(Jacque Fresco) Vite më parë, unë i pyesja njerëzit
"A mendoni se do të shkojmë ndonjëherë në Hënë?"
Ata thonin "As për njëmijë vjet."
I thoja "I keni studiuar raketat apo udhëtimet në hapësirë?" - "Jo."
"Atëherë si arrini në këtë konkluzion?" - "Thjesht sens praktik."
Po të kishim sens praktik, nuk do të kishte luftë, varfëri, uri
apo shkatërrim të mjedisit.
Nëse mund të çojmë një njeri në Hënë
me siguri mund t'i zgjidhim këto probleme.
[Jeff Hoffman, astronaut i NASA-s në pension] Si shumë fëmijë, kur unë isha 6 vjeç
ëndërroja të fluturoja në hapësirë. Jam aq i moshuar saqë,
atëherë, të vetmit astronautë ishin Flash Gordon dhe Buck Rogers.
Vazhdova dhe u bëra një astronom profesionist.
Isha mjaft me fat që u zgjodha në grupin e parë të astronautëve të anijes.
U stërvitëm për një kohë të gjatë.
Sigurisht, që kalon nëpër lloje të ndryshme simuluesish.
Por kur je në të vërtetë i ulur atje sipër në raketë,
e kupton që: "Ej, ky nuk është simuluesi!"
I gjithë mjeti dridhet pak në sheshin e nisjes.
Më pas, dëgjon një gjëmim që vjen nga poshtë teje.
E gjithë anija anohet paksa përpara.
Më pas, duke u kthyer në pozicionin vertikal,
krejt papritur "Bam!" shtytësit ndizen.
Ka një dridhje dhe një zhurmë të pabesueshme.
Për dy minutat e ardhshme, ka kaq shumë fuqi
dhe ti je i ulur mbi të.
Unë thjesht po mbahesha, duke menduar
Uau! Shpresoj që e gjithë kjo gjë të mbahet fort.
Sigurisht që ajo e përballoi.
Në atë kohë po shikonim jashtë dritares.
Qielli blu ishte kthyer në errësirën e hapësirës.
Mund të shihja sesi nga larg bregdeti i Afrikës po merrte formën e një pamjeje.
Gjithmonë më kujtohet ajo ndjenjë në fluturimin e parë kur kuptova:
Uau, ndodhem në hapësirë!
Nga orbita sheh lindjen dhe perëndimin e Diellit
16 herë çdo 24 orë.
Të fluturosh mbi Tokë, sidomos natën
të jep ndjesinë e vërtetë të qytetërimit njerëzor.
Gjatë ditës, po të vështrosh poshtë sheh ngjyrat e Tokës.
Sheh format e kontinenteve.
Ka shumë gjëra të bukura për të parë gjatë ditës.
Mund të shihet gjithashtu dhe pamja e ndikimit
që njerëzit kanë pasur në planetit tonë dhe kjo mund të jetë mjaft e frikshme.
Përgjatë kursit prej 11 vitesh fluturimi
kam parë se si xhungla e Amazonës po shpyllëzohej vazhdimisht.
[Rondônia, Brazil 2010] [24 vjet shpyllëzim]
Gjatë natës, shihje të digjeshin vazhdimisht zonat bujqësore
në të gjithë botën.
Mund të shihje grumbuj lëndësh të ndryshme në porte.
Mund të shihje në Afrikë, se si rreshti i pemëve zhdukej çdo vit.
Ne jemi në dijeni për ngrohjen globale dhe atë çfarë po i bëjmë atmosferës.
Diçka tjetër që dallon nga hapësira
është se sa e hollë është atmosfera jonë.
Në thelb, ideja se po e shohim këtë dëm mjedisor
në Tokë, të krijuar nga dora e njeriut,
por ne e shohim atë nga një pikëpamje kozmike,
pra, nuk është diçka të cilën mund ta injorojmë.
Planeti po reagon ndaj pranisë së njerëzimit.
[Carl Sagan, "Pale Blue Dot", 1994] Toka është një skenë shumë e vogël
në arenën e pafund kozmike.
Mendoni për lumenjtë e gjakut
të derdhur nga gjithë ata gjeneralë dhe perandorë
që në lavdi dhe triumf
mund të bëheshin padronë të çastit
të një fraksioni të një pike. [Toka nga 6 miliardë kilometra]
Mendoni për mizoritë e pafundme të shkaktuara
nga banorët e një cepi të kësaj pike mikroskopike të botës
mbi banorët e ndonjë cepi tjetër që mezi dallohen.
Sa të etur janë ata për të vrarë njëri-tjetrin,
sa e zjarrtë urrejtja e tyre.
Pozat tona,
vetëbesimi jonë imagjinar,
iluzioni se ne kemi një pozicion të privilegjuar në univers
sfidohen nga kjo pikë e zbehtë drite.
Planeti ynë është një grimcë e vetmuar
në errësirën e madhe të pafund kozmike.
Në gjithë këtë pafundësi, nuk ka asnjë të dhënë
që ndihma do të vijë nga tjetërkund
të na shpëtojë
nga vetja jonë.
Projekti Venus paraqet
Zgjedhja është e Jona
Film dokumentar nga Roxanne Meadows, Joel Holt Muzika origjinale nga Kat Epple
PJESA I
(Folësi) Për herë të parë ne kemi aftësinë, teknologjinë
dhe njohurinë për të arritur një shoqëri globale bollëku për të gjithë.
Nuk mund të vazhdojmë në këtë mënyrë
sepse pasojat me siguri do të jenë shkatërrimtare.
OKB-ja në një raport të 2012-ës tregon se rritja e popullsisë globale
deri në vitin 2040 pritet të shkojë nga 7 miliardë në pothuaj 9 miliardë.
Kërkesat për burime do të rriten në mënyrë eksponenciale.
Deri në vitin 2030, kërkesat për ushqime janë parashikuar të rriten me 50%,
për energji me 45%
dhe për ujë me 30%.
Ne sot, po i shterojmë burimet natyrore
50% më shpejt se sa planeti mund t'i ripërtërijë.
Me këtë normë, vlerësohet nevoja e 3 planetëve Tokë më shumë (që nga 2030-a)
për të vazhduar me shfrytëzimin e burimeve njësoj si sot.
Çfarë është zhdukja e gjashtë?
A po ndodh kjo tani? Cili është shkaku i saj?
Ajo që ne si qenie njerëzore po i bëjmë planetit
po ndryshon kushtet themelore të jetës
në mënyrë dramatike dhe shumë shpejt.
(Folësi) Megjithatë, që nga shkatërrimi mjedisor deri tek lufta,
sistemi ynë i vjetruar përjetëson papërgjegjshmërinë,
duke na kërcënuar në shumë sfera.
A është kjo më e mira që mund të bëjmë për ta rimarrë veten më pas?
A janë politikanët në gjendje ose të paktën të aftë të drejtojnë botën që na rrethon?
(Gordon Brown) Më lejoni të shpjegoj.
Qetësi! Kryeministri.
(Folësi) A jemi ne thjesht të paaftë të parashikojmë
dhe të planifikojmë të ardhmen tonë?
A kemi prej natyrës mangësi të cilat nuk mund t'i ndryshojmë?
(Gazetari) Pse të mos përdorim skuadrat e pushkatimit? - Mbani shënjestër!
(Folësi) Shpesh dëgjojmë se natyra njerëzore është e pandryshueshme...
Është natyra e njeriut!
...dhe se cilësitë tona më të këqija janë të lindura.
- Si do të ndalojnë së qeni kriminelë? - Oh, absurditet!
Ata kanë lindur të tillë dhe është e kotë të përpiqemi t'i ndryshojmë.
Përcaktuesit e Sjelljes
[Henry Schlinger Jr. Dr. i Filozofisë] Mendoj se është e vështirë të flasësh për një natyrë njerëzore të veçantë
ashtu si flasim për modelet e mekanizmave të caktuar apo karakteristike tek qeniet jo njerëzore.
Por qartësisht tek njerëzit, të mësuarit luan rolin kryesor.
Në fakt, i referohem njerëzve si "kafsha që mëson",
sepse njerëzit mesojnë më shumë se çdo kafshë tjetër.
(Folësi) E megjithatë, duke pasur parasysh historinë tonë të agresionit,
tendencat luftarake,
xhelozitë dhe urrejtjet...
(Ushtari Amerikan) Vazhdo të shtiesh
(Folësi)...kemi ende shumë për të mësuar.
Dalja nga kjo gjendje mund të mendohet si e pamundur
duke parë situatën në të cilën jemi zhytur.
Kultura nuk di të bëjë më mirë.
Njerëzit nuk i njohin faktorët e përfshirë në formimin e sjelljes së njeriut.
Si pasojë, ata krijojnë konceptet e tyre
dhe i shfaqin vlerat e tyre në sjelljen njerëzore
dhe thonë se kjo është natyra e njeriut.
Këtu ata gabohen.
Tani kemi një shpërthim të teknologjisë në kulturën tonë.
Mendoj se shumë njerëz besojnë se teknologjia do të na shpëtojë.
Me siguri teknologjia na e ka lehtësuar jetën në shumë anë.
- Gjej vend parkimi. - Vend parkimit u gjet.
Ndonjëherë është mirë, ndonjëherë jo.
(Gazetari) Avionë të armatosur me predha Hellfire...
Sa do të donit të paguheshit për të spiunuar fqinjët tuaj?
Ekziston një teknologji që nuk e kemi por që na duhet shumë
nëse duam vërtetë të ndryshojmë dhe është teknologjia e sjelljes.
Shkenca e sjelljes duhet të zbatohet njësoj si shkenca e fizikës,
e kimisë dhe e biologjisë.
Ky është faktori që mungon në kulturën tonë.
Është më i vështiri për t'u pranuar sepse
bie ndesh me mënyrën se si shumica e njerëzve mendojnë për veten.
(Folësi) Të shqyrtosh sjelljen njerëzore njësoj
si çdo fenomen tjetër fizik,
do të na lejojë të kuptojmë faktorët përgjegjës që formojnë
qëndrimet tona dhe sjelljen tonë.
Studiuesit e shkencave të natyrës pretendojnë se çështjet
e subjekteve të tyre janë të ligjshme dhe të rregullta. Ndryshe nuk do ishte shkencë.
Shkencëtarët e sjelljes pretendojnë se sjellja njerëzore dhe
sjellja e organizmave të tjerë është po ashtu e ligjshme dhe e rregullt.
Duke mos e pretenduar këtë do të thotë të pranosh që
sjellja njerëzore është disi e ndarë nga pjesa tjetër e natyrës.
Ne nuk e bëjmë atë supozim; Ne pretendojmë
se sjellja njerëzore është pjesë e natyrës.
(Folësi) Sjellja njerëzore është po aq e ligjshme sa çdo gjë tjetër.
Luledielli nuk kthehet nga dielli.
Është dielli që e bën të kthehet
duke i tërhequr membranat.
Një varkë me vela nuk mund të lundrojë nëse nuk ka erë që ta lëvizë.
Bimët nuk mund të rriten. Ato shtyhen
nga rrezet e diellit, dheu, temperatura, shumë gjëra të tjera.
Çdo gjë shtyhet nga diçka tjetër.
Të gjithë njerëzit shtyhen në veprim nga gjëra të tjera.
Ju kujtohet kur nëna thoshte "gotë, tavolinë, dritë
baba, mama" pa pushim derisa të bënit të njëjtën gjë.
Edhe urrejtja racore është diçka e mësuar.
(Lajmëtari) ...si idealet e intolerancës dhe superioritetit racor
janë mësuar brez pas brezi.
Ti mund të jesh rritur me frymën e urrejtjes ndaj Afro-Amerikanëve.
Mund të jesh rritur që të urresh Hebrenjtë, Suedezët, të gjithë llojet e njerëzve.
Unë i urrej Filipinezët.
Unë i urrej Meksikanët.
Unë i urrej të gjithë!
Mund të rrisim një fëmijë Hebre në një kulturë Naziste.
Ai do bëhej një Nazist i mirë.
Shkaku Kryesor?
(Folësi) Proceset mekanike bazohen mbi shumë sisteme bashkëvepruese.
- Çfarë ke aty, bir? - Një aeroplan.
Çfarë e bën të fluturojë? Helika?
- Helika nuk mund të rrotullohet nëse nuk ke motorin, apo jo?
- Pra, e bën motori të rrotullohet? - Por motori ka nevojë për karburant.
- E marr me mend se e bën të fluturojë karburanti.
- Pothuajse, por nëse nuk ke kandelet elektrike
dhe oksigjenin, karburanti nuk digjet.
- Pra mjaftojnë kandelet dhe oksigjeni?
- Mund ta mendosh kështu, por në fakt edhe me të gjitha këto në funksion,
nëse nuk ke krahët dhe sipërfaqet e kontrollit për t'i dhënë lartësinë e ngritjes
ai nuk do të ngrihej kurrë nga toka.
- Pra janë krahët dhe sipërfaqet e kontrollit që e bëjnë të fluturojë?
- Në fakt, janë të gjitha këto më sipër, bir. Është një makineri e komplikuar.
Vënia në veprim e të gjitha këtyre gjërave e bëjnë aeroplanin të fluturojë.
Është si shumë teknologji të tjera madje dhe sjellja njerëzore.
- Pra, të gjitha këto gjëra e bëjnë të fluturojë. - Pikërisht, djalosh!
(Folësi) Njësoj si sistemet mekanike, sjellja jonë
nuk përcaktohet nga një faktor i vetëm.
Zoti i bën njerëzit të mirë e të këqij dhe ka një arsye për këtë.
(Folësi) Sjellja jonë gjenerohet nga shumë ndryshore bashkëvepruese
të cilat i hasim.
Mjedisi nuk mund të jetë kurrë njësoj për dy individë çfarëdo.
Kjo në fakt bie ndesh me pretendimet e njerëzve kur thonë:
"Unë kam tre fëmijë. Ata u rritën të gjithë
në të njëjtin mjedis, por dolën kaq ndryshe nga njëri-tjetri."
Nga ky përcaktim, mjedisi i njëjtë
i referohet shtëpisë ku ata jetuan ose prindërve që kishin.
Nuk ekziston asgjë e tillë si "mjedis i njëjtë."
Po të kishe dy fëmijë, njëri 4 vjeç me të cilin po luan
dhe një 7 vjeç që po rri veçmas me turinjtë varur.
Do i thuash: "Si është puna?" dhe fëmija bën kështu.
Ti po krijon xhelozi dhe zili. Këtu lindin këto ndjenja.
(Dr. Schlinger) Por nga pikëpamja shkencore, mjedisi në të vërtetë konsiston
në ndërveprimet e akumuluara nga çasti në çast midis sjelljes tuaj
dhe atyre ngjarjeve që ndodhin si brenda dhe jashtë jush.
Pra, mjedisi është një rrjedhë e vazhdueshme ngjarjesh.
I merr në prehër dy fëmijët e tu
dhe u thua "Jua dua shumë."
Ti nuk luan me ndonjë nga fëmijët në mënyrë të veçantë dhe i do të dy njësoj.
Nëse i thua "Mund të shkosh ta shohësh filmin
por nuk mundesh sepse s'ke bërë detyrat e shtëpisë",
kur ajo bie nga shkallët, ti zbardh dhëmbët.
Jo se je i keq, por ndjen se je keqtrajtuar.
(Folësi) Madje koncepteve tona të estetikës dhe bukurisë
shpesh u vishet një cilësi esenciale,
por hulumtimet e hollësishme tregojnë se këto perceptime
ndryshojnë shumë nga njëri vend në tjetrin dhe në varësi të periudhës historike.
Mendoj se nocionet e estetikës dhe bukurisë janë nga shumica të mësuara.
Gjithçka duhet të bësh janë shqyrtimet ndër-kulturore
të asaj që njerëzit e gjykojnë të jetë tërheqëse dhe e bukur.
Do të zbuloni se ka shumë dallime nga kultura në kulturë.
Ndonjëherë ka dallime rrënjësore brenda së njëjtës kulturë.
Ka njerëz që mbajnë unaza bronzi rreth qafës së tyre
për ta zgjatur atë.
Nëse i heq këto unaza, koka bie
dhe këtë ata e shohin si bukuri.
Në disa nga ishujt që vizitova,
nëse një vajzë i kishte mollaqet e ngritura, ishte diçka shumë e bukur,
vajzat e tjera ishin hiçgjë.
(Lajmëtari) Madje një vajzë mund të përfundojë e kyçur në kafaz
deri kur të arrijë peshën prej 120 kg që e bën atë gati
por jo aq sa duhet, që të martohet në vendin e saj.
E di që ka sugjerime në lidhje me zanafillën
e asaj që mendojmë se është e bukur,
por mendoj se shpjegimi i vetëm që mund të kemi për
atë që përcakton bukurinë nga pikëpamja e një individi të veçantë duhet të vijë
nga kultura dhe mjedisi ku është rritur.
Sikur çdo njeri të kishte një hundë 30 cm të gjatë, do të bëje një ndërhyrje kirurgjikale.
"Bukuria" nuk ekziston.
Është e gjitha projeksion.
Nëse martohesh me vajzën më të bukur në botë
dhe ajo rezulton të jetë një bezdisje e madhe,
fytyra e saj bëhet e shëmtuar për ty.
(Folësi) Disa hulumtues tregojnë se janë gjenet
dhe jo arsimimi që përcakton nëse dikush do të bëhet një kriminel
madje dhe një vrasës.
Nëse i pyet njerëzit të të thonë se çfarë i nxit ata të bëhen
doktorë, juristë apo çfarëdo profesioni,
shumë njerëz do të binin dakord se ka të bëjë me arsimimin që merr:
si ndikimi i prindërve, i mësuesve dhe nga të tjerët.
Jo gjenet. Gjenet nuk përcaktojnë nëse do të bëhesh një avokat apo një doktor.
(Folësi) Gjenet nuk na japin një sistem vlerash
apo një nivel inteligjence me të cilin veprojmë.
Gjenet nuk formojnë sjelljen tonë. Vetë gjenet
u formuan gjatë historisë së evolucionit tonë.
Por sjellja jonë është formuar në mënyrë të pamohueshme
nga mjedisi tek i cili jemi ekspozuar.
(Folësi) Sjellja nuk verifikohet në një izolim total.
Është gjithmonë e varur nga të dhënat kuptimplota të mjedisit.
Do të doja të dija nëse burrat kanë një qëndrim të natyrshëm ndaj grave
apo e mësojnë atë?
Kështu shkova në një ishull disa vite më parë.
Gjëja interesante rreth banorëve të ishullit ishte se ata nuk vishnin rroba.
Nuk pashë kurrë një mashkull t'i ngulte sytë trupit të një femre.
Fëmijët notonin lakuriq kur ishin të vegjël.
Djem dhe vajza bashkë.
Nuk kishte nga ata që shohin fshehurazi në ishull.
Nuk kishte imazhe femrash të zhveshura në muret e kasolleve të tyre
sepse të ishe zhveshur ishte diçka normale.
Ata i thonin vajzave: "Unë pëlqej ty."
Ata i përkëdhelnin nga koka tek këmbët.
Ata nuk tërhiqeshin nga gjinjtë.
Burrat në këtë shtet çmenden për gjinjtë e femrave
dhe janë mësuar t'i ngacmojnë "Hej, shikoje pak këtë zogun!"
Loja e Fajit
- Dhe i kujt është faji? - Nuk është faji i Demokratëve.
- Nuk është faji yt.
- Është faji i medias dhe i Republikanëve.
Gjithashtu fajin e kanë kompanitë e sigurimit.
- Është i gjithë faji i Obama-s!
Koncepti klasik, që është ai që i jep
individëve përgjegjësi personale dhe autonomi
është diçka që i jep individit vlerësim për sjelljen e tij apo të saj
dhe nga ana tjetër e fajëson individin për sjelljen e tij apo të saj.
Të fajësosh njerëzit për sjelljen e tyre
është një nga gjërat më të dëmshme
të së ashtuquajturës kulturë e përparuar.
Sjellja e tyre formohet nga kultura në të cilën janë rritur.
Që ndërtohet ose bazohet mbi supozimin
se jemi të lirë dhe zgjedhim lirisht sjelljen tonë.
Por perspektiva shkencore në fakt ka një pikëpamje të kundërt.
Perspektiva shkencore është përcaktuese, e cila sugjeron
se sjellja jonë është ligjore dhe e rregullt, sjellja jonë është e shkaktuar.
Nuk ekziston asnjë vrasës serial që nuk ka një formim kulturor
që e ka bërë atë të tillë.
Çdo bandit i New York-ut
është bërë i tillë, nga shoqërimi me njerëz të një lloji të caktuar.
(Folësi) Sistemet tona sociale dhe ligjore fajësojnë dhe dënojnë individin.
Ende, këto përpjekje për të ndryshuar sjelljen me mjete ndëshkuese,
injorojnë formimin kulturor dhe mjedisin rrethues të personit
të cilat i japin formë nisjes së kësaj sjelljeje.
(Folësi i TV-së) Nga brezi i vjetër i bandave të burgut
tek bandat qetësi-prishëse të rrugëve:
është një përzierje e rrezikshme për punonjësit dhe të burgosurit e tjerë.
(Folësi) Kërkimet tregojnë se të mësosh
gjithashtu ndryshon strukturën fizike dhe kimike të trurit.
Me sa duket, ka shumë faktorë kontribues,
por gjenet luajnë një rol të vogël në krahasim me efektet
që mjedisi në tërësinë e tij ka mbi mënyrën sesi ne mësojmë.
Asnjë foshnje Kineze nuk ka lindur duke folur gjuhën Kineze.
A e dinit këtë? Ata duhet të shkonin në shkollë ta mësonin gjuhën.
Asnjë foshnjë Franceze nuk ka lindur duke folur Frëngjisht.
Pak rëndësi ka prej sa vitesh prindërit flisnin Frëngjisht
ata duhet ta mësojnë atë.
Lëvorja jonë cerebrale në të vërtetë mbështetet në plasticitet.
Sjellja jonë është elastike dhe me veti përshtatëse.
Jemi krijesa më e adaptueshme në planet.
Nëse i hedh një sy historisë së njerëzimit në planet
mund të shohësh se kemi mësuar t'i përshtatemi
çdo lloj mjedisi në planet.
Ndryshimi i vetëm midis një predikuesi dhe një hajduti
është mjedisi ku janë rritur.
(Folësi) Ne nuk arrijmë në konkluzionet tona
pa ndikime të jashtme.
Ne nuk ndryshojmë mënyrën e të menduarit.
Mendja jonë ndryshon nga ngjarjet.
- Keni dëgjuar për vëllezërit Wright?
- Jo.
- Ata thonë se duan të ndërtojnë një makinë fluturuese.
- Nuk do të ketë kurrë makinë fluturuese.
Nëse Zoti donte që ata të fluturonin, do t'u jepte krahë.
(Ilaritet në sallë)
(Folësi) Mendjet tona ndryshojnë nga ngjarjet.
- Unë ndryshova mendje!
- Po, dhe unë.
Po të kishe lindur me një tru më të efektshëm,
më të shpejtë se një mendje mesatare,
do bëheshe një fashist më shpejt
po të rriteshe në një mjedis fashist.
Një tru i mirë nuk mund të vendosë ç'ka është domethënëse.
Truri nuk ka mekanizma të diskriminimit;
këtë e përcakton vetëm dëshmia eksperimentale.
Nëse rrethanat që përcaktojnë vlerat tona mbeten të pandryshueshme
pavarësisht nga nxitja e poetëve, priftërinjve dhe politikanëve
e njëjta sjellje dhe të njëjtat vlera do të përsëriten pa pushim.
Nëse u thoni njerëzve që nuk mund të peshkojnë në një zonë të caktuar,
nëse këtyre njerëzve nuk u sigurohet ushqimi
dhe mjetet e jetesës, ata do t'i shkelin këto ligje.
Të gjitha ligjet duhet të përputhen me natyrën e botës fizike.
Por nuk është ligji që parandalon krimin,
duhen krijuar kushtet.
(Gazetari) Ditët e sotme, gjuetarët e paligjshëm të rinocerontëve vijnë me helikopter
të armatosur me qetësues shumë të fuqishëm dhe me sharrë elektrike.
Briri i rinocerontit vlen sot më shumë se floriri.
Nëse njerëzit janë të papunë
do të bëjnë gjithçka që duhet për të ushqyer familjet e tyre.
Nëse bëhet një ligj ku thuhet se ushqimi nuk duhet vjedhur,
ata do të vjedhin nëse duhet për nevojat e familjes së tyre.
Çdo ligj i krijuar nga njeriu që nuk i përshtatet
rrethanave të realitetit do të shkelet.
(Folësi) Idealet e mëdha dhe aspiratat për të cilat njerëzit shpresojnë
nuk mund të realizohen kur ka privim dhe luftë.
[Andrew Bacevich - Universiteti i Bostonit] Nëse dëshironi të bombardoni dikë
ka pak për të diskutuar se sa mund të kushtojë.
Por kur diskutohet nëse do të ndihmojmë apo jo
njerëzit në nevojë,
atëherë papritur bëhemi të kujdesshëm në harxhime.
(Folësi) Asnjë kulturë nuk e vlerëson sjelljen njerëzore kështu.
Po ta bënte, do të pyeste se çfarë e krijon lakminë,
fanatizmin, pabarazinë dhe luftën.
Të rrisin me ato vlera që i ka vendosur ata në pushtet.
(Folësi) Fatkeqësisht, të gjitha shoqëritë e sotme
kanë indoktrinuar njerëzit drejt vlerave që përjetëson pushtetarët.
Pjesa II
Po të xhirohej një film mbi kulturën e sotme
dhe të shfaqej në të ardhmen, do të cilësohej një film horror.
(Folësi) Pra, le të shqyrtojmë faktorët kyç
që qeverisin jetët e njerëzve dhe kombeve:
Paratë
dhe vlerat, sjelljet dhe pasojat
që ata prodhojnë.
- Çfarë thotë ky titulli? - Tregu i aksioneve është manipuluar!
- Nuk njeh besueshmërinë tënde kreditore? - Jo nuk e njoh.
- Kjo është shumë e rëndësishme... A nuk dëshiron të blesh një shtëpi?
(Orator motivues) Kush jeni ju? Mos jeni profesionistët e motivuar
që nuk ndalen para asgjëje për të marrë atë që dëshirojnë?
(Lajmëtari në TV) ...dhe të gjithë janë shpallur fajtorë për më shumë se dhjetë akuza mashtrimi.
Motivim i lidhur me fitimin. Konkurrencë.
Kjo është baza e sistemit kapitalist.
Çfarë ka në kuletën tënde? Çfarë automjeti drejton? Çfarë dëshiron të blesh?
(Gazetari) Industria ushtarake po feston fitime rekord, nga më të lartat.
...me anë të kompleksit ushtarako-industrial.
Një rritje katastrofale e pushtetit në duart e gabuara.
Ndoshta qëllimi i kompleksit ushtarako-industrial
është që të ketë më shumë luftëra.
...flasim për drone-et dhe nëse ata ndihmojnë ose pengojnë...
...asnjë civil nuk do të vritet apo plagoset.
[Shpërthim]
(Zëri TV-së) Pjesa më e madhe e të vrarëve
nuk kanë qenë shënjestra të rëndësishme...
(Zë) ...Dhe fuqia e parasë është e gjithë-pranishme...
Një Sistem i Vjetruar
duhet gjykuar ashpër.
"Ishte e vështirë për format e hershme të jetës
të zvarriteshin jashtë llucës primitive
pa marrë pak nga ato me vete." ~ Jacque Fresco
(Folësi) Si një mbetje e Antikitetit
paraja tani shërben më shumë si një mekanizëm korrupsioni,
privimi dhe kontrolli në duart e një pakice.
[Abby Martin, Gazetare & Drejtuese] Ka korruptuar gjithçka.
Të gjitha institucionet që njohim janë të korruptuar nga paraja.
Ajo që më magjeps është se
mund të bëhemi skllevër nga diçka që e kemi krijuar vetë,
jo fizikisht, por të skllavëruar mendërisht
nga një koncept të shpikur nga njerëzimi.
Është arkaike, sepse mendoj se jemi zhvilluar përtej asaj që mund të na ofrojë paraja.
"Është një gjë e mirë që njerëzit
nuk e kuptojnë sistemin tonë bankar dhe monetar, sepse po të ndodhte,
besoj se do të kishte një revolucion pa ardhur mëngjesi tjetër."
-Henry Ford, President i Ford-it nga 1945 në 1979-ën
(Folësi) Në luftën e dëshpëruar të mbijetesës, të shumtë janë ata që kanë disa punë.
Mund të vjedhin, të gënjejnë ose të përvetësojnë.
Niveli i stresit tek individi mesatar është shumë i lartë.
Shqetësimet për qiranë, humbjen e punës, nuk mund të paguajnë kredinë e shtëpisë.
Në shkallë më të madhe, motivimi i lidhur me fitimin
krijon një cikël të pamëshirshëm shkatërrimi.
Sëmundja, ndotja dhe lufta pranohen si normalitet.
Është një lloj ekonomie e kohës së luftës
që fillon të bëhet vetë-ushqyese.
Ka njerëz të fuqishëm brenda një hapësire pushteti
që shohin si interesin e tyre përjetësimin e konfliktit.
(Folësi) Por përfitojnë vetëm ata pak në krye që jetojnë si parazitë
nga manipulimi dhe kontrolli i parasë.
[Dylan Ratigan, Autor & Drejtues] Pikërisht tani sistemi bankar po skllavëron në mënyrë efektive individë
po skllavëron studentë, po skllavëron institucione
dhe po thith burime nga ta.
[Karen Hudes, Ekonomiste & Avokate] E kanë krijuar në atë mënyrë që të ketë banka qendrore private
që mund të imponojnë interes ndaj gjithkujt në monedhë
duke i lejuar vetes të bëhen të pasur pa bërë asgjë.
Kush po e bën gjithë këtë? Është një grup bankierësh,
Sistemi i Rezervës Federale, që është një sistem privat.
Fed-i është një bankë private e zotëruar nga aksionerë privatë.
Mos u mashtroni nga emri "federal".
[Erin Ade, Korrespondente & Drejtuese] Ata thjesht shërbejnë nevojat bankare të qeverisë
kryesisht merren me këtë.
Në vitin 1913, që është kur Woodrow Wilson
lejoi miratimin e ligjit për Sistemin e Rezervës Federale
shumica e njerëzve të Kongresit kishin shkuar në shtëpi.
(Folësi) Ky ligj e vendosi sistemin qendror bankar
të Shteteve të Bashkuara në duart e Bordit të Rezervës Federale
duke e bërë të vetmin grup që mund të shtypi kartëmonedha të Rezervës Federale
ose më qartë të dollarëve Amerikan.
Presidenti Wilson u pendua për këtë.
Ai tha se sapo e kishte shitur vendin e tij.
"Një komb i madh industrial kontrollohet nga sistemi i tij i kreditit.
Sistemi ynë i kreditit është i përqendruar.
Zhvillimi i kombit, po ashtu dhe të gjitha aktivitetet tona
janë në duart e pak njerëzve.
Jemi bërë një nga administratat më të këqija
një nga qeveritë plotësisht të kontrolluara dhe dominuara
në botën e civilizuar, një qeveri në mëshirën dhe shërbimin
e një grupi të vogël njerëzish dominues."
~ Presidenti Woodrow Wilson, 1916
Është një sistem juridik ai në të cilin veprojmë.
Është dikush që shtyp disa numra në një kompjuter diku,
kjo është mënyra se si i krijojmë paratë sot.
Nuk ekziston asgjë që e mbështet, nuk ka asgjë pas saj.
Paraja është e mbështetur nga besimi i plotë
që ka në qeverinë Amerikane. Është një Kambial.
(Folësi) Kur qeveria shpenzon më shumë se ç'mbledh nga taksat
dhe i duhen para', nuk shtyp paratë e veta,
por merr hua nga Rezerva Federale në shkëmbim të obligacioneve
të cilat, Federalët i japin me interes.
Kur njerëzit e një kompanie duan para', gjithashtu shkojnë në bankë.
Sistemi është i manipuluar. Nëse një bankë blen një obligacion 100$,
më pas banka e jep hua me 10-fishin e vlerës, pra 1000$.
Ata krijuan fonde ekstra nga hiçi:
që nuk mbështeten as në para', as në ar, në asgjë.
Banka gjithashtu i merr kreditë e dhëna me interes për të gjitha paratë e huazuara.
Paraja krijohet në këtë mënyrë nga një firmë e thjeshtë
e një huamarrësi me premtimin se do t'i kthejë përsëri.
Për t'i bërë gjërat edhe më keq, shumë shpesh, njerëzit e paguajnë shumën
shumë herë më tepër për shkak të interesit.
Me anë të këtij procesi individët,
kompanitë dhe qeveritë marrin para'.
Kjo përcaktohet saktë si "rezerva e huadhënieve të pjesshme"
dhe përdoret globalisht nga shumica e sistemeve bankare
duke mbajtur njerëz dhe kombe të tëra në borxh të përjetshëm.
Nëse vazhdon të shtypësh dollarë pa mbështetjen e një vlere, arrin një pikë që
njerëzit humbasin besimin tek monedha dhe kjo është ajo që ka ndodhur.
Sot sistemi bankar, është në tregtinë e fabrikimit të rrezikut
duke krijuar borxh për individët dhe njerëzit.
Ekziston rreziku se këta njerëz nuk do ta paguajnë atë borxh,
por detyrimet për rrezikun u janë caktuar vazhdimisht
taksapaguesëve dhe monedhës Amerikane.
Ne tani ndodhemi në një situatë,
ku të gjitha monedhat e botës do të falimentojnë.
Askush nuk e di se sa kohë do të duhet, por Sistemi i Rezervës Federale
po shtyp dollarë sikur nuk ka të nesërme.
Kemi praktikisht, një sipërmarrje kriminale
të bazuar në manipulimin e vëmendjes së njerëzve, burimeve
dhe kohës, në mënyrë që të përftojnë vlerë prej tyre.
Në këtë mënyrë, ata po vjedhin para' prej nesh.
Po na vjedhin rezultatet e mundimeve tona dhe punës sonë.
Ajo është diçka që është zhvilluar si një kancer në shoqërinë tonë.
Këta bankierë janë të gjithë pjesë e një sistemi
të quajtur Banka për Marrëveshjet Ndërkombëtare (BMN).
Shumë njerëz në fushën e biznesit dhe financave nuk e kuptojnë
këtë bankë dhe rolin e saj, BMN-n.
Ata zotërojnë 40% të vlerës
së 43,000 kompanive që tregtohen në tregun e kapitaleve.
Banka drejton veten. Ka një bord drejtorësh që përbëhet nga
15 guvernatorë bankash qendrore nga e gjithë bota.
...dhe ata përfitojnë 60% të fitimeve vjetore.
Ata kanë blerë tërë mediat tona dhe kjo media, po u hedh hi syve qytetarëve.
Media është shndërruar në shitëse të interesave të
padronëve të parave që kanë nën kontroll institucionet politike.
Ka rreth 118 borde drejtorësh që drejtojnë
këto pesë korporata gjigante të masmedias.
Ata të gjithë u shërbejnë interesave të ndryshme, që nga Monsanto
tek armët, tek ushqimi.
Kur ke gjithë këto interesa që derdhin fitime,
bëhet shumë e vështirë të ndash
se çfarë interesash duhet të paraqesësh në mediat kryesore.
(Folësi në TV) E drejtë, e ekuilibruar.
Nëse dëshiron të kuptosh pushtetin, duhet të kuptosh
kush emëron kandidatët,
jo të kuptosh se kush voton për kandidatët.
Sistemi ynë nuk është një demokraci.
Përqindja e popullatës që merr pjesë në procesin e emërimit
është në letër më pak se 5% e popullatës
dhe realisht më pak se 1% e popullatës.
(Dylan Ratigan) Po të kisha nën kontroll procesin e emërimit
të gjithçkaje që çdo njeri ha
dhe të emëroja gjithmonë cheeseburger ose pulë të skuqur,
dhe të të thoja që kjo është demokraci dhe mund të hash çdo gjë që dëshiron
mjafton të jetë cheeseburger ose pulë e skuqur.
Do të ishte kjo një Demokraci? Mund të ta shes si demokraci
sepse nuk vendos unë nëse ti ha cheeseburger apo pulë të skuqur.
Thirreni në votë në zgjedhje të mëdha dhe të mirë reklamuara
për të zgjedhur pulën e skuqur ose cheeseburgerin
ndërkohë që njerëzit organizohen në ndasi' të theksuara
disa kundër pulës së skuqur dhe disa pro cheeseburgerit
që do të thotë, se do t'ju shpjegojnë saktësisht pse cheeseburgerat
do të jenë fundi i botës dhe pse pula e skuqur do t'ju shpëtojë.
(Folësi) Ata që mund ta përballojnë
punësojnë lobistë të cilët kryesisht blejnë politikanët.
Shumicën e kohës, çdo palë plotëson nevojat e njëri-tjetrit.
[Profesor James Thurber, Drejtues TV] Përkufizimi për një lobist në Shtetet e Bashkuara është dikush
që mbron interesat e dikujt tjetër dhe paguhet për këtë punë.
(Folësi) Ligjet e miratuara shumë shpesh shkruhen
nga korporatat për përfitimet e tyre.
(Folësi) Profesor Thurber sheh një shpërthim të fshehtë në lobim
dhe vlerëson se në fakt kjo industri sjell më shumë se 9 miliardë $ fitime në vit,
një shumë e tejkaluar vetëm nga turizmi dhe qeveria.
Arsyeja që ne nuk po i ndryshojmë gjërat tani, është se
bankat kanë kaq shumë lobistë në Uashington sa nuk kam parë ndonjëherë.
(Folësi) Lobistët ndodhen atje pikërisht për të blerë akses.
Ata nuk ndodhen atje për të përmirësuar procesin demokratik.
Familjet dhe punëtorët thjesht nuk e kanë atë lloj përfaqësimi
pushteti apo ndikimi për t'u kujdesur për nevojat e tyre.
Është në fakt një lobist i Citibank, kur po flisnim për
Volcker Rule dhe Dodd-Frank, i cili rishkruajti fjalë për fjalë
një amendament për Dodd-Frank. Nuk u shkrua nga ndonjë politikan
[apo] nga asnjë nëpunës në zyrën e ndonjë politikani.
U shkrua nga një lobist i Citibank-ut!
E kanë ndërtuar sistemin që të përforcojnë dhe në njëfarë mënyre,
të financojnë veten e tyre duke u bazuar në interesa të veçanta.
Çdo gjë që ndodhi në vitin 2007-2008
nga të cilat u trembëm shumë, hipotekat e lëna si garanci,
instrumentet e shkëmbimit të rrezikut kreditor, derivatet e tjera:
ekzistojnë ende. Padyshim që po.
Po, ka kërkesa të larta kapitalesh për bankat,
që nuk mund të jenë si investimet, por ato nuk janë aq të larta.
Nëse nuk kemi një mjet komunikimi që të na tregojë
se kush i shkruan realisht këto projektligje dhe i kalon në ligje
dhe për çfarë dhe kujt i shërbejnë,
atëherë ne po jetojmë në një iluzion.
[Paul Wright, Autor] Në përgjithësi ligjet në këtë shtet janë shkruar nga të pasurit
dhe pushtetarët, sepse mendoj se janë ata, me përcaktim,
që kontrollojnë legjislaturat dhe
shtresat më të larta të sistemit të pushtetit në këtë shtet.
Ky është një realitet frikësues sepse
mund të paguash për të miratuar ligjet
që të shërbejnë ty dhe kompanisë tënde ashtu si do ti.
Kompanitë gëzojnë një pandëshkueshmëri që i lejon
të veprojnë pa u shqetësuar dhe të ndotin të gjithë planetin...
Një derdhje e madhe hiri qymyri toksik
po vë në diskutim sigurinë e ujit
dhe rregullatorët e qeverisë që mbikëqyrin industrinë.
Nuk ekziston përgjegjësia, përveç ndonjë tërheqje vëmendjeje
me ndonjë gjobë tek tuk, dua të them nga puna skllavëruese
deri tek shfrytëzimi i burimeve në planet.
(Korrespondenti) Furrat masive lëshuan flakë në qiellin e natës
të ushqyera nga nafta bruto dhe shpërthimi i cisternave.
(Folësi) Sekretari i transportit Anthony Fox mundet vetëm të këshillojë industrinë
se këta vagonë nuk janë të përshtatshëm për shërbim.
Por kjo është vetëm një këshillë miqësore.
Kjo është tërheqja e vëmendjes ndaj industrive që ndotin, të cilat i bien shkurt
dhe shkelja e rregullave do të vazhdojë për sa kohë sjell fitime.
JP Morgan pagoi 13$ miliard dollarë në gjoba vitin e fundit!
Nëse ke kaq shumë para' vetëm për të paguar gjobat...
Kishin hequr mënjanë 19$ miliard, për të paguar gjobat!
(Korrespondenti) JP Morgan po paguan 410 milion $ për të zgjidhur akuzat
me qeverinë por JP Morgan nuk pranon asnjë keq-bërje.
Goldman Sachs e rregulloi më herët ketë çështje për 550 milion $
pa pranuar keq-bërje.
UBS-i ka rënë dakord të paguajë rreth 50 milion $.
Sipas kushteve të marrëveshjes, UBS-i nuk pranoi ndonjë keq-bërje.
Unë mendoj se njerëzit kryejnë krime kur janë
në një pozitë shoqërore për t'i kryer.
Mendoj se ishte Bertold Brecht që pyeti "Cili është krim më i madh:
të vjedhësh një bankë apo të kesh një të tillë?"
Mendoj se pas gjithë atyre që kemi parë që nga skandalet e kursimeve dhe të kredive
deri tek rënia e Wall Street-it, që shumë shpesh pronarët e bankave
janë të dhënë pas grabitjes së institucioneve ku punësohen.
Kryejnë çdo lloj akti të paligjshëm
dhe akoma rrallëherë ndiqen penalisht për to.
(Folësi) Për të caktuar pozicionin e tyre, industritë shpeshherë punësojnë politikanë
njëherë që largohen nga detyra, krijojnë kufizime të drejtpërdrejta dhe përforcojnë lidhjet
ndërmjet politikës dhe biznesit.
Në Wall Street, Cantor do të jetë nënkryetari
dhe shefi ekzekutiv i një banke investimesh, duke fituar
më shumë se 3 milion $ në dy vjet.
Më pëlqen ta quaj "dera rrotulluese nga Washington-i në Wall Street"
dhe sa mashtrime vazhdojnë të bëhen atje.
(Prezantuesi) 50% e Senatit midis viteve 1998 dhe 2004
u larguan për t'u bërë lobistë, 42% e Dhomës.
Këto numra vetëm janë rritur. Rritja mesatare në rrogë
për ata që ishin në vazhdim ishte 1452%!
Përgjatë historisë ka patur shumë pak pretendime
në lidhje me faktin se qeveria ka vepruar si një agjent për shtresën e pasur.
Po, mund të ketë politikanë idealistë që u futën në lojë për të
ndryshuar botën, por nëse ata janë të mirë - të mirë në punën e tyre -
nuk po e ndryshojnë më botën, po shërbejnë interesat
e donatorëve të tyre nëse duan që të spikasin në botën e politikës.
Ata thonë, "Shkruaji përfaqësuesit tënd në Kongres."
Kush dreqin është ky hajvan që duhet t'i shkruash?
Ai duhet të jetë në pararojë të teknologjisë dhe njohurisë.
Nuk ke pse t'i shkruash atij.
Jam i sigurt se shumë prej jush kanë fluturuar me linjat ajrore.
Nuk ke pse i shkruan pilotit duke i thënë "Po fluturon shtrembër!
Drejtoje, e marrtë dreqi!"
Ai e njeh profesionin e tij, kështu e ka fituar punën!
Njerëzit në Washington tani janë avokatë dhe biznesmenë
dhe nuk mund të zgjidhin probleme.
Ekzistojnë 317 milion Amerikanë, pak a shumë.
Në 2012, 80% e parave të fondit për komitetet politike jo të lidhura me partitë
u sigurua nga 196 individë.
Nëse qëllimi kryesor është një botë e udhëhequr nga fitimi, atëherë këto interesa
do të shërbehen të parat dhe gjithçka tjetër do të jetë dytësore.
Kjo është e vërteta e trishtë.
(Folësi) Brenda sistemit monetar, konsumatorët shihen thjesht
si pjesë e një tregu ekzistues si një potencial shitjesh për fitim
dhe për të treguar me krenari markat origjinale, makinat
dhe marka të tjera me qëllim rritjen e vetëbesimit të tyre.
Bëhen asgjë më shumë se një tjetër tabelë reklamimi.
Vlerat janë vetëm për të rritur fitimin, vit mbas viti.
Për t'i rritur kafshët më shpejt përdoret dhënia e ushqimit në mënyrë artificiale.
Nëse mund të shumëfishosh më shpejt qelizat e një pule, mund ta shesësh më shpejt atë.
A ka kjo ndikim tek trupi i njeriut?
Ata nuk shqetësohen për këtë. Shqetësohen për shitjet e pulave.
Nuk ka një shkallë vlerash
që të jetë realisht e dobishme për njerëzimin
sepse janë të bazuara në konsumim dhe në fitim.
(Folësi) Pasuria po shkon tek të pasurit më shpejt se çdo herë tjetër në histori.
(Folësi) Njerëzit po flasin për faktin se 1%-shi më i pasur
ka shumë më tepër se gjithë të tjerët.
Le të marrim të gjithë popullsinë e botës
dhe ta reduktojmë në vetëm 100 individë përfaqësues.
Më të varfërit në të majtë, më të pasurit në të djathtë.
Tani le të tregojmë se si është shpërndarë pasuria e përgjithshme e botës.
Pjesa më e madhe praktikisht nuk ka asgjë, ndërsa 1%-shi më i pasur
ka grumbulluar 43% të pasurisë sonë botërore.
Ndërkohë, 80% e shtresës së ulët, që është 8 në çdo 10 njerëz
ndajnë midis tyre një 6% të mjerueshëm.
300 njerëzit më të pasur në Tokë
kanë të njëjtën pasuri me 3 miliardë më të varfërit.
Numri i njerëzve që duhet për të mbushur një avion tregtar mesatar
ka më shumë pasuri se popullsia e Indisë, Kinës,
SHBA-së dhe Brazilit së bashku.
Suksesi i botës së industrializuar ka qenë i varur nga dështimi
dhe mungesa e zhvillimit të Vendeve në zhvillim.
Arsyeja pse janë penguar është sepse janë
debitorë tek Vendet e zhvilluara; nuk do të kishim mirëqenie
po të mos ishte për fuqinë punëtore dhe për skllavërinë e firmosur në kontratë
që po ndodh në të gjitha Vendet në zhvillim.
Pra, dinamika e pushtetit nuk mund të ndryshojë kurrë në këtë kuptim
sepse është e varur totalisht nga fakti që gjërat të rrinë në këtë mënyrë.
(Korrespondenti) Puna e rrezikshme dhe e pisët bëhet nga fëmijët.
Punët nëpër gropa janë të rezervuara për adoleshentët
ku muret e minierës mbahen nga degë pemësh.
Rreziku për ta është i vërtetë.
Qeveritë e pasura thonë se po ndihmojnë Vendet e varfëra të zhvillohen,
por kush po zhvillon kë në këtë moment?
Çdo vit Vendet e varfëra u paguajnë rreth 600 miliardë $
borxh Vendeve të pasura
në kredi që tashmë janë paguar shumë herë.
Më pas, është paraja që Vendet e varfëra humbasin nga rregullat tregtare
të imponuara nga Vendet e pasura.
Gjithsej, janë më shumë se 2 trilion $ çdo vit.
(Folësi) Sistemi monetar ka ekzistuar prej shekujsh
dhe nëse e kuptojmë apo jo, është përdorur gjithmonë për të kontrolluar sjelljen
duke kufizuar fuqinë blerëse të shumicës së njerëzve.
Një shembull i tillë është sistemi i drejtësisë penale.
Mendoj se shumë njerëz që e shohin sistemin tonë të drejtësisë penale si
një komplot racist, është për shkak të faktit
se kemi një numër kaq të madh njerëzish
veçanërisht me ngjyrë që janë në burgje dhe në sistemin tonë të burgimit.
40% deri në 50% e njerëzve
në sistemin tonë të drejtësisë penale janë njerëz me ngjyrë.
Njerëzit me ngjyrë përbëjnë rreth 5% të popullsisë së vendit.
Unë mendoj se njerëzit mund të diskutojnë dhe debatojnë shkaqet për këtë;
kjo vlen për gjithçka që nga racizmi institucional tek praktikat e mbikëqyrjes.
Por mendoj se në fund puna vjen tek klasa shoqërore sepse besoj
se arsyeja që minoritetet janë burgosur në mënyrë të pabarabartë
është sepse janë tepër të varfër.
Çështja duket se flet për një sistem drejtësie me dy nivele.
Ky është një tip i pasur me një avokat shumë të aftë
i cili e përdor sistemin në favor të tij në mënyrë që
shumë të tjerë mos ta kenë kurrë atë lloj drejtësie.
Asnjëri nuk po thotë se njerëzit me ngjyrë të pasur
po burgosen në masë apo në numra të rëndësishëm.
Njerëzit me ngjyrë të pasur trajtohen pak a shumë njësoj si
njerëzit e bardhë të pasur, domethënë që nuk shkojnë në burg.
Mjedisi formon vlerat. Nuk punohet me individin.
Nuk punohet mbi personat që kanë probleme emocionale.
Mund të kenë probleme emocionale ngaqë marrin pagë minimale.
Psikologët përpiqen të na përshtasin me këtë sistem,
ndaj duhet të jenë budallenj.
(Folësi) Prirja e rikthimit në burgje është e lartë
dhe për këtë arsye shumë thonë se burgjet nuk funksionojnë.
Në fund të fundit, burgjet janë një sukses i shkëlqyeshëm
si mjet i kontrollit shoqëror për të mbrojtur
përbërjen e sistemit politik dhe ekonomik.
Nëse punëson njerëz që si aftësi kanë vetëm burgosjen
e njerëzve për të rregulluar problemet sociale,
nuk do të jetë një zgjidhje kaq e mirë.
Por mendoj se janë shumë të aftë në burgosjen e njerëzve
dhe mendoj se kjo është arsyja që burgosjet masive kanë qenë
një sukses i madh për klasën drejtuese në këtë vend.
(Folësi) Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit,
sa më e madhe pabarazia ekonomike në një shoqëri
aq më i madh është niveli i dhunës nga vrasjet tek lufta.
Dhe SHBA-të kanë nivelin më të lartë të vrasjeve nga të gjithë Vendet e zhvilluara.
Shtetet e Bashkuara janë vërtetë të parët në shumë gjëra
dhe mendoj se gjëja kryesore për të cilën mund të themi se jemi të parët
është se sa njerëz burgosim.
Shtetet e Bashkuara përbëjnë afërsisht 5% të popullsisë botërore
por 25% të të burgosurve në botë.
Kina ka 4 herë më shumë banorë se Shtetet e Bashkuara
dhe gjysmën e të burgosurve që ka SHBA-ja.
Shtetet e Bashkuara kanë më shumë të burgosur se sa kishte Bashkimi Sovjetik
në kulmin e spastrimeve dhe të kolektivizimit
në vitet 1930 dhe të famëkeqëve gulag Sovjetik.
Pasojat e Varfërisë
(Folësi) Varfëria është një rreth vicioz nga i cili të varfërit shpëtojnë rrallëherë.
Studimet tregojnë se mungesa mund të reduktojë aftësitë mendore
dhe interpretimet e njohurisë.
Tek fëmijët ndikon në zhvillimin e trurit dhe kujtesës së tyre.
Varfëria është një faktor më i madh rreziku për sëmundjet mendore
se sa të qenit i ekspozuar në luftë.
(Folësi) Përjashtimi socio-ekonomik
po ashtu i pengon njerëzit të blejnë ushqime të shëndetshme
pasi ushqimet e paketuara me nivele të larta sheqeri dhe natriumi
janë më të lira se ushqimet me lëndë ushqyese dhe të freskëta.
Asnjë Dyqan Ushqimor
Vitet e fundit është shfaqur një tendencë shqetësuese.
Ka ndodhur një mos-investim historik nga dyqanet ushqimore
që kanë ikur nga zonat e komuniteteve me të ardhura të ulëta
qëllimisht si një strategji biznesi.
Problemet Shëndetësore
(Folësi) Stresi i varfërisë është i lidhur edhe me problemet shëndetësore
si presioni i lartë i gjakut dhe kolesteroli,
nivele të larta të obezitetit dhe diabetit.
Statistikisht, [të varfërit] janë më të prirur për të pirë duhan.
Për më tepër, shpesh të varfërit janë të detyruar
të jetojnë në zona me cilësi më të keqe të ajrit.
Larg nga të qenit një problem vetëm për të varfërit,
të gjitha zonat e spektrit socio-ekonomik vuajnë
kur ajri, ushqimi dhe uji janë të ndotur nga emetimi i djegies së karburantit
dhe rrezatimi prej aksidenteve nukleare.
(Korrespondenti) Për shkak të aksidentit nuklear në centralin bërthamor në Fukushima
e tërë zona tani është një tokë e shkretë radioaktive
dhe njerëzit që jetonin aty nuk e dinë nëse do të kthehen më në shtëpi.
Vdekjet nga Ndotja
[Profesor Mark Jacobson, Inxhinier] Prej infrastrukturës aktuale energjitike rezultojnë 2.5 deri në 4 milion
vdekje në vit në gjithë botën nga sëmundjet e frymëmarrjes,
sëmundjet kardiovaskulare dhe komplikime nga astma.
Ndodhemi në qendër të Pekinit dhe niveli i ndotjes
ka shkuar sërish jashtë normave.
Leximet janë rreth 25 herë më të larta nga standardet e Organizatës Botërore të Shëndetit.
...duke përfshirë 50 mijë deri 100 mijë vdekje në vit në Shtetet e Bashkuara
dhe 16 mijë vetëm në Kaliforni.
"Ia kemi lejuar vetes të besojmë dhe jetojmë
në një çift gënjeshtrash ekonomike:
se asgjë nuk ka vlerë nëse nuk caktohet nga tregu
dhe se jeta ekonomike e komuniteteve tona
mund të lihet pa merak në duart e korporatave të mëdha." - Wendell Berry
Sistemi ekonomik në të cilin po jetojmë sot po shkatërron planetin
sepse bazohet në një model të paqëndrueshëm.
Dëshminë e kësaj po e shohim tani.
Infrastruktura aktuale energjitike, ngaqë është përdorur prej shumë kohësh,
rezulton të ketë mbledhur gazrat serrë dhe
grimcat që shkaktojnë ngrohjen e klimës tokësore.
Klima e Tokës po ngrohet me një normë më të shpejtë se kurrë më parë
që nga shkrirja në epokën e fundit të akullnajave.
Cilat janë Kostot e Vërteta?
Nëse do të bashkojmë koston e luftës
koston e ndotjes dhe koston e shkatërrimit mjedisor
një bidon benzinë do të kushtojë midis 15 dhe 20 dollarë.
Tani, taksapaguesit Amerikanë e subvencionojnë benzinën
duke imponuar koston e ndotjes, duke imponuar koston e pastrimit të derdhjeve
duke imponuar koston e ushtrisë grabitqare globale
që duhet t'i sigurojë ato burime
në emër të kompanive energjitike private
që pastaj e shesin benzinën me 3 deri 4 deri 5 dollarë bidonin
gjë që përjetëson sistemin.
Ndikimi Planetar
Veç kësaj, nivelet e larta të CO2:
CO2 është një acid që tretet në ujë dhe kthehet në acid karbonik
dhe ka rezultuar në acidifikimin e oqeaneve.
Kjo po shkatërron shkëmbinjtë nënujor koralor.
Duhet të kuptojmë se planeti ynë është i kufizuar në
fuqinë rigjeneruese dhe nuk ka dyshim se
në mbarë botën janë zhdukur shumë vatra energjie.
Kemi të dhëna fosile për këtë dhe Toka e ka marrë gjithmonë veten.
Ekziston po ashtu një kapacitet mbartës i kufizuar.
Për më tepër, rritja e zjarreve në zonat me bimësi të djegshme dhe në pyje
rrit ndotjen e ajrit, po ashtu dhe temperaturat.
Më pëlqen të mendoj se një ditë do të bëhemi një qenie multi-planetare
por ndërkohë duhet ende të kujdesemi për planetin në të cilin jetojmë.
Rritja e Niveleve të Detit
Ka shumë ndikime të tjera të ngrohjes globale.
Rritja e nivelit të detit është një shqetësim i madh, për shembull:
në këtë moment ka rreth 65 deri 70 metra nivel deti në formë akulli
kryesisht në Antarktidë, por gjithashtu në akullnajat e Groenland-ës,
deti i akullt Arktik dhe në vende të tjera.
Nëse temperatura do të rritej aq sa i gjithë ky akull të shkrinte
niveli i detit do të rritej 65 deri në 70 metra
dhe do të mbulonte 7% të tokave të botës
...e gjitha kjo pjesë ndodhet përgjatë bregdetit ku jetojnë shumica e popullsisë,
kjo do të shkaktonte një katastrofë të vërtetë.
Është pothuajse e sigurt se fuqia rigjeneruese e Tokës
është e kufizuar. Nëse i tejkalojmë kufijtë,
duhet vënë në dukje se nuk mund të shpëtojmë nga efekti serrë
në Tokë ashtu siç ndodhi në planetin Venus?
Stuhi të Furishme
Ne po shohim gjithashtu një rritje të stuhive, të intensitetit të uraganeve
dhe ekstreme të mëdha të motit në lidhje me ngrohjen globale.
Ka probleme serioze lidhur me këtë dhe ato janë të gjitha
të lidhura me nxjerrjen e qymyrgurit, naftës dhe gazit
dhe që kanë ndodhur që nga koha e revolucionit industrial
që nisi në gjysmën e dytë të 700-ës.
Kemi një sistem të kufizuar ashtu siç është brenda anijes kozmike.
Sigurisht aty i njohim kufijtë e mjedisit shumë më mirë se sa
i njohim për Tokën, sepse planeti Tokë është shumë më tepër i ndërlikuar
se sistemi i kontrollit të mjedisit që kemi në një anije kozmike.
Por është i kufizuar, Toka është e kufizuar
dhe ka miliarda vite jetë mbi supe.
Shpresojmë se do vazhdojë ta bëjë këtë por
le të mos e sforcojmë Tokën deri në atë pikë ku nuk mund të rimarrë veten.
"A është Toka çmendina e universit?" - Albert Einstein
(Folësi) Është e mundur se vetë lufta mund të jetë shkatërrimi ynë
duke e lënë mjedisin mënjanë.
(Zëri megafonit) Ne duam t'i dërgojmë një mesazh Amerikës!
Sa më shumë sulme kryeni me avionë , aq më shumë njerëz do t'ju marrin inat.
Avionët krijojnë fabrika bombarduesish vetëvrasës.
(Folësi) Sjelljet tona konkurruese të vrazhda nuk janë në natyrën njerëzore
por thjeshtë një rezultat i pamjaftueshmërisë, që na bën të gjithëve konkurrues
në luftën për të arritur atë që na nevojitet për të mbijetuar.
Jo vetëm që mungesa ekziston në natyrë,
por është e qëllimshme në industritë dhe qeveritë për përfitim
dhe interes kombëtar.
Për sa kohë kombet janë të zhytur në pamjaftueshmëri
do të vazhdojmë të kemi konflikte midis njerëzve.
Krime, vrasje
dhe forma të tjera dhune
deri në një lufte totale,
manifestimi më i madh i budallallëkut njerëzor.
- Bombardoi ata dreq!
Këto sjellje duhet të tejkalohen nëse duam të mbijetojmë.
- Lëshoji bombat mbi ta! - Është mjeti më i mirë i rekrutimit për al-Kaedan
Kjo garanton vazhdimësinë e ciklit të dhunës.
(Folësi) Me aftësinë e teknologjisë tonë që siguron çdo gjë,
duhet të bëjmë përpara me një qasje të ndryshme.
Ose, bombardimi i pafund, dështimet
dhe lufta do të vazhdojnë.
- (sarkastik) Oh, jo! Paqe në ditët tona. Aj ja ja
"Nëse nuk i japim fund luftës, lufta do na japi fund neve." - H. G. Wells, 1936
Asnjë Shtet, përfshirë (mbi të gjithë) Shtetet e Bashkuara
nuk shkon në luftë për çliruar ose për të përhapur demokracinë.
E vetmja nxitje praktike për të shkuar në luftë
është sigurimi i burimeve.
Në rastin e Shteteve të Bashkuara, zakonisht bëhet fjalë për burimet e energjisë
apo, duhet të them, që mbështesin aleatët politikë
për të ruajtur qasjen tek burimet e energjisë.
(Folësi) Smedly Butler, një Gjeneral Major i Marinës Amerikane
i cili ka qenë marinsi më i dekoruar në kohën e vdekjes së tij
e ka thënë mirë kur shkroi:
"Kam kaluar 33 vite dhe 4 muaj në shërbim aktiv ushtarak
dhe gjatë kësaj kohe kam kaluar shumicën e kohës sime
si një burrë guximtar i klasit të lartë për Bizneset e Mëdha,
për Wall Street dhe bankierët.
Me pak fjalë, isha një dallaveraxhi
një gangster për kapitalizmin.
Unë ndihmova që Meksika të bëhej e sigurt për interesat Amerikane të naftës.
Ndihmova që Haiti dhe Kuba të bëheshin vende të përshtatshme
për djemtë e National City Bank që të bënin tregti aty.
Ndihmova në përdhunimin e një gjysme duzine të republikave të Amerikës Qendrore
për përfitimet e Wall Street.
Ndihmova në përgatitjen e territorit të Nikaraguas
për International Banking House të Vëllezërve Brown.
Unë ndeza dritën jeshile në Republikën Dominikane për interesat e ëmbla të Amerikanëve.
Ndihmova Honduras-in të bëhej vendi i duhur për kompanitë Amerikane të frutave.
Në Kinë, u kujdesa që Standard Oil të vepronte e pa shqetësuar.
Duke kthyer kokën pas, mund t'i kem dhënë disa këshilla Al Kapones.
Më e mira që ai mund të bënte ishte të kishte nën ndikimin e tij tre rajone.
Unë veprova në tre kontinente.
Lufta është dallavere. Gjithnjë ka qenë.
Pakica përfiton dhe shumica paguan. Por ka një mënyrë për ta ndaluar.
Nuk mund t'i japësh fund me konferenca mbi çarmatosjen.
Ajo mund të thyhet në mënyrë efikase vetëm nëse nxjerr fitime jashtë luftës."
Universitetet tona sot janë të pajisur më mirë se kurrë:
mikroskopët më të mirë, pajisjet shkencore më të mira... Bombat po përkeqësohen.
Luftërat po përkeqësohen. Vrasjet po përkeqësohen.
Nuk ke pse vret njerëz ose të bombardosh qytete.
Ka diçka të gabuar në kulturën tonë; shumë të gabuar!
(Abby) Pra, ne nuk mund të mbijetojmë në këtë sistem.
Mendoj se është koha për një rifillim dhe të kuptojmë
si mund realisht të mbijetojmë, jo vetëm si qenie
por si një planet, sepse koha po mbaron.
(Folësi) Të fajësosh çdo individ apo çdo kompani
nuk të çon tek thelbi i shkakut të problemit.
Struktura e vetë sistemit tonë socio-ekonomik i ka përjashtuar të gjithë
nga plotësimi i nevojave të tyre,
duke krijuar një mjedis grabitqar dhe konkurrues.
Përpjekja e gjetjes së zgjidhjeve për problemet të mëdha
brenda shoqërisë aktuale vetëm sa do të shërbejë si një arnë e përkohshme
që do të stërzgjaste atë që shumë shpejt po bëhet një sistem i vjetruar.
(Folësi) Në episodin e radhës, do të eksplorojmë më shumë perspektiva
në fushën e automatizimit, shkencës
dhe energjisë së qëndrueshme.
Ku Projekti Venus do të prezantojë një projektim të ri social.
Shqetësimi parësor është mirëqenia e njerëzve
duke bërë të mundur një standard jetese të lartë për këdo
ndërkohë që mbrohet ekosistemi i planetit.
Do të shpjegojmë dhe do të sqarojmë shumë propozime:
sisteme të përgjithshme qytetesh,
kanale që rrisin praninë e ujit të detit
në shkretëtirat nën nivelin e detit,
qytete detare për rikuperimin e mjedisit të oqeaneve tona,
dhe skenarë të tjerë ngacmues për një projekt të ri global.
Vazhdon
Përkthimi nga Linguistic Team International http://forum.linguisticteam.org