. 955 00:56:35,971 --> 00:56:38,949 Pokušaji da se reše monumentalni problemi 956 00:56:39,090 --> 00:56:43,380 u savremenom društvu služe samo kao privremena zakrpa, 957 00:56:43,519 --> 00:56:48,389 koja održava odavno prevaziđen sistem. 958 00:56:53,873 --> 00:56:57,945 (Narator) U sledećoj epizodi istražićemo i druge mogućnosti 959 00:56:58,085 --> 00:57:01,666 u oblasti automatizacije, nauke 960 00:57:01,806 --> 00:57:04,085 i održive energije. 961 00:57:05,518 --> 00:57:09,804 Venus projekat će predstaviti inovativan društveni dizajn, 962 00:57:10,635 --> 00:57:14,110 čije su osnovne brige dobrobit ljudi 963 00:57:14,251 --> 00:57:18,011 i omogućavanje visokog životnog standarda svima, 964 00:57:18,150 --> 00:57:21,865 dok istovremeno štitimo ekosistem planete. 965 00:57:23,001 --> 00:57:26,367 Objasnićemo i ilustrovati mnoge predloge. 966 00:57:26,507 --> 00:57:29,569 Celovite gradske sisteme. 967 00:57:31,507 --> 00:57:34,044 Kanale kojima se višak vode iz mora 968 00:57:34,184 --> 00:57:36,315 doprema u pustinje. 969 00:57:37,889 --> 00:57:41,934 Gradove na moru koji brinu o okeanima 970 00:57:43,065 --> 00:57:46,691 i druge uzbudljive scenarije za globalni redizajn. 971 00:57:52,291 --> 00:57:55,891 NASTAVIĆE SE 972 00:57:57,000 --> 00:58:10,000 Prevod: Linguistic Team International http://forum.linguisticteam.org